ECONOMIE
0. Inleiding
0.1 Het doel van de economische wetenschap
0.1.1 Behoefte
Behoefte → aanvoelen van een tekort en het streven om dit tekort te bevredigen
(subjectief)
Primaire of levensnoodzakelijke behoefte → voeding, kledij en huisvesting
Immateriële behoefte → onderwijs, ontspanning en geneeskundige verzorging
Collectieve of gemeenschappelijke behoefte → gelijkaardig voor een groot aantal personen
en worden normaal door de gemeenschap als geheel bevredigd: onderwijs, wegen,
bejaardenzorg en recreatiezondes
Individuele behoeften → worden normaal bevredigd dankzij de inspanningen van personen
of van hun gezin
0.1.2 Schaarse goederen
Schaars middel → middel waarvan de verlangde hoeveelheid de beschikbare hoeveelheid
zou overtreffen indien het gratis ter beschikking stond
Waardeverschijnsel → we moeten er een prijs voor betalen, keuze maken
Schaarsheid → duidt niet op de hoeveelheid goederen en diensten maar op de beperktheid
van ons inkomen
0.1.3 Nuttigheid en keuzeprobleem
Nut → goederen en diensten zijn nuttig omdat ze behoeften bevredigen
Economisch principe → een mens moet volgens de graad van bevrediging of nuttigheid een
waardeschaal of voorkeurschema opstellen afhankelijk van zijn subjectief nut. Mens tracht
te kiezen met zijn beschikbare middelen, volgens zijn schatting een maximale
behoeftebevrediging bereikt.
Economie → studie van het menselijk streven naar bevrediging van behoeften met behulp
van schaarse middelen
1
, 0.2 Welvaart en welzijn
Welvaart → de mate waarin mensen met beschikbare schaarse middelen in hun behoeften
kunnen voorzien (schaarste verminderen → welvaart gestegen)
Welzijn → gevoel van ‘welbevinden’ en ook de bevrediging van verlangens die geen beslag
leggen op schaarse middelen.
0.3 Soorten goederen
Vrije goederen → niet-schaarse goederen, ze zijn zo overvloedig aanwezig dat de volledige
behoefte kan worden bevredigd
Economische goederen → schaarse goederen
- Zuiver individuele goederen → rivaliteit onder de consumenten en de producent kan
consumenten uitsluiten voor gebruik
Bv. Toegang krijgen op de festivalweide moet je betalen
- Zuiver collectieve goederen → niet-rivaliserend en niet-uitsluitbaar
Bv. Diensten brandweer en politie
- Quasicollectieve goederen → voor verkoop op de markt in aanmerking, maar soms
worden ze uit sociale of praktische overwegingen door de overheid aangeboden.
Bv. Onderwijs
- Consumptiegoederen → bevredigen onmiddellijk de behoeften van gezinshoudingen
o Verbruiksgoederen (niet-duurzaam) bv. Brood
o Gebruiksgoederen (duurzaam) bv. Smartphone
- Investeringsgoederen → dienen om andere goederen te produceren
o Kapitaalgoederen of productiegoederen (duurzaam) bv. Gebouwen, machines
o Vlottende investeringsgoederen (niet-duurzaam) worden tijdens het
productieproces verwerkt of vernietigd bv. Grondstoffen
0.4 Consumptie en productie
Consumptie → aanwending van economische goederen voor niet-productieve doeleinden;
consumeren gaat gepaard met besteding van het inkomen
Productie → scheppen of toevoegen van waarde aan de economische goederen; produceren
gaat gepaard met verwerven van het inkomen
Productiefactoren → ontstaat door de samenwerking van drie categorieën
productiefactoren
2
, - Natuur: natuurlijke rijkdommen, leverancier van grondstoffen en energie
- Arbeid: arbeidsprestaties, fysiek en intellectueel
- Kapitaal: reële kapitaalgoederen, geheel van door mensen geproduceerde
productiemiddelen
o Omwegproductie: indirect, langs een omweg dragen ze bij tot de uiteindelijke
behoeftebevrediging
o Afgeleide productiefactor: kapitaal wordt gevormd door samenwerking van
natuur en arbeid (primaire productiefactoren)
0.5 /
0.6 De ceteris-paribusclausule (1 element veranderen)
0.7 Micro-, meso- en macro-economie
Micro-economie → gedrag van een individuele huishouding bestuderen of beschrijven bv.
Gezinnen en bedrijven
Meso-economie → bepaalde huishouding bv. Bepaalde bedrijfstak, regio of sector
Macro-economie → alle bedrijven, alle gezinnen en alle overheidshuishoudingen bv.
Economie van een land
1. Consumenten
1.1 De keuze van de optimale goederencombinatie (=evenwicht)
Uiteindelijke optimale keuze van de consument wordt bepaald door
- Niet-economische factoren: voorkeuren of preferenties
- Economische factoren
o Prijzen van goederen
o Beschikbaar inkomen (=budget)
1.1.1 De preferenties
Sociologische factoren; consumenten behoren tot een bepaalde bevolkingsgroep (invloed
van)
- Gezinssituatie
- Sociale klasse
- Religie
- Woonplaats
- Nationaliteit
3
0. Inleiding
0.1 Het doel van de economische wetenschap
0.1.1 Behoefte
Behoefte → aanvoelen van een tekort en het streven om dit tekort te bevredigen
(subjectief)
Primaire of levensnoodzakelijke behoefte → voeding, kledij en huisvesting
Immateriële behoefte → onderwijs, ontspanning en geneeskundige verzorging
Collectieve of gemeenschappelijke behoefte → gelijkaardig voor een groot aantal personen
en worden normaal door de gemeenschap als geheel bevredigd: onderwijs, wegen,
bejaardenzorg en recreatiezondes
Individuele behoeften → worden normaal bevredigd dankzij de inspanningen van personen
of van hun gezin
0.1.2 Schaarse goederen
Schaars middel → middel waarvan de verlangde hoeveelheid de beschikbare hoeveelheid
zou overtreffen indien het gratis ter beschikking stond
Waardeverschijnsel → we moeten er een prijs voor betalen, keuze maken
Schaarsheid → duidt niet op de hoeveelheid goederen en diensten maar op de beperktheid
van ons inkomen
0.1.3 Nuttigheid en keuzeprobleem
Nut → goederen en diensten zijn nuttig omdat ze behoeften bevredigen
Economisch principe → een mens moet volgens de graad van bevrediging of nuttigheid een
waardeschaal of voorkeurschema opstellen afhankelijk van zijn subjectief nut. Mens tracht
te kiezen met zijn beschikbare middelen, volgens zijn schatting een maximale
behoeftebevrediging bereikt.
Economie → studie van het menselijk streven naar bevrediging van behoeften met behulp
van schaarse middelen
1
, 0.2 Welvaart en welzijn
Welvaart → de mate waarin mensen met beschikbare schaarse middelen in hun behoeften
kunnen voorzien (schaarste verminderen → welvaart gestegen)
Welzijn → gevoel van ‘welbevinden’ en ook de bevrediging van verlangens die geen beslag
leggen op schaarse middelen.
0.3 Soorten goederen
Vrije goederen → niet-schaarse goederen, ze zijn zo overvloedig aanwezig dat de volledige
behoefte kan worden bevredigd
Economische goederen → schaarse goederen
- Zuiver individuele goederen → rivaliteit onder de consumenten en de producent kan
consumenten uitsluiten voor gebruik
Bv. Toegang krijgen op de festivalweide moet je betalen
- Zuiver collectieve goederen → niet-rivaliserend en niet-uitsluitbaar
Bv. Diensten brandweer en politie
- Quasicollectieve goederen → voor verkoop op de markt in aanmerking, maar soms
worden ze uit sociale of praktische overwegingen door de overheid aangeboden.
Bv. Onderwijs
- Consumptiegoederen → bevredigen onmiddellijk de behoeften van gezinshoudingen
o Verbruiksgoederen (niet-duurzaam) bv. Brood
o Gebruiksgoederen (duurzaam) bv. Smartphone
- Investeringsgoederen → dienen om andere goederen te produceren
o Kapitaalgoederen of productiegoederen (duurzaam) bv. Gebouwen, machines
o Vlottende investeringsgoederen (niet-duurzaam) worden tijdens het
productieproces verwerkt of vernietigd bv. Grondstoffen
0.4 Consumptie en productie
Consumptie → aanwending van economische goederen voor niet-productieve doeleinden;
consumeren gaat gepaard met besteding van het inkomen
Productie → scheppen of toevoegen van waarde aan de economische goederen; produceren
gaat gepaard met verwerven van het inkomen
Productiefactoren → ontstaat door de samenwerking van drie categorieën
productiefactoren
2
, - Natuur: natuurlijke rijkdommen, leverancier van grondstoffen en energie
- Arbeid: arbeidsprestaties, fysiek en intellectueel
- Kapitaal: reële kapitaalgoederen, geheel van door mensen geproduceerde
productiemiddelen
o Omwegproductie: indirect, langs een omweg dragen ze bij tot de uiteindelijke
behoeftebevrediging
o Afgeleide productiefactor: kapitaal wordt gevormd door samenwerking van
natuur en arbeid (primaire productiefactoren)
0.5 /
0.6 De ceteris-paribusclausule (1 element veranderen)
0.7 Micro-, meso- en macro-economie
Micro-economie → gedrag van een individuele huishouding bestuderen of beschrijven bv.
Gezinnen en bedrijven
Meso-economie → bepaalde huishouding bv. Bepaalde bedrijfstak, regio of sector
Macro-economie → alle bedrijven, alle gezinnen en alle overheidshuishoudingen bv.
Economie van een land
1. Consumenten
1.1 De keuze van de optimale goederencombinatie (=evenwicht)
Uiteindelijke optimale keuze van de consument wordt bepaald door
- Niet-economische factoren: voorkeuren of preferenties
- Economische factoren
o Prijzen van goederen
o Beschikbaar inkomen (=budget)
1.1.1 De preferenties
Sociologische factoren; consumenten behoren tot een bepaalde bevolkingsgroep (invloed
van)
- Gezinssituatie
- Sociale klasse
- Religie
- Woonplaats
- Nationaliteit
3
