Voedingstoffen en ingrediënten
A. De vijf niveaus van lichaamssamenstellingen
1. Atomair niveau:
Slechts 30 elementen uit chemie komen voor in levende wezens
sommige in geringe hoeveelheid
6 elementen die meer dan 98% van het lichaamsgewicht uitmaken
1) Zuurstof
2) Koolstof
3) Stikstof
4) Calcium
5) Fosfor
6) Waterstof
2. Moleculaire niveau
De bovenstaande elementen vormen in wisselende combinatie de moleculen waaruit
het lichaam is opgebouwd
1) Water
2) Proteïnen
3) Lipiden
4) Koolhydraten
Groot deel van deze stoffen is essentieel voor de structuur van het lichaam, deel stelt reserve
of voorraad voor
De lichaamssamenstelling van ieder individu is uniek omwille van
1) Geslacht: mannen meer spieren, vrouwen meer vetweefsel
2) Ras: zwarte vrouwen meer mineraalmassa dan blanke
3) Leeftijd: jong volwassenen mager weefsel en grotere spiermassa dan sedentaire
personen
4) Klimaat: koud klimaat= meer subcutaan vet dan tropisch klimaat
5) Gewichtsextremen: mensen met obesitas= te veel vetmassa
Gedetailleerde samenstelling van de verschillende compartimenten op moleculair niveau:
1) 9 kg lipiden:
1kg= voor biologische en fysiologische processen (fosfolipiden, sterolen en sfingolipiden)
Niet-essentiële lipiden of triglyceriden= energievoorraad bij lage energie-inname
Bij zwaarlijvige personen kan die vet voorraad tot 70% ven het lichaamsgewicht nemen
2) 11kg lichaamseiwitten
Grootste deel essentiële componenten van de cellen
2kg kan verloren gaan zonder dramatische gevolgen
3) 350g lichaamskoolhydraten
Glycogeen in de lever en spier, andere verwaarloosbaar
200g kun je verliezen
Tijdens vasten: koolhydraten aangevuld door synthese uit aminozuren en glycerol
4) 73,5% water
55% intracellulair
45% extracellulair
10% kan het verliezen zonder ernstig gevaar
, 5)0,5g mineralen
Botmineralen ( belangrijkste: calciumhydroxyapatiet)
Kleine hoeveelheden NA,K, Mg en Cl
Weke weefsels mineralen= soft tissue mineral
Na, K, Cl, HCo3
1/3 van mineraalgehalte kan skelet verliezen zonder ernstig gevaar
3. Cellulair niveau
Celmassa= inclusief vetten
1) Metabool actieve vetvrije deel van intracellulaire ruimte
80% intracellulair vocht de rest vaste stoffen
2) Intracellulair vet: triglyceriden in vetweefsel en andere cellen
Extracellulair vocht=
1) 92% uit water met opgeloste elektrolyten zoals chloor en proteïnen
Extracellulaire vaste stof=
1) Collageen-, reticuline- en elastinevezels
2) Botmineraal
4. Weefsel-systeemniveau
Men spreekt over:
1) Gewicht
2) Lengte
3) Buikomtrek
Slecht 5 componenten weerhouden:
1) De skeletspieren
2) Het vetweefsel
Verdere indeling:
Viscerale vetweefsels
subtucane vetweefsels
3) Het bot
4) Het bloed
5) Andere: bv viscerale organen en hersenen
5. Lichaamsniveau
Gebruik van formules gebasseerd op statische relaties
B. Onderzoekmethoden ter bepaling van de lichaamssamenstelling
1. Directe methoden
Chemische analyse of vivo neutron activation analysis
bepalen van volume van 1 of meer compartimenten
2. Indirecte methoden
bepalen volume van vetvrije massa of vetmassa uit bepaling van 1 van de specifieke
kenmerken van dit compartiment
A. De vijf niveaus van lichaamssamenstellingen
1. Atomair niveau:
Slechts 30 elementen uit chemie komen voor in levende wezens
sommige in geringe hoeveelheid
6 elementen die meer dan 98% van het lichaamsgewicht uitmaken
1) Zuurstof
2) Koolstof
3) Stikstof
4) Calcium
5) Fosfor
6) Waterstof
2. Moleculaire niveau
De bovenstaande elementen vormen in wisselende combinatie de moleculen waaruit
het lichaam is opgebouwd
1) Water
2) Proteïnen
3) Lipiden
4) Koolhydraten
Groot deel van deze stoffen is essentieel voor de structuur van het lichaam, deel stelt reserve
of voorraad voor
De lichaamssamenstelling van ieder individu is uniek omwille van
1) Geslacht: mannen meer spieren, vrouwen meer vetweefsel
2) Ras: zwarte vrouwen meer mineraalmassa dan blanke
3) Leeftijd: jong volwassenen mager weefsel en grotere spiermassa dan sedentaire
personen
4) Klimaat: koud klimaat= meer subcutaan vet dan tropisch klimaat
5) Gewichtsextremen: mensen met obesitas= te veel vetmassa
Gedetailleerde samenstelling van de verschillende compartimenten op moleculair niveau:
1) 9 kg lipiden:
1kg= voor biologische en fysiologische processen (fosfolipiden, sterolen en sfingolipiden)
Niet-essentiële lipiden of triglyceriden= energievoorraad bij lage energie-inname
Bij zwaarlijvige personen kan die vet voorraad tot 70% ven het lichaamsgewicht nemen
2) 11kg lichaamseiwitten
Grootste deel essentiële componenten van de cellen
2kg kan verloren gaan zonder dramatische gevolgen
3) 350g lichaamskoolhydraten
Glycogeen in de lever en spier, andere verwaarloosbaar
200g kun je verliezen
Tijdens vasten: koolhydraten aangevuld door synthese uit aminozuren en glycerol
4) 73,5% water
55% intracellulair
45% extracellulair
10% kan het verliezen zonder ernstig gevaar
, 5)0,5g mineralen
Botmineralen ( belangrijkste: calciumhydroxyapatiet)
Kleine hoeveelheden NA,K, Mg en Cl
Weke weefsels mineralen= soft tissue mineral
Na, K, Cl, HCo3
1/3 van mineraalgehalte kan skelet verliezen zonder ernstig gevaar
3. Cellulair niveau
Celmassa= inclusief vetten
1) Metabool actieve vetvrije deel van intracellulaire ruimte
80% intracellulair vocht de rest vaste stoffen
2) Intracellulair vet: triglyceriden in vetweefsel en andere cellen
Extracellulair vocht=
1) 92% uit water met opgeloste elektrolyten zoals chloor en proteïnen
Extracellulaire vaste stof=
1) Collageen-, reticuline- en elastinevezels
2) Botmineraal
4. Weefsel-systeemniveau
Men spreekt over:
1) Gewicht
2) Lengte
3) Buikomtrek
Slecht 5 componenten weerhouden:
1) De skeletspieren
2) Het vetweefsel
Verdere indeling:
Viscerale vetweefsels
subtucane vetweefsels
3) Het bot
4) Het bloed
5) Andere: bv viscerale organen en hersenen
5. Lichaamsniveau
Gebruik van formules gebasseerd op statische relaties
B. Onderzoekmethoden ter bepaling van de lichaamssamenstelling
1. Directe methoden
Chemische analyse of vivo neutron activation analysis
bepalen van volume van 1 of meer compartimenten
2. Indirecte methoden
bepalen volume van vetvrije massa of vetmassa uit bepaling van 1 van de specifieke
kenmerken van dit compartiment
