Samenvatting formeel strafrecht deel 2 (na de paasvakantie)

Onderzoek ter terechtzitting
Fase ten gronde (openbaar, mondeling en tegensprekelijk)  vooronderzoek (inquisitoir)
In theorie: al de onderzoekshandelingen moeten worden overgedaan  In realiteit: fictie

Strafrechter = verificatierechter wat er allemaal in dat vooronderzoek is gebeurd (recht op
tegenspraak geldt ten volle!)

1. Bevoegdheid in strafzaken
Algemene bevoegdheidsregels

→ ALGEMENE REGELS

De wet bepaalt (Gw.).
Natuurlijke rechter = het feit dat de burgerlijke partij of OM niet zomaar aan forumshopping kan doen. Je moet
kijken naar de wettelijke bevoegdheid van strafrecht om dat shoppen te vermijden.
Openbare orde: niet van afwijken in een overeenkomst  in strafzaken, dus niet van bevoegdheidsregels worden
afgeweken

3 CRITERIA:
- Bevoegdheid ratione materiae (aard MD)
- Wettelijke driedeling – scheeftrekking
 Scheefgetrokken doordat misdaden in praktijk vaak worden gecorrectionaliseerd (om
bevoegdheid hva te vermijden, kostelijk en lange procedure)
 Aannemen van verzachtende omstandigheden
 Scheeftrekking ook bij politierechtbank: overtredingen vormen minderheid van de
rechtszaken
 Ook wanbedrijven maar die zij gepleegd in kader van verkeersongeval (onopzettelijke
slagen en verwondingen met dood tot gevolg, ook die voor politierechtbank ookal zijn
het wanbedrijven)
 De gewone vonnisgerechten: het feit dat corr. rb. wanbedrijven voor zich heeft
 Bijzondere vonnisgerechten: gebaseerd op 2e criterium

- Bevoegdheid ratione personae (hoedanigheid beklaagde)
- Uitzonderlijk, normaal geen weerslag
- Onderscheid gewone vs bijzondere vonnisgerechten
- Jeugdgerechten (hoedanigheid = minderjarig), militaire rechtscolleges in oorlogstijd en HvB
- Bevoegdheid ratione loci
- Rechtscollege slechts bevoegd binnen territoriale omschrijving: arrondissement –
rechtsgebied/ressort – provincie – hele rijk
 Hof van Cassatie bevoegd voor het hele rijk
 Hof van Beroep (5): niveau van ressort/rechtsgebied (Gent, Antwerpen, Bergen, Luik
en Brussel)
 Binnen ressorts: verschillende arrondissementen (Gent bevoegd voor 2
arrondissementen, West- en Oost-Vlaanderen)
 Hof van assisen wordt pas samengesteld wanneer iemand in beschuldiging wordt
gesteld (KI) = provincie


1

, - Op gelijke wijze bevoegd (art. 23 Sv.): rb plaats MD gepleegd, rb plaats verblijf verdachte, rb
plaats aantreffen verdachte
 3 rechtbanken op gelijke wijze bevoegd: gebied waar misdrijf is gepleegd (forum
delictum missi), de plaats waar verdachte zijn verblijf/woonplaats heeft (forum
domicili) en de plaats waar men gearresteerd is geweest/waar verdachte aangetroffen
(forum deprehensionis)  Kan aanleiding geven tot bevoegdheidsconflicten
- In praktijk aanleiding tot (positieve) bevoegdheidsconflicten
 Meerdere rechtbanken bevoegd = positief bevoegdheidsconflict
- Afwijkingen
 Soms afwijking op die regel (art. 23) wanneer gaat over minderjarigen
 Dan sowieso jeugdrechtbank (tenzij uit handen gegeven)
 Telkens de plaats waar de minderjarige zijn gezinsverblijfplaats heeft


→ UITZONDERINGEN OP BEVOEGDHEIDSREGELS
- Samenhang
- Verband dat vereist dat zaken samen, door dezelfde rb, worden behandeld
- Uitbreiding of prorogatie van bevoegdheid tot gevolg
 Verschillende zaken zodanig met elkaar verbonden dat wenselijk door een en dezelfde
rechtbank wordt beoordeeld (ookal niet echt bevoegd) = Prorogatie
 Voorbeeld samenhang: eenzelfde persoon diefstal in Gent, dan Brussel, dan
Antwerpen: 3 verschillende rechtbanken maar door redenen van samenhang door
dezelfde rechtbank berechten
- Samenvoegingsregels verschillen ngl. het gaat om samenhang ratione materiae, personae of loci
 Maaaaaaaaaaaaaaaaaar welke rechtbank?
 Telkens het rechtscollege die de grootste volheid van bevoegdheid heeft: hof van assisen
(bij misdaad en wanbedrijf)
 Indien wanbedrijf: correctionele rechtbank
 Bij minderjarigen is er wel een splitsing: niet voor zelfde rechtscollege berecht worden
 Lokale parketten onderling beslissen, in overleg (bv. Gent en Brussel, de ene heeft niet
meer bevoegdheid dan de andere)

- Ondeelbaarheid
- Eendaadse samenloop (eigenlijk deel van samenhang)
- Hetzelfde feit dat meerdere tenlasteleggingen met zich meebrengt
- OR mag zijn saisine uitbreiden bij ondeelbaarheid maar niet bij samenhang!
- Verschillende tenlasteleggingen die onderling zodanig verbonden zijn
- Zelfde regels samenhang
- Verwijzing ogv Taalwet Gerechtszaken
- Opwerpen taal rechtspleging niet beheersen: in
bepaalde gevallen verwijzing naar rechtscollege uit
ander taalgebied
- Bijzondere regelingen
- Verwijzing bij assisen sowieso verplicht en in bepaalde
faciliteitengemeenten is het ook verplicht
- Kan zelfs al tijdens het vooronderzoek het geval zijn



2

,Bevoegdheidsconflicten

→ ALGEMEEN

- Positief bevoegdheidsconflict = bevoegdheidsconflict tussen verschillende rechtscolleges die tegelijkertijd
mbt zelfde zaak geadieerd zijn
 Het kan zijn dat in bepaalde gevallen meerdere rechtbanken tegelijk bevoegd zijn
- Negatief bevoegdheidsconflict = één of meerdere vonnisgerechten verklaren zich onbevoegd
 Op die manier is niemand meer bevoegd
 Wanneer het vonnisgerecht gaat herkwalificeren (RK zegt onopzettelijk maar correctionele
rechtbank zegt het is opzettelijk, is voor hva)
 Rechtbank kan onbevoegd verklaren of vonnisrechter zelf verzachtende omstandigheden
aannemen

- Aanleiding regeling van rechtsgebied (art. 525 e.v. Sv.)
 Er gaat geoordeeld worden wie bevoegd is
 Verschillende rechtsgebieden: HvC
 Zelfde ressort: HvB of corr. rb.
 Enkel GO

→ BEVOEGDHEIDSCONFLICTEN MET INTERNATIONALE STRAFHOVEN

- Internationaal strafhof wenst zaak te onderzoeken reeds aanhangig voor Belgische gerechten
- HvC, op vordering PG, spreekt de onttrekking uit aan Belgisch rechtscollege
 Enkel vervolgen wanneer statuut (national authorities are unwilling or unable)
 Nationale rechtbanken niet willen of kunnen vervolgen
 2e reden: vroeger had België een ongebreidelde jurisdele jurisdictie
 Vandaag wat teruggeschroefd: filters ingebouwd dat er toch een aanknopingspunt moet zijn bij
België en niet zomaar burgerlijke partijstelling
- Relevantie beperkt


2. Saisine vonnisgerechten
In welke mate is een zaak nu aanhangig bij de strafrechter

Wijze waarop vonnisgerecht geadieerd wordt

→ POLITIERECHTBANK EN CORRECTIONELE RB

- Rechtstreekse dagvaarding
- Hetzij door OM, hetzij door BP (voor zover geen GO, enkel WB/OV) → nooit voor misdaad!!!!!!!
- Door OM na opsporingsonderzoek
- Niet wanneer er nog een gerechtelijk onderzoek lopende is
- Borgsom betalen: omdat de BP het initiatief neemt (in het ongelijke gesteld, dan moet iemand
de gerechtskosten betalen)
 Zolang borgsom niet betaalt, zal het proces uitgesteld worden
- Bij wijze van deurwaardersexploot
 Betekenen aan persoon zelf of aan zijn woonplaats (kan dan aan familielid worden
gegeven)


3

,  Onder gesloten omslag dar een afschrift van achterlaten op de woonplaats indien
niemand thuis
 Buitenland: op die verblijfplaats proberen betekenen
 Cascade van betekenisbewijzen van deurwaardersexploot

- Oproeping bij pv en bevel tot onmiddellijke verschijning
- Snelrecht
 Bevel tot onmiddellijke verschijning: gedeeltelijk vernietigd door arbitragehof (niet veel
betekenis meer vandaag, weinig relevantie)
 Versnelde procedure

- Verwijzingsbeschikking onderzoeksgerecht (niet door de dagvaarding)
- Beschikking RK/KI verwijzing vonnisgerecht
- Dagvaarding dagstelling (niet aanhangigmaking tot gevolg)
- Vrijwillige verschijning beklaagde
- Verhelpen aan nietigheid dagvaarding, of om bijkomende feiten bij rechter aanhangig te maken
 Wanneer er bv. een fout staat in de dagvaarding
 Zodat de zaak niet onnodig wordt uitgesteld
 In the end zal PdK toch opnieuw dagvaarden dus zo goed ter plekke verschijnen
 Kan niet als rechtbank niet bevoegd is

- Andere wijzen van adiëring
- 3 andere wijzen
 Wanneer wordt verwezen op grond van de taalwet
 Verwijzing van Hof van Cassatie in geval van regeling van rechtsgebied (denk aan
bevoegdheidsconflicten van daarnet)
 Zittingsmisdrijven: stel men maakt zich ter zitting schuldig aan een misdrijf (bv. smaad
aan politie)  dan kan VR zeggen ik ben bevoegd om kennis te nemen van misdrijf dat
net plaats heeft gevonden

→ HOF VAN ASSISEN

- Geen rechtstreekse dagvaarding, verwijzingsbeschikking RK of snelrecht
- Enkel door inbeschuldigingstelling door KI
 Enkel KI kan verwijzen naar assisen via inbeschuldigingstelling
 Hva is geen permanent rechtscollege (pas samengesteld wanneer KI inbeschuldiging stelt)

Omvang van de saisine

→ OVERZICHT

- Rechter beperkt door saisine => belang inleidende akte
 Inleidende akte is enorm belangrijk
 Bv. dagvaarding of verwijzingsbeschikking
 Personen en feiten daarin genoemd, waarvoor de vonnisrechter bevoegd is

- Opdracht beperkt in rem en in personam
 Niet gebonden door kwalificatie
 Als vonnisgerecht bv. oordeelt opzettelijk i.p.v. onopzettelijk, kan dat nog altijd
 Moet gewoon zelfde onderliggende feit zijn en dan kan je herkwalificeren
 Geen ander feit


4