Volledige samenvatting ouderschap

Inleiding
Vooral vanuit kindperspectief/kind-theorie gekeken
 ouderperspectief minder gekend, minder aandacht ernaar
 ouderbegeleiding belangrijk in alle sectoren van werkveld

Visie op ouderschap door de jaren heen
Eeuwenlang traditie van opvoedadviezen

 Vroegmoderne tijd  predikanten verspreiden opvattingen over hoe ouders moesten opvoeden
 godsdienstig geïnspireerde opvoedadviezen
 19e eeuw  aandacht voor belang van hygiëne en gezonde leefwijze
 artsen als wetenschappers
 Einde 19e eeuw  onderwijsgevenden (leerkrachten en directeuren) advies over hoe ouders kinderen moeten
opvoeden
 Vanaf 1900  ervaren moeders = opvoedingsvoorlichters
 naast lichamelijke gezondheid ook pedagogische aspecten
 Jaren 50  ouderschap als crisis en zware opdracht
 83% van ouders ervaren lichte/ernstige crisis
 oorzaken: geen voorbereiding, plots en niet geleidelijk, levenslang
 Vanaf jaren 70  positief ouderschap (= ouders slagen erin omgang met kinderen te ontwikkelen waarin zijzelf
en kinderen zich goed konden vinden)
 ouders verdienen medeleven + hebben meer vertrouwen
 onvolmaaktheid is normaal
 verschillende manieren van ouderschap

Veranderd idee rond opvoeding:

1. Opvoeden is aangeboren instinct, liefde maakt alles goed
2. Opvoeden moet worden aangeleerd, liefde is niet volmaakt (opleiding/cursus)
3. Leven is leerschool van ouders, geen opleiding nodig, wat met vaders?

Krampachtig ouderschap
 Meer verantwoordelijkheid bij ouders  ouders worden aangesproken bij slecht gedrag kind
 Sociale omgeving minder beschikbaar als steun  opvoeden steeds meer individuele aangelegenheid
 mensen hechten waarde aan privacy en onafhankelijkheid, inmenging van anderen moeilijk tolereren
 Problematisch gedrag wordt vaker gediagnosticeerd  vaak onderdeel van normale ontwikkeling
o Jeugdwet (2015)  dure zorg (=professionele hulp) kan beperkt worden door problemen eerder te
signaleren, niet teveel en te snel problematiseren en eigen kracht van ouders versterken
 niet direct diagnosticeren, eerder signaleren
 sterktes van ouders gaan vergroten, aan slag gaan met ouders om hen in sterkere positie te stellen

Extreem ouderschap
= middenstand en hogere stand gezinnen
= continue monitoren

Oorzaken:

 Meer tijd voor kinderen
 Status = prestatiemaatschappij (bv extreme verjaardagsfeestjes)

Risico’s:

 Angststoornissen
 Laag zelfbeeld, minder onafhankelijk, minder doorzettingsvermogen
 Emotioneel rigide, moeilijk te controleren

,Helicopter-parenting
= constant boven hoofd van kind
= extreme aandacht voor alles wat kind meemaakt

Over-parenting of hyper-parenting
= teveel van kind verwachten
= ouders laten kind geen kind zijn  prestatiegericht

Curling parents
= ouders gaan eventuele obstakels in leven van kind gaan voorkomen of weghalen
= beschermend over kind, mag hen niks overkomen

Lawnmower parents
= heel extreem
= alle toekomstige problemen die in toekomst van kind kunnen voorkomen gaan elimineren

Krachtig ouderschap
Jeugdwet 2015  rol ouders moet veranderen
 bevorderen dat ouders bij vragen/problemen minder afhankelijk zijn van professionele/dure zorg
 ouders meer gebruik maken van eigen mogelijkheden + sociaal netwerk belangrijk (beschermende factor)

Doel van jeugdwet = verminderde zorgafhankelijkheid van ouders en vermindering van doorverwijzing naar
specifieke zorg

Zelfredzaam = zelf kunnen omgaan met uitdagende situaties bij ouderschap
Samenredzaam = sociaal netwerk uitbreiden

Ouders als (ervarings)deskundigen
Tijd heeft grote invloed op visies op ouderschap
 recent = deskundigheid van professionals niet 1 e plaats uit standaardkennis over ouderschap, maar ouders zelf
bepalen in welke vragen opgepakt worden

Zicht krijgen op deskundigheid van ouders  co-creatieperspectief nodig
= ouders in dialoog met professionals en wetenschappers 3 vragen met elkaar stellen en beantwoorden

1. Wat willen we (ouders) weten?  wordt zelden gesteld, vooral gebied van wetenschappers en professionals
2. Wat willen we (ouders) bereiken?
3. Wat willen we (ouders) kunnen?

 door vragen worden ouders erkent en aangesproken als deskundigen

Ouderschap in ontwikkeling
Wat is ouderschap?
Ouderschap = deel van je identiteit dat aangeeft dat je kinderen hebt

 Formeel op aanspreekbaar
 Duurt levenslang
 Leidt tot gevoelens van kwetsbaarheid
 Primair verantwoordelijk willen voelen voor opvoeding en welbevinden van kinderen
 Taak = zoveel mogelijk tradities, wijsheden en inzichten overbrengen op kinderen




Ouderschap als prestatie
Misvatting: ouderschap nog te vaak gelijkgesteld aan opvoeden en succesvol ouderschap afgemeten aan manier
waarop kind ontwikkeld

,Geen opvoedingsadvies geven zonder rekening te houden met ouderschap
 niet alleen kijken naar opvoeden, maar ook naar ouderschap

Door meer prestaties van ouders te verwachten  meer onzekerheid bij ouders
 positieve ouderervaringen kunnen zorgen dat ouders zich zeker en emotioneel sterk gaan voelen

Ouders goed in hun vel  positieve invloed op gevoelens en welzijn van kinderen

Ouderschap = leerproces  kijken naar successen van ouders op dagelijkse werkvloer

Ouderschap is meer dan opvoeden
Ouderschap ≠ opvoederschap
 opvoederschap is deel van ouderschap
 als ouder ben je niet alleen opvoeder, maar ook andere domeinen (parnterrelatie, gezondheid, vrije tijd, …)

Ouderschap is een levenslang (leer)proces
Krijgen van kind = 1 van grootste overgangen in leven
 transformatie die gepaard gaat met unieke combinatie van stress en belonen

Eenmaal ouder = ouder voor altijd
 proces dat steeds veranderingen brengt binnen partnerrelatie en familie + vormen van nieuwe identiteit

Meest uitdagende periode in gezinsleven = als kinderen in adolescentie zitten

Ouderschap onderverdeeld in verschillende fasen en opdrachten
 als ouders niet bewust zijn van fasen of opdrachten bij fasen niet kunnen vervullen, voelen ze zich gefrustreerd,
stressvol en deprimerend
 als opdrachten bij fasen wel slagen  vergroot welzijn en levensvaardigheid

6 fasen van Galinsky:

1. Voorstellingsfase
2. Voedingsfase
3. Autoriteitsfase
4. Interpretatiefase
5. Interafhankelijkheidsfase
6. Vertrekfase

Voorstellingsfase
= fase van zwangerschap, duurt tot geboorte
= ouders maken voorstelling van toekomstig ouderschap en bereiden zich hierop voor

Belangrijk thema = accepteren van zwangerschap en voorbereiden op geboorte
 ‘controle en verlies van controle’ en ‘gescheidenheid en verbondenheid’ belangrijk

Voedingsfase
= geboorte – 1/1,5 jaar kind
= beeld dat ze van kind hadden voor geboorte in overeenstemming brengen met kind dat geboren is
= baby leren kennen en zich aan hem/haar hechten

Belangrijk = ouderrol accepteren en zichzelf leren kennen als ouder
 balans zoeken tussen ‘loslaten en vasthouden’
 balans tussen eigen identiteit en zichzelf als ouder

Autoriteitsfase
= 1,5 – 4 jaar kind
= eigen autoriteit over kind accepteren  ouders bepalen autoriteit + manier waarop ze communiceren en welke
regels ze hanteren

, Hebben van realistische verwachtingen van kind belangrijk voor ontwikkeling en welzijn van kind en ouder
 ouders taak om tijd en aandacht voor kind en zichzelf verdelen
 ‘trekken en duwen’

Interpretatiefase
= 4 – 12 jaar kind = lagere school
= ouders evalueren fasen hiervoor en bereiden hun kind en zichzelf voor op aankomende veranderingen
 hoe betrokken willen ouders zijn in leven van kind
 balans vinden tussen ‘gescheidenheid en verbondenheid’

Periode waarin ouders kinderen meer gaan leren over wereld en anderen
 kinderen helpen om gedrag van anderen te interpreteren
 nieuwe relatie met kind vormgeven

Interafhankelijkheidsfase
= 12 – 18 jaar = adolescentie
= ouders krijgen andere relatie met opgroeiende kind
 balans vinden tussen ‘controle en loslaten’ + taak om kind te stimuleren zelfstandig te worden

Ouders hebben taak om met hun gedrag aan te sluiten bij ontwikkeling en openstaan voor meningen en eigen
identiteit van kind

Vertrekfase
= 18 – 24 jaar = kinderen van plan ouderlijk huis verlaten
= ouders taak om zich voor te bereiden op vertrek van kind en eigen beelden in overeenstemming brengen met
werkelijkheid

Ouders moeten eigen identiteit als ouder met opgroeiende kinderen herdefiniëren en eigen successen en
leerpunten in ouderschap evalueren
 nieuwe invulling aan tijdsbesteding en nog meer loslaten van controle  kind verantwoordelijk voor zichzelf

Belangrijke taak
= accepteren van identiteit van opgroeiende kind en kind zien als individu, maar toch verbonden blijven

Kritiek van Van der Pas:

Effectief ouderschap is niet het meebewegen met ontwikkelingsgang van kinderen, maar vinden en volgen van eigen
ouderlijke koers naast die van andere ouder en te midden van hun andere bezigheden
 ouders naast opvoeder, ook partner, kostwikker, buurman/vrouw, …




Mild ouderschap
= naast kind staan en begeleiden hoe hij/zij is, zonder te straffen
= evenwicht zoeken tussen wat werkt voor je kind en als ouder
 niet hetzelfde als alles kan en alles mag

2 andere benamingen voor mild ouderschap: