GOEDERENRECHT
INLEIDING
HET NIEUWE GOEDERENRECHT (BOEK 3 NBW)
Het nieuwe boek 3 “goederen” strekt ertoe:
• Belangrijkste teksten met betrekking tot het goederenrecht te bundelen in het BW
• Het goederenrecht te instrumentaliseren en functioneler te maken
• Het goederenrecht te moderniseren en aan te passen aan de hedendaagse
maatschappij
• Het goederenrecht te flexibiliseren
Het nieuwe boek 3 “goederen” heeft een eerbiedigende werking
• Nieuwe regels doen geen afbreuk aan reeds verworven rechten
• Nieuwe regels zijn niet van toepassing op alle rechtshandelingen en rechtsfeiten die
dateren van voor de inwerkingtreding 01/09/2021 van het nieuwe recht
• Nieuwe regels zijn niet van toepassingen op rechtsgevolgen van rechtshandeling en
rechtsfeiten die dateren van voor de inwerking van het nieuwe recht, maar ontstaan
na de inwerkingtreding van het nieuwe recht bv. Boom uit jaren ’90 →
rechtsgevolgen die daaruit voortvloeien → oude recht van toepassing
o Tenzij: partijen uitdrukkelijk anders beslissen
Wat is goederenrecht?
• Zakenrecht of zakelijk zekerheidsrecht
• Regelt de verhouding tussen rechtssubjecten (personen) en rechtsobjecten
(goederen)
• Belang?
o Individuele welvaartsindicator (goed systeem van goederenrecht) door
numerus clausus (vaste lijst waar men niet van mag afwijken) en
publiciteitssyteem (wat is eigendom van wie?) met betrekking tot de
vestiging, overdracht en wijziging van zakelijke (zekerheids)rechten →
zekerheid en duidelijkheid met betrekking de
▪ Zakelijke rechten (ieders individueel vermogen)
▪ Zakelijke zekerheidsrechten (lasten op onderdelen van iemands
vermogen)
▪ SE kunnen nagaan hoe solvabel hun SA is
,PLAATS VAN GOEDERENRECHT IN ONS RECHTSSTELSEL
Objectief recht: alle regels die in een samenleving gelden, abstracte recht. Geheel van
geschreven en ongeschreven regels die zich dwingend tot ons allemaal richten of tot een
bepaald individu.
Subjectief recht: het recht in zijn concrete toepassing. Concrete aanspraken die een persoon
kan laten gelden ten aanzien van anderen of een bepaald goed en die uitgeput worden uit
het objectief recht. Titularis van subjectief recht is een rechtssubject → NP of RP
Subjectieve rechten onderverdelen in politieke en burgerlijke (civiele) rechten
Burgerlijke subjectieve rechten: rechten die burgers jegens elkaar (sommige gevallen de
overheid) kunnen laten gelden met betrekking tot:
• De staat van de natuurlijke persoon
• Betrekkingen tussen private personen
• Herstelvorderingen als gevolg van de schending van een subjectief recht (burgerlijk of
politiek)
Patrimoniale of vermogensrechten: maken deel uit van het vermogen
• Kenmerken:
o Wel in geld waardeerbaar
o Verhandelbaar
o Eindigen niet bij het overlijden van de persoon
• Soorten
o Intellectuele rechten
o Vorderingsrechten
, o Zakelijke rechten
Extra-patrimoniale rechten: rechten die buiten het vermogen van een persoon vallen
• Kenmerken
o Niet in geld waardeerbaar
o Niet-verhandelbaar
o Eindigen bij het overlijden van de persoon
• Soorten
o Persoonlijkheidsrechten
o Familierechten
Politieke subjectieve rechten: rechten die de burger kan laten gelden jegens de overheid
• Participatierechten: burger kan deelnemen aan de uitoefening van het openbaar
gezag
• Politieke vrijheidsrechten: rol van de overheid is eerder passief
• Sociaal-economische rechten: hedendaagse verzorgingsstaat
WAT IS EEN ZAAK? WAT IS EEN GOED?
Zaak: lichamelijk goed = al wat bestaat en tastbaar is en geen persoon is (dus ook dieren)
Goederen: 2 betekenissen
• Lichamelijke goederen = zaken
o Bv. Huis, boek, auto
• Onlichamelijke goederen = rechten (zakelijke rechten)
o Bv. Eigendomsrecht, vruchtgebruik, hypotheek, aandelen
Zijn dieren zaken? Ja, want lichamelijke goederen (tastbaar en zintuigelijk waarneembaar)
, SITUERING VAN HET GOEDERENRECHT
Eigendomsrecht
Zakelijke Vruchtgebruik
genotsrechten
(Recht van gebruik
en bewoning)
erfdienstbaarheden
Zakelijke Het recht van
rechten erfpacht
Het opstalrecht
Hypotheek
Zakelijke Voorrechten
zekerheden
Pand
HET VERMOGEN
• Geheel van iemands baten (lichamelijke en onlichamelijke goederen) en lasten
(schulden)
• Juridische algemeenheid die het geheel van de bestaande en toekomstige goederen
en verbintenissen omvat
• Belang?
o Als iemand een verbintenis aangaat, verbindt die zich met heel zijn vermogen
▪ Komt men de verbintenis niet na, dan zal de SE zich kunnen verhalen
op alle goederen van de SA, inclusief de toekomstige goederen die de
SA nog zal verwerven
o Uitzondering: samenloop tussen SE → zakelijke zekerheidsrechten
▪ Bepaalde bevoorrechte schuldeiser ten koste van een niet-
bevoorrechte (chirografaire) schuldeiser een recht van voorrang heeft
om te worden betaald met de opbrengst van een bepaald goed in het
vermogen van de schuldenaar
INLEIDING
HET NIEUWE GOEDERENRECHT (BOEK 3 NBW)
Het nieuwe boek 3 “goederen” strekt ertoe:
• Belangrijkste teksten met betrekking tot het goederenrecht te bundelen in het BW
• Het goederenrecht te instrumentaliseren en functioneler te maken
• Het goederenrecht te moderniseren en aan te passen aan de hedendaagse
maatschappij
• Het goederenrecht te flexibiliseren
Het nieuwe boek 3 “goederen” heeft een eerbiedigende werking
• Nieuwe regels doen geen afbreuk aan reeds verworven rechten
• Nieuwe regels zijn niet van toepassing op alle rechtshandelingen en rechtsfeiten die
dateren van voor de inwerkingtreding 01/09/2021 van het nieuwe recht
• Nieuwe regels zijn niet van toepassingen op rechtsgevolgen van rechtshandeling en
rechtsfeiten die dateren van voor de inwerking van het nieuwe recht, maar ontstaan
na de inwerkingtreding van het nieuwe recht bv. Boom uit jaren ’90 →
rechtsgevolgen die daaruit voortvloeien → oude recht van toepassing
o Tenzij: partijen uitdrukkelijk anders beslissen
Wat is goederenrecht?
• Zakenrecht of zakelijk zekerheidsrecht
• Regelt de verhouding tussen rechtssubjecten (personen) en rechtsobjecten
(goederen)
• Belang?
o Individuele welvaartsindicator (goed systeem van goederenrecht) door
numerus clausus (vaste lijst waar men niet van mag afwijken) en
publiciteitssyteem (wat is eigendom van wie?) met betrekking tot de
vestiging, overdracht en wijziging van zakelijke (zekerheids)rechten →
zekerheid en duidelijkheid met betrekking de
▪ Zakelijke rechten (ieders individueel vermogen)
▪ Zakelijke zekerheidsrechten (lasten op onderdelen van iemands
vermogen)
▪ SE kunnen nagaan hoe solvabel hun SA is
,PLAATS VAN GOEDERENRECHT IN ONS RECHTSSTELSEL
Objectief recht: alle regels die in een samenleving gelden, abstracte recht. Geheel van
geschreven en ongeschreven regels die zich dwingend tot ons allemaal richten of tot een
bepaald individu.
Subjectief recht: het recht in zijn concrete toepassing. Concrete aanspraken die een persoon
kan laten gelden ten aanzien van anderen of een bepaald goed en die uitgeput worden uit
het objectief recht. Titularis van subjectief recht is een rechtssubject → NP of RP
Subjectieve rechten onderverdelen in politieke en burgerlijke (civiele) rechten
Burgerlijke subjectieve rechten: rechten die burgers jegens elkaar (sommige gevallen de
overheid) kunnen laten gelden met betrekking tot:
• De staat van de natuurlijke persoon
• Betrekkingen tussen private personen
• Herstelvorderingen als gevolg van de schending van een subjectief recht (burgerlijk of
politiek)
Patrimoniale of vermogensrechten: maken deel uit van het vermogen
• Kenmerken:
o Wel in geld waardeerbaar
o Verhandelbaar
o Eindigen niet bij het overlijden van de persoon
• Soorten
o Intellectuele rechten
o Vorderingsrechten
, o Zakelijke rechten
Extra-patrimoniale rechten: rechten die buiten het vermogen van een persoon vallen
• Kenmerken
o Niet in geld waardeerbaar
o Niet-verhandelbaar
o Eindigen bij het overlijden van de persoon
• Soorten
o Persoonlijkheidsrechten
o Familierechten
Politieke subjectieve rechten: rechten die de burger kan laten gelden jegens de overheid
• Participatierechten: burger kan deelnemen aan de uitoefening van het openbaar
gezag
• Politieke vrijheidsrechten: rol van de overheid is eerder passief
• Sociaal-economische rechten: hedendaagse verzorgingsstaat
WAT IS EEN ZAAK? WAT IS EEN GOED?
Zaak: lichamelijk goed = al wat bestaat en tastbaar is en geen persoon is (dus ook dieren)
Goederen: 2 betekenissen
• Lichamelijke goederen = zaken
o Bv. Huis, boek, auto
• Onlichamelijke goederen = rechten (zakelijke rechten)
o Bv. Eigendomsrecht, vruchtgebruik, hypotheek, aandelen
Zijn dieren zaken? Ja, want lichamelijke goederen (tastbaar en zintuigelijk waarneembaar)
, SITUERING VAN HET GOEDERENRECHT
Eigendomsrecht
Zakelijke Vruchtgebruik
genotsrechten
(Recht van gebruik
en bewoning)
erfdienstbaarheden
Zakelijke Het recht van
rechten erfpacht
Het opstalrecht
Hypotheek
Zakelijke Voorrechten
zekerheden
Pand
HET VERMOGEN
• Geheel van iemands baten (lichamelijke en onlichamelijke goederen) en lasten
(schulden)
• Juridische algemeenheid die het geheel van de bestaande en toekomstige goederen
en verbintenissen omvat
• Belang?
o Als iemand een verbintenis aangaat, verbindt die zich met heel zijn vermogen
▪ Komt men de verbintenis niet na, dan zal de SE zich kunnen verhalen
op alle goederen van de SA, inclusief de toekomstige goederen die de
SA nog zal verwerven
o Uitzondering: samenloop tussen SE → zakelijke zekerheidsrechten
▪ Bepaalde bevoorrechte schuldeiser ten koste van een niet-
bevoorrechte (chirografaire) schuldeiser een recht van voorrang heeft
om te worden betaald met de opbrengst van een bepaald goed in het
vermogen van de schuldenaar
