Inhoudsopgave
VERKLEUREN EN BLEKEN .............................................................................................................. 2
HYPODONTIE................................................................................................................................ 9
HYPERDONTIE ............................................................................................................................ 14
STRUCTURELE ONTWIKKELINGSAFWIJKINGEN............................................................................. 17
EROSIEVE GEBITSSLIJTAGE .......................................................................................................... 21
COLLEGE 4A- GEBITSSLIJTAGE, TANDRESORPTIE EN FRACTUREN ................................................................. 21
COLLEGE 4B- EROSIEVE GEBITSSLIJTAGE ............................................................................................... 28
COLLEGE 4C- TANDTRAUMA’S ........................................................................................................... 36
,Verkleuren en bleken
Leerdoel
Je kunt het verschijnsel verkleuringen van gebitselementen herkennen, beschrijven en diagnosticeren.
Tevens kan je de verschillende behandelindicaties benoemen bij de verschillende soorten
gebitsverkleuringen.
Lesdoelen Na afloop van de les kan je:
• Benoemen hoe verkleuringen in tandweefsels gediagnosticeerd worden en de etiologie uitleggen.
• Verschillende behandelingen bij verkleuringen van tandweefsels indiceren binnen de Europese
kaders en uitleggen hoe de werkzaamheid is.
• Vertellen hoe binnen verschillende culturen andere normen en waarden kunnen gelden
betreffende verkleuringen van gebitselementen en hoe daarmee wordt omgegaan.
Waarnemen: tinten, kleuren en verschillen zien
=
Hue, Chroma en Brilliance
a- Waarde lager → groen
b- Waarde lager → blauw
l- Waarde zwart naar wit
Kleurbepaling
A1 = ..................... dan A4
➢ minder zwart - Hogere L*
➢ minder rood - Lagere a*
➢ minder geel - Lagere b*
The VITA classical A1 – D4 shade guide
➢ ΔE =TOTALE KLEURVERSCHIL
➢ Ofwel: ΔE = [(ΔL*) + (Δa*) + (Δb*)] : 3
➢ 13 shades/tinten
Interpretatie ΔE
Als ΔE = 1 → 50% de kleur van 2 objecten goed overeenstemt.
Voor 2 < ΔE < 3,7 → kleurverschil minimaal zichtbaar
Als ΔE > 4 → goed kleurverschil.
Degeneratie
• Degeneratie is achteruitgang waarbij bepaalde eigenschappen verloren gaan.
• = tanden verkleuren ook, net als dat de mensen ouder worden.
• Wordt geliger door secundair dentine.
• Crowding
Wat nemen we waar?
• Gebitselementen zijn zelden egaal van kleur
➢ Licht doorlatend
➢ Dentine
Indeling in 3 vlakken Levendigheid aan elementen
1. Incisale deel
➢ Te dun door slijtage/erosie
➢ Glasachtig aspect → Donker in de mondholte
2
,2. Middelste deel
3. Cervicale deel
Etiologie
Etiologie Kleurverschil
• Erfelijkheid
• Aanleg
• Veroudering
• Trauma
• ..........
Tand ontwikkeling
Ameloblasten maken het glazuur, odontoblasten maken het dentine. Eerst wordt een matrix gemaakt
wat uithardt waardoor Hydroxylapatiet kristallen op elkaar worden gestapeld. En bij dentine zit daar
natuurlijk collageen tussen, dit wordt ook gemaakt door een andere fabriek namelijk de
odontoblasten. Er kan zijn dat er wat misgaat bij het maken van de eiwitten of bij de matrix of tijdens
het uitharden
• Indeling verkleuringen
➢ Verkleuring van het glazuur
➢ Verkleuring van het dentine
Oorsprong verkleuringen tand
1. Dentogenese en (pre)eruptieve-rijping worden kleurstoffen ingebouwd
2. Na dentogenese geïnfiltreerd in glazuur en/of dentine exogeen of endogeen
3. Gebrekkige aanleg glazuur en/of dentine primair of secundair
4. Verkeurende agentia op glazuur
5. Glazuur of dentine post eruptief verdwenen
Endogeen
Endogeen formatief Uit lichaam (inclusief pulpa) afkomstige agentia in dentine/ glazuur
ingebouwd; hiertoe worden ook gerekend hypocalcificaties en erfelijke
structuurstoornissen van het glazuur en/ of dentine
Endogeen posteruptief Vorming van tertiair dentine in pulpa, pulpa- obliteratie (veroudering),
pulpale bloeding
Exogeen (posteruptief)
Exogene posteruptieve Vanuit de mond in het glazuur/ dentine geïnfiltreerd en uit
infiltratie caviteit/vulling/ pulpavulling binnengedrongen
Exogene posteruptieve Aanslag op buitenzijde gebitselement
pseudoverkleuring
Exogene posteruptieve Dunner wordend/ verdwenen glazuur en blootliggend tandbeen (dit
afbraakverkleuring laatste eventueel secundair- verkleurd door infiltratie van agentia)
doorschemerende pulpa na interne dentineresorptie
Oorsprong verkleuringen tand Endogeen formatieve verkleuring intrinsieke verkleuringen
• Ontstaat tijdens dentogenese
• Onduidelijk welke kleurstoffen
• Sommige zijn uiterst zeldzaam
3
, Oorzaken van endogene formatieve verkleuringen- (niet belangrijk)
Aangeboren metabolismegebreken Fenylketonurie
Galactosemie
Hyperoxalurie en oxalosis
Ochronose
Amelogenesis imperfecta
Biliare anomalieën
Chemotherapie
Coeliakie
Congenitale lues
Congenitale porfyrie
Dentinedysplasie
Fluorose
Geboortegewicht/ prematuriteit (hypoxie)
Hemolytische anemie Erythroblastosis fetalis (resusfactor)
Thalassemie en sikkelcelanemie
Moeder- foetus- ABO- incompatibiliteit
Hypofosfatemische vitamine D resistentie
Kaasmolaren (MIH)
(pseudo) parahypothyreoïdie
Regionale odontodysplasie (en segmentale
odontomaxillaire dysplasie)
Tetracylines en cipofloxacine
Tumor- tanden (turner- dysplasie)
Syndromen
Endogeen formatieve verkleuring voorbeelden
• MIH (kaasmolaren) → het glazuur is niet goed gevormd, door de voedingstoffen gaan de
kleurstoffen in het glazuur zitten en op dat moment dat de ameloblasten het glazuur vormen
worden ook vaak de frontelement gevormd en daarom is dit vaak ook een combinatie, op hetzelfde
moment is dit foutje aanwezig bij de aanmaak van de eiwitten
• Coeliakie → allergie voor o.a. zetmeel, vertraagde doorbraak, ontbreken glazuur, hypoplasie,
groeven, pitten
• Lues → zeldzame afwijking. Door de moeder doorgegeven. Schroevendraaiertand → blauw
• Syfilis → frambozentanden. Overdracht moeder.
• Mulberry molar (moerbei) → vaak als gevolg dat de moeder syfilis had toen de baby in de buik zat
• Erfelijke Amelogenesis Imperfecta → ameloblasten hebben afwijking
• Erfelijke Dentinogenesis imperfecta → odontoblasten hebben afwijking
• Fluorotische verkleuringen (altijd aan twee kanten/bilateraal). Kan ook donkere vlekken zijn.
• Tetracycline
Endogeen posteruptieve verkleuring
• Tertiair dentine, pulpa, avitaliteit (afbraakverkleuring)
➢ Capillaire bloeding door trauma (kan tijdelijk zijn)
➢ Necrotisch pulpa (avitaliteit)
Pink spot (artikel QP)
Vanuit buitenaf gaat het dentine oplossen wat een roze verkleuring geeft
Endogeen posteruptief oorzaak, vaak onbekend
4
VERKLEUREN EN BLEKEN .............................................................................................................. 2
HYPODONTIE................................................................................................................................ 9
HYPERDONTIE ............................................................................................................................ 14
STRUCTURELE ONTWIKKELINGSAFWIJKINGEN............................................................................. 17
EROSIEVE GEBITSSLIJTAGE .......................................................................................................... 21
COLLEGE 4A- GEBITSSLIJTAGE, TANDRESORPTIE EN FRACTUREN ................................................................. 21
COLLEGE 4B- EROSIEVE GEBITSSLIJTAGE ............................................................................................... 28
COLLEGE 4C- TANDTRAUMA’S ........................................................................................................... 36
,Verkleuren en bleken
Leerdoel
Je kunt het verschijnsel verkleuringen van gebitselementen herkennen, beschrijven en diagnosticeren.
Tevens kan je de verschillende behandelindicaties benoemen bij de verschillende soorten
gebitsverkleuringen.
Lesdoelen Na afloop van de les kan je:
• Benoemen hoe verkleuringen in tandweefsels gediagnosticeerd worden en de etiologie uitleggen.
• Verschillende behandelingen bij verkleuringen van tandweefsels indiceren binnen de Europese
kaders en uitleggen hoe de werkzaamheid is.
• Vertellen hoe binnen verschillende culturen andere normen en waarden kunnen gelden
betreffende verkleuringen van gebitselementen en hoe daarmee wordt omgegaan.
Waarnemen: tinten, kleuren en verschillen zien
=
Hue, Chroma en Brilliance
a- Waarde lager → groen
b- Waarde lager → blauw
l- Waarde zwart naar wit
Kleurbepaling
A1 = ..................... dan A4
➢ minder zwart - Hogere L*
➢ minder rood - Lagere a*
➢ minder geel - Lagere b*
The VITA classical A1 – D4 shade guide
➢ ΔE =TOTALE KLEURVERSCHIL
➢ Ofwel: ΔE = [(ΔL*) + (Δa*) + (Δb*)] : 3
➢ 13 shades/tinten
Interpretatie ΔE
Als ΔE = 1 → 50% de kleur van 2 objecten goed overeenstemt.
Voor 2 < ΔE < 3,7 → kleurverschil minimaal zichtbaar
Als ΔE > 4 → goed kleurverschil.
Degeneratie
• Degeneratie is achteruitgang waarbij bepaalde eigenschappen verloren gaan.
• = tanden verkleuren ook, net als dat de mensen ouder worden.
• Wordt geliger door secundair dentine.
• Crowding
Wat nemen we waar?
• Gebitselementen zijn zelden egaal van kleur
➢ Licht doorlatend
➢ Dentine
Indeling in 3 vlakken Levendigheid aan elementen
1. Incisale deel
➢ Te dun door slijtage/erosie
➢ Glasachtig aspect → Donker in de mondholte
2
,2. Middelste deel
3. Cervicale deel
Etiologie
Etiologie Kleurverschil
• Erfelijkheid
• Aanleg
• Veroudering
• Trauma
• ..........
Tand ontwikkeling
Ameloblasten maken het glazuur, odontoblasten maken het dentine. Eerst wordt een matrix gemaakt
wat uithardt waardoor Hydroxylapatiet kristallen op elkaar worden gestapeld. En bij dentine zit daar
natuurlijk collageen tussen, dit wordt ook gemaakt door een andere fabriek namelijk de
odontoblasten. Er kan zijn dat er wat misgaat bij het maken van de eiwitten of bij de matrix of tijdens
het uitharden
• Indeling verkleuringen
➢ Verkleuring van het glazuur
➢ Verkleuring van het dentine
Oorsprong verkleuringen tand
1. Dentogenese en (pre)eruptieve-rijping worden kleurstoffen ingebouwd
2. Na dentogenese geïnfiltreerd in glazuur en/of dentine exogeen of endogeen
3. Gebrekkige aanleg glazuur en/of dentine primair of secundair
4. Verkeurende agentia op glazuur
5. Glazuur of dentine post eruptief verdwenen
Endogeen
Endogeen formatief Uit lichaam (inclusief pulpa) afkomstige agentia in dentine/ glazuur
ingebouwd; hiertoe worden ook gerekend hypocalcificaties en erfelijke
structuurstoornissen van het glazuur en/ of dentine
Endogeen posteruptief Vorming van tertiair dentine in pulpa, pulpa- obliteratie (veroudering),
pulpale bloeding
Exogeen (posteruptief)
Exogene posteruptieve Vanuit de mond in het glazuur/ dentine geïnfiltreerd en uit
infiltratie caviteit/vulling/ pulpavulling binnengedrongen
Exogene posteruptieve Aanslag op buitenzijde gebitselement
pseudoverkleuring
Exogene posteruptieve Dunner wordend/ verdwenen glazuur en blootliggend tandbeen (dit
afbraakverkleuring laatste eventueel secundair- verkleurd door infiltratie van agentia)
doorschemerende pulpa na interne dentineresorptie
Oorsprong verkleuringen tand Endogeen formatieve verkleuring intrinsieke verkleuringen
• Ontstaat tijdens dentogenese
• Onduidelijk welke kleurstoffen
• Sommige zijn uiterst zeldzaam
3
, Oorzaken van endogene formatieve verkleuringen- (niet belangrijk)
Aangeboren metabolismegebreken Fenylketonurie
Galactosemie
Hyperoxalurie en oxalosis
Ochronose
Amelogenesis imperfecta
Biliare anomalieën
Chemotherapie
Coeliakie
Congenitale lues
Congenitale porfyrie
Dentinedysplasie
Fluorose
Geboortegewicht/ prematuriteit (hypoxie)
Hemolytische anemie Erythroblastosis fetalis (resusfactor)
Thalassemie en sikkelcelanemie
Moeder- foetus- ABO- incompatibiliteit
Hypofosfatemische vitamine D resistentie
Kaasmolaren (MIH)
(pseudo) parahypothyreoïdie
Regionale odontodysplasie (en segmentale
odontomaxillaire dysplasie)
Tetracylines en cipofloxacine
Tumor- tanden (turner- dysplasie)
Syndromen
Endogeen formatieve verkleuring voorbeelden
• MIH (kaasmolaren) → het glazuur is niet goed gevormd, door de voedingstoffen gaan de
kleurstoffen in het glazuur zitten en op dat moment dat de ameloblasten het glazuur vormen
worden ook vaak de frontelement gevormd en daarom is dit vaak ook een combinatie, op hetzelfde
moment is dit foutje aanwezig bij de aanmaak van de eiwitten
• Coeliakie → allergie voor o.a. zetmeel, vertraagde doorbraak, ontbreken glazuur, hypoplasie,
groeven, pitten
• Lues → zeldzame afwijking. Door de moeder doorgegeven. Schroevendraaiertand → blauw
• Syfilis → frambozentanden. Overdracht moeder.
• Mulberry molar (moerbei) → vaak als gevolg dat de moeder syfilis had toen de baby in de buik zat
• Erfelijke Amelogenesis Imperfecta → ameloblasten hebben afwijking
• Erfelijke Dentinogenesis imperfecta → odontoblasten hebben afwijking
• Fluorotische verkleuringen (altijd aan twee kanten/bilateraal). Kan ook donkere vlekken zijn.
• Tetracycline
Endogeen posteruptieve verkleuring
• Tertiair dentine, pulpa, avitaliteit (afbraakverkleuring)
➢ Capillaire bloeding door trauma (kan tijdelijk zijn)
➢ Necrotisch pulpa (avitaliteit)
Pink spot (artikel QP)
Vanuit buitenaf gaat het dentine oplossen wat een roze verkleuring geeft
Endogeen posteruptief oorzaak, vaak onbekend
4
