Beleid
Deel 1. De PO en het mesoniveau
Les 1. De PO en het OLOD beleid
Beleid o Beleid verwijst meestal naar allerlei afsprakenkaders,
planningen, procedures, regelgeving,...
o Mesoniveau:
× Afsprakenkaders binnen een organisatie
× Visie en organisatie vd voorziening is bepalen voor het
beleid vd voorziening
o Macroniveau
× Politieke beslissingen en regelgeving
× Hulpverleningsbeleid, economisch beleid, juridisch
beleid, …
o Beleid op meso- en macroniveau heeft dus impact op de cliënt,
de PO en de voorziening
o Meestal heeft een voorziening een of meerdere
beleidsmedewerkers om ‘het beleid’ vorm te geven, op te
volgen en bij te sturen.
o De impact van beleidsbeslissingen kan positief en negatief
uitvallen
× Negatief effect -> structureel probleem
o Beleid is dynamisch
× Verkiezingen
× Beeldvorming
× Innovaties + wetenschappelijke kennis
Structureel probleem = Een probleem dat niet op te lossen valt in de begeleiding van de
cliënt en zijn cliëntsysteem op microniveau
o De oorzaak ligt in beslissingen en regelgeving op meso- en/of
macroniveau
o Hierdoor komen verschillende cliënten in aanraking met dit
structureel probleem en zal het probleem zich herhalen bij
meerdere cliënten
o Cliënt overstijgend
o Kan een schending van de sociale grondrechten of andere
mensenrechten van de cliënt veroorzaken
Signaleren = het informeren van bevoegde/verantwoordelijke personen en
instanties op macroniveau of mesoniveau over negatieve effecten
van beleid op de cliënt of de PO
o Wanneer signaleren niet werkt: structuurgerichte acties
1
,Les 2. De PO als deel vd organisatie
Missie = de bestaansgrond van de voorziening
o Omschrijft wat de opdracht is en bepaalt mee de identiteit vd
voorziening
o Wie zijn we? Wat doen we? Wat is ons werkterrein?
o Blijft meestal ongewijzigd
o Waarden horen bij een missie
Waarden = geven richting aan gedrag van iedereen die deel uitmaakt vd
organisatie
o Bepalen mee hoe de organisatie haar opdrachten zal uitvoeren
en de missie zal realiseren
o Richtinggevend voor de manier waarop wordt omgegaan met
stakeholders
Visie = concretiseert het toekomstbeeld van de voorziening
o Antwoord op:
× Wat willen we zijn? Wat zijn onze lange termijn
ambities? Wat willen we bereiken?
o Meestal opgesteld voor een bepaalde periode
Opdrachtverklaring o Missie, waarden en visie maken deel uit van de
opdrachtverklaring
o 5 functies:
1) Kadergevende functie
2) Onderscheidende functie
3) Evaluerende functie
4) Motiverende functie
5) Cultuurvormende functie
Kadergevende functie = samenhang tussen doelen en taken + prioriteiten helpen stellen
Onderscheidende functie = de voorziening een duidelijk imago geven t.a.v. andere
voorzieningen en de ruimere omgeving
Evaluerende functie = de opdrachtverklaring is een toetssteen waarmee de organisatie
haar werking, beslissingen en gedrag kan evalueren
Motiverende functie = doordat de opdrachtverklaring aanleunt bij de waarden van de
medewerkers, werkt ze motiverend en uitdagend
Cultuurvormende functie = een beeld schetsen van het gewenste klimaat in de organisatie
Organisatiestructuur = de taakverdeling binnen een organisatie zodat deze haar doelen
kan bereiken
o Kan verschillende vormen aannemen
o Afhankelijk van de ondernemingsvorm van de voorziening
o Hangt af van keuzes die de voorziening maakt => visuele
weergave vd organisatiestructuur = organigram
o PO kunnen handelen vanuit een sociaal doel of een
commercieel doel
× Sociaal doel: VZW
× Commercieel doel: vennootschap
o De federale overheid bepaalt richtlijnen voor de
organisatiestructuur van elke ondernemingsvorm
o Soorten ondernemingsvormen
× VZW en IVZW
× Feitelijke vereniging
× Stichting
2
, × Vennootschap
× Eenmanszaak
o Soorten organisatiestructuren
× Lijnstructuur
× Staforganisatie
× Collegiale organisatiestructuur
× Functionele organisatiestructuur
× Divisionele organisatiestructuur
VZW = vereniging zonder winstoogmerk
= een groep personen die een belangeloos doel nastreven
o Moet minstens 3 bestuurders hebben
o Bestaat uit minstens 2 personen/leden = initiatiefnemers
o Vb. Ter Heide, Den Brand
Statuten = omschrijven het belangeloos doel, met welke activiteiten men dit
doel wil bereiken, rechten en plichten van leden, opdrachten van
dagelijks bestuur, …
o Wanneer een VZW wordt opgestart moeten er statuten
opgesteld worden
o Gepubliceerd in staatsblad
o Organisatiestructuur (meestal)
× Algemene vergadering
× Bestuursorgaan
× Dagelijks bestuur
Algemene vergadering = het hoogste gezag in een voorziening + bepaalt de algemene
beleidslijnen
o Bestaat uit
× Stichtende leden: initiatiefnemers/oprichters
× Toegetreden leden
Bestuursorgaan o Voert de beleidslijnen uit
o Lid van het bestuursorgaan = bestuurder
× Nemen initiatieven in de praktijk
× Contracten aangaan en ondertekenen in naam vd VZW
o Komt vaker samen dan de algemene vergadering
o Meestal een voorzitter
Dagelijks bestuur o Voert de beleidslijnen uit
o Opgericht wanneer de taken van het bestuursorgaan te veel
worden
Vereniging o Geen bestuurders
o Winstuitkering verboden
o Onbeperkt en hoofdelijk
× Feitelijke vereniging
o Beperkt
× VZW
× IVZW
× Stichting
3
, Feitelijke vereniging = een overeenkomst tussen 2 of meer personen die een belangeloos
doel nastreven door activiteiten te organiseren
o Geen winst
o Verschil VZW: feitelijke vereniging heeft geen
rechtspersoonlijkheid
× Leden zijn persoonlijk aansprakelijk voor de daden van
de vereniging en mogelijke verliezen
o Verschil VZW: feitelijke vereniging kan geen contracten
aangaan
o Verschil VZW: federale overheid bepaalt geen richtlijnen
o Vb. onthaalgroep vluchtelingen
Stichting o Gelijkenissen VZW:
× Belangeloos doel
× Geen winst
× Rechtspersoonlijkheid
o Verschillen VZW
× Mag opgericht worden door slechts 1 persoon
× Enkel een bestuursorgaan
o 2 types:
1) Stichting van openbaar nut
× Filantropische, religieuze, wetenschappelijke,
artistieke, pedagogische of culturele doelen
2) Private stichtingen
o Vb. Child Focus, Don Bosco, City Pirates foundation
Vennootschap o Winstuitkering mogelijk
o Commercieel doel
o Rechtspersoonlijkheid (meestal)
o Onbeperkt en hoofdelijk
× Maatschap
× Vennootschap onder firma
× Commanditaire vennootschap
o Beperkt
× Besloten vennootschap vb. Obelisk
× Naamloze vennootschap vb. Armonea
× Coöperatieve vennootschap
Eenmanszaak o Opgericht door 1 persoon
o Geen rechtspersoonlijkheid
o In principe geen organisatie
Organigram = een visuele weergave vd organisatiestructuur
o Manier waarop kan verschillen
Functie = het geheel van taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden
Lijnstructuur = een organisatievorm waarbij slechts 1 persoon de leiding heeft
=> duidelijke hiërarchie
Staforganisatie o Bouwt verder op de lijnstructuur
o Heeft stafmedewerkers
Stafmedewerker o Neemt een aantal taken over van de leidinggevende en geeft
advies
× De directeur maakt de uiteindelijke beslissingen
4
Deel 1. De PO en het mesoniveau
Les 1. De PO en het OLOD beleid
Beleid o Beleid verwijst meestal naar allerlei afsprakenkaders,
planningen, procedures, regelgeving,...
o Mesoniveau:
× Afsprakenkaders binnen een organisatie
× Visie en organisatie vd voorziening is bepalen voor het
beleid vd voorziening
o Macroniveau
× Politieke beslissingen en regelgeving
× Hulpverleningsbeleid, economisch beleid, juridisch
beleid, …
o Beleid op meso- en macroniveau heeft dus impact op de cliënt,
de PO en de voorziening
o Meestal heeft een voorziening een of meerdere
beleidsmedewerkers om ‘het beleid’ vorm te geven, op te
volgen en bij te sturen.
o De impact van beleidsbeslissingen kan positief en negatief
uitvallen
× Negatief effect -> structureel probleem
o Beleid is dynamisch
× Verkiezingen
× Beeldvorming
× Innovaties + wetenschappelijke kennis
Structureel probleem = Een probleem dat niet op te lossen valt in de begeleiding van de
cliënt en zijn cliëntsysteem op microniveau
o De oorzaak ligt in beslissingen en regelgeving op meso- en/of
macroniveau
o Hierdoor komen verschillende cliënten in aanraking met dit
structureel probleem en zal het probleem zich herhalen bij
meerdere cliënten
o Cliënt overstijgend
o Kan een schending van de sociale grondrechten of andere
mensenrechten van de cliënt veroorzaken
Signaleren = het informeren van bevoegde/verantwoordelijke personen en
instanties op macroniveau of mesoniveau over negatieve effecten
van beleid op de cliënt of de PO
o Wanneer signaleren niet werkt: structuurgerichte acties
1
,Les 2. De PO als deel vd organisatie
Missie = de bestaansgrond van de voorziening
o Omschrijft wat de opdracht is en bepaalt mee de identiteit vd
voorziening
o Wie zijn we? Wat doen we? Wat is ons werkterrein?
o Blijft meestal ongewijzigd
o Waarden horen bij een missie
Waarden = geven richting aan gedrag van iedereen die deel uitmaakt vd
organisatie
o Bepalen mee hoe de organisatie haar opdrachten zal uitvoeren
en de missie zal realiseren
o Richtinggevend voor de manier waarop wordt omgegaan met
stakeholders
Visie = concretiseert het toekomstbeeld van de voorziening
o Antwoord op:
× Wat willen we zijn? Wat zijn onze lange termijn
ambities? Wat willen we bereiken?
o Meestal opgesteld voor een bepaalde periode
Opdrachtverklaring o Missie, waarden en visie maken deel uit van de
opdrachtverklaring
o 5 functies:
1) Kadergevende functie
2) Onderscheidende functie
3) Evaluerende functie
4) Motiverende functie
5) Cultuurvormende functie
Kadergevende functie = samenhang tussen doelen en taken + prioriteiten helpen stellen
Onderscheidende functie = de voorziening een duidelijk imago geven t.a.v. andere
voorzieningen en de ruimere omgeving
Evaluerende functie = de opdrachtverklaring is een toetssteen waarmee de organisatie
haar werking, beslissingen en gedrag kan evalueren
Motiverende functie = doordat de opdrachtverklaring aanleunt bij de waarden van de
medewerkers, werkt ze motiverend en uitdagend
Cultuurvormende functie = een beeld schetsen van het gewenste klimaat in de organisatie
Organisatiestructuur = de taakverdeling binnen een organisatie zodat deze haar doelen
kan bereiken
o Kan verschillende vormen aannemen
o Afhankelijk van de ondernemingsvorm van de voorziening
o Hangt af van keuzes die de voorziening maakt => visuele
weergave vd organisatiestructuur = organigram
o PO kunnen handelen vanuit een sociaal doel of een
commercieel doel
× Sociaal doel: VZW
× Commercieel doel: vennootschap
o De federale overheid bepaalt richtlijnen voor de
organisatiestructuur van elke ondernemingsvorm
o Soorten ondernemingsvormen
× VZW en IVZW
× Feitelijke vereniging
× Stichting
2
, × Vennootschap
× Eenmanszaak
o Soorten organisatiestructuren
× Lijnstructuur
× Staforganisatie
× Collegiale organisatiestructuur
× Functionele organisatiestructuur
× Divisionele organisatiestructuur
VZW = vereniging zonder winstoogmerk
= een groep personen die een belangeloos doel nastreven
o Moet minstens 3 bestuurders hebben
o Bestaat uit minstens 2 personen/leden = initiatiefnemers
o Vb. Ter Heide, Den Brand
Statuten = omschrijven het belangeloos doel, met welke activiteiten men dit
doel wil bereiken, rechten en plichten van leden, opdrachten van
dagelijks bestuur, …
o Wanneer een VZW wordt opgestart moeten er statuten
opgesteld worden
o Gepubliceerd in staatsblad
o Organisatiestructuur (meestal)
× Algemene vergadering
× Bestuursorgaan
× Dagelijks bestuur
Algemene vergadering = het hoogste gezag in een voorziening + bepaalt de algemene
beleidslijnen
o Bestaat uit
× Stichtende leden: initiatiefnemers/oprichters
× Toegetreden leden
Bestuursorgaan o Voert de beleidslijnen uit
o Lid van het bestuursorgaan = bestuurder
× Nemen initiatieven in de praktijk
× Contracten aangaan en ondertekenen in naam vd VZW
o Komt vaker samen dan de algemene vergadering
o Meestal een voorzitter
Dagelijks bestuur o Voert de beleidslijnen uit
o Opgericht wanneer de taken van het bestuursorgaan te veel
worden
Vereniging o Geen bestuurders
o Winstuitkering verboden
o Onbeperkt en hoofdelijk
× Feitelijke vereniging
o Beperkt
× VZW
× IVZW
× Stichting
3
, Feitelijke vereniging = een overeenkomst tussen 2 of meer personen die een belangeloos
doel nastreven door activiteiten te organiseren
o Geen winst
o Verschil VZW: feitelijke vereniging heeft geen
rechtspersoonlijkheid
× Leden zijn persoonlijk aansprakelijk voor de daden van
de vereniging en mogelijke verliezen
o Verschil VZW: feitelijke vereniging kan geen contracten
aangaan
o Verschil VZW: federale overheid bepaalt geen richtlijnen
o Vb. onthaalgroep vluchtelingen
Stichting o Gelijkenissen VZW:
× Belangeloos doel
× Geen winst
× Rechtspersoonlijkheid
o Verschillen VZW
× Mag opgericht worden door slechts 1 persoon
× Enkel een bestuursorgaan
o 2 types:
1) Stichting van openbaar nut
× Filantropische, religieuze, wetenschappelijke,
artistieke, pedagogische of culturele doelen
2) Private stichtingen
o Vb. Child Focus, Don Bosco, City Pirates foundation
Vennootschap o Winstuitkering mogelijk
o Commercieel doel
o Rechtspersoonlijkheid (meestal)
o Onbeperkt en hoofdelijk
× Maatschap
× Vennootschap onder firma
× Commanditaire vennootschap
o Beperkt
× Besloten vennootschap vb. Obelisk
× Naamloze vennootschap vb. Armonea
× Coöperatieve vennootschap
Eenmanszaak o Opgericht door 1 persoon
o Geen rechtspersoonlijkheid
o In principe geen organisatie
Organigram = een visuele weergave vd organisatiestructuur
o Manier waarop kan verschillen
Functie = het geheel van taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden
Lijnstructuur = een organisatievorm waarbij slechts 1 persoon de leiding heeft
=> duidelijke hiërarchie
Staforganisatie o Bouwt verder op de lijnstructuur
o Heeft stafmedewerkers
Stafmedewerker o Neemt een aantal taken over van de leidinggevende en geeft
advies
× De directeur maakt de uiteindelijke beslissingen
4
