Samenvatting NZA
Hoorcollege 1: Neuro-anatomie & neuro-fysiologie
Perifeer → ruggenmerg → vestibulair systeem → cerebellum → hersenstam → diencephalon → cerebrum
- CZS: Binnen de schedel en binnen de wervelkolom; Cerebrum, diencephalon (o.a. thalamus &
hypothalamus), hersenstam met kopzenuwen, cerebellum, vestibulair systeem, ruggenmerg.
- Perifeer: perifere zenuwen (LMN) en neuromusculaire overgang. Dit zijn dus de zenuwen die buiten
de hersenen en de wervelkolom liggen.
Perifeer
Somatisch kan je bewust aansturen, acetylcholine bindt
aan een nicotinerge receptor.
Autonoom kan je niet bewust aansturen.
Parasympatisch: lang preganglionair neuron, schakelt
dichtbij het doelorgaan, kort postganglionair neuron.
Acethylcholine bindt aan muscarinerge receptor.
Treedt cranio-sacraal uit het ruggenmerg.
Sympatisch: kort preganglionair neuron, schakelt over in
de grensstreng, lang postganglionair neuron.
Norepinephrine/noradrenaline bindt aan andrenerge
receptoren. Treedt thoracolumbaal uit het ruggenmerg.
Bij een actiepotentiaal versmelten de acetylcholine blaasjes met het presynaptische membraan.
Acetylcholine komt dan in de synapsspleet en ze kunnen binden aan receptoren.
- Botulisme: Bacterie produceert neurotoxines → Ach kan niet meer afgegeven worden (somatisch en
parasympatisch) → spierzwakte en minder parasympatisch → hoge hartslag, MDK-verstoppingen.
- Myastenia gravis: productie antilichamen tegen nicotinerge Ach receptoren (somatisch). Dus
minder sympaticus.
→ Botulisme werkt in op de neurotransmitter, terwijl myastenia gravis inwerkt op de receptoren
,- Lower motor neurons:
- ‘Perifere’ zenuwen
- Cellichaam in het CZS (in ventrale hoorn ruggenmerg, kopzenuwen in nuclei hersenstam)
- Uitlopers lopen tussen ruggenmerg en skeletspieren (vooral somatisch)
- Bij uitval van LMN zie je parese en paralyse
→ Binnen een paar dagen zijn spieren weg door atrofiëring
→ Ze hebben stimulatie nodig om onderhouden te worden
- Upper motor neurons:
- Liggen volledig in het CZS (hersenen of ruggenmerg)
- Ze beïnvloeden de LMN (vaak inhiberend)
- Bij uitval zie je ongepaste bewegingen
→ Geen atrofie (want zenuw die spier aanstuurt is intact)
→ Hyperreflexie door wegvallen van rem
Ruggenmerg
- De spinale zenuwen treden uit achter het wervellichaam van de bijbehorende wervel
- Behalve bij de C1, die gaat tussen hersenen en wervel
- Je hebt dus over het algemeen even veel zenuwen als wervels (thoracaal, lumbaal, sacraal, caudaal)
- Behalve dus cervicaal, daar heb je 7 wervels en 8 zenuwen.
- Cauda equina: Bij het embryo groeit de wervelkolom verder door dan het ruggenmerg, je hebt dus
een soort ‘paardenstaart’ aan zenuwuitlopers uit het laatste stukje van het merg.
- Er is een verdikking van het ruggenmerg t.h.v. de voorbenen en de achterbenen, dit komt omdat er
op deze plekken meer zenuwen moeten uittreden.
- Grijze stof: Cellichamen
- Witte stof: Zenuwbanen; axonen die de signalen gaan doorgeven
- Dorsale kolom: Ascenderende banen (gaan naar de hersenen toe). Als deze niet goed
werken dan heb je door sensorische problemen een slechte motoriek.
- Ventrolaterale kolom: Ascenderende en descenderende banen, bij beschadiging heb je dus
een sensorisch en motorisch probleem.
- Dorsaal komt sensorische info binnen
- Ventraal gaat motorische info eruit
- Dorsaal en ventraal komen samen bij de spinale zenuw
- De zenuw treedt uit bij het foramen vertebrale, dit is
een gat tussen 2 opeenvolgende wervels in
- Om het ruggenmerg heen zitten 3 vliezen, net als bij de
hersenen
Je kan de grijze stof
onderverdelen in 3 gebieden:
,Cerebellum en hersenstam
- Hersenvliezen/meningen zitten om de hersenen en het ruggenmerg heen
- Pia mater (binnenste)
- Arachnoid vlies
- Dura mater (buitenste)
- Grote hersenen (cerebrum): te herkennen aan de geri (richels) en sulci (groeven)
- Kleine hersenen (cerebellum): dorsaal van de hersenstam
- Bulbus olfactorius: rostraal van het cerebrum (grootte verschilt per diersoort)
- Corpus callosum: balk tussen de linker- en rechterhersenhelft
- Cerebrale aquaduct: kanaal tussen 3e dn 4e ventrikel
- Lobus occipitalis: primaire visuele cortex
- Telencephalon → grote hersenen
- Laterale ventrikels
- Diencephalon → hypothalamus, hypofyse, epithalamus, thalamus
- 3e ventrikel
- Mesencephalon → middenhersenen
- Cerebrale aquaduct
- Metencephalon → cerebellum en pons
- 4e ventrikel
- Myelencephalon → verlengde merg
- 4e ventrikel
- Ruggenmerg: centraal kanaal
Het aquaduct gaat ook naar het centrale
kanaal, hier gaat het cerebrospinale vloeistof
rondom de hersenen en het ruggenmerg
leggen.
Hersenstam:
- De hersenstam ontstaat vanuit het mesencephalon, metencephalon en myelencephalon
- Colliculi: ontstaat vanuit mesencephalon, belangrijk bij de coördinatie van oog, hoofd en
nekbewegingen. Ze liggen tussen de grote hersenhelften.
- Periaquaductale grijs: ontstaat vanuit het mesencephalon, hier liggen veel celkernen die belangrijk
zijn bij pijn.
- Pons: ontstaat vanuit het metencephalon, het is een schakelcentrum met veel kernen.
- Formatio reticularis: verzameling van grote zenuwbanen, dit is belangrijk voor het ‘wakker houden’
van je grote hersenen.
- De meeste kopzenuwen treden uit bij de hersenstam (3 tm 12)
- De hersenstam bevat nuclei waar afferente zenuwen van kopzenuwen eindigen (dorsaal), of waar
LMNs van de kopzenuwen beginnen (ventraal). Als het een gemengde zenuw is, dan ligt hij zowel in
het motorisch als sensorische vlak.
- Ventriculair systeem rond de hersenstam: 3e ventrikel (rondje) → middenhersenen met cerebrale
aquaduct → 4e ventrikel bij het cerebellum → centraal kanaal
- Bij pathologie aan de hersenstam: verminderd bewustzijn, uitvalsverschijnselen ledematen,
hyperflexie, spasticiteit, ipsilateraal motorische en/of senosrische uitval van kopzenuwen.
, Cerebellum:
- Afkomstig uit het metencephalon, maar hoort niet bij de hersenstam
- Opbouw: grijs (kernen), wit (zenuwbanen), grijs (cortex met veel kernen). Verder heeft het 2
hemisferen met een vermis als verbinding.
- Er zijn 3 gebieden: vestibulocerebellum, spinocerebellum, cerebrocerebellum
- Cerebellum verzamelt info over evenwicht, tonus en coördinatie (van hoofd, lichaam en ledematen)
- Pedunculus cerebellaris: peilers op de hersenstam waar de kleine hersenen op steunen.
- Bij pathologie van het cerebellum zie je moeite met evenwicht en coördinatie.
Kopzenuwen:
- N. trigeminus ligt in de nuclei van de hersenstam zowel somatosensorisch als somatomotirsch.
- N. Opthalmicus: somatosensibel, bovenste ooglid (ooglidreflex) en cornea (corneareflex)
- N. Maxillaris: somatosensibel
- N. Mandibularis: somatosensibel & somatomotorisch (kauwspieren)
- Aandoeningen van LMNs in n. mandibularis zorgt voor atrofie van kauwspieren
- N. facialis ligt somatomotorisch en parasympatisch autonoom (visceromotorisch & -sensorisch)
- Visceromotorisch: innervatie van traanklieren en speekselklieren
- Viscerosensorisch: smaak op de tong !!!
- Somatomotorisch: aangezichtsmusculatuur (oor/oogleden/wang/lip/neusvleugels)
- Een hangend oor/wang kan komen door een facialisparalyse
Naam:
Op Ons Oude Tuin Terras At Frits Verse Groente Van Albert Hein
Sensibel/motorisch/beiden:
Some Say Monney Matters But My Brother Says Big Brain
Matters More
Hoorcollege 1: Neuro-anatomie & neuro-fysiologie
Perifeer → ruggenmerg → vestibulair systeem → cerebellum → hersenstam → diencephalon → cerebrum
- CZS: Binnen de schedel en binnen de wervelkolom; Cerebrum, diencephalon (o.a. thalamus &
hypothalamus), hersenstam met kopzenuwen, cerebellum, vestibulair systeem, ruggenmerg.
- Perifeer: perifere zenuwen (LMN) en neuromusculaire overgang. Dit zijn dus de zenuwen die buiten
de hersenen en de wervelkolom liggen.
Perifeer
Somatisch kan je bewust aansturen, acetylcholine bindt
aan een nicotinerge receptor.
Autonoom kan je niet bewust aansturen.
Parasympatisch: lang preganglionair neuron, schakelt
dichtbij het doelorgaan, kort postganglionair neuron.
Acethylcholine bindt aan muscarinerge receptor.
Treedt cranio-sacraal uit het ruggenmerg.
Sympatisch: kort preganglionair neuron, schakelt over in
de grensstreng, lang postganglionair neuron.
Norepinephrine/noradrenaline bindt aan andrenerge
receptoren. Treedt thoracolumbaal uit het ruggenmerg.
Bij een actiepotentiaal versmelten de acetylcholine blaasjes met het presynaptische membraan.
Acetylcholine komt dan in de synapsspleet en ze kunnen binden aan receptoren.
- Botulisme: Bacterie produceert neurotoxines → Ach kan niet meer afgegeven worden (somatisch en
parasympatisch) → spierzwakte en minder parasympatisch → hoge hartslag, MDK-verstoppingen.
- Myastenia gravis: productie antilichamen tegen nicotinerge Ach receptoren (somatisch). Dus
minder sympaticus.
→ Botulisme werkt in op de neurotransmitter, terwijl myastenia gravis inwerkt op de receptoren
,- Lower motor neurons:
- ‘Perifere’ zenuwen
- Cellichaam in het CZS (in ventrale hoorn ruggenmerg, kopzenuwen in nuclei hersenstam)
- Uitlopers lopen tussen ruggenmerg en skeletspieren (vooral somatisch)
- Bij uitval van LMN zie je parese en paralyse
→ Binnen een paar dagen zijn spieren weg door atrofiëring
→ Ze hebben stimulatie nodig om onderhouden te worden
- Upper motor neurons:
- Liggen volledig in het CZS (hersenen of ruggenmerg)
- Ze beïnvloeden de LMN (vaak inhiberend)
- Bij uitval zie je ongepaste bewegingen
→ Geen atrofie (want zenuw die spier aanstuurt is intact)
→ Hyperreflexie door wegvallen van rem
Ruggenmerg
- De spinale zenuwen treden uit achter het wervellichaam van de bijbehorende wervel
- Behalve bij de C1, die gaat tussen hersenen en wervel
- Je hebt dus over het algemeen even veel zenuwen als wervels (thoracaal, lumbaal, sacraal, caudaal)
- Behalve dus cervicaal, daar heb je 7 wervels en 8 zenuwen.
- Cauda equina: Bij het embryo groeit de wervelkolom verder door dan het ruggenmerg, je hebt dus
een soort ‘paardenstaart’ aan zenuwuitlopers uit het laatste stukje van het merg.
- Er is een verdikking van het ruggenmerg t.h.v. de voorbenen en de achterbenen, dit komt omdat er
op deze plekken meer zenuwen moeten uittreden.
- Grijze stof: Cellichamen
- Witte stof: Zenuwbanen; axonen die de signalen gaan doorgeven
- Dorsale kolom: Ascenderende banen (gaan naar de hersenen toe). Als deze niet goed
werken dan heb je door sensorische problemen een slechte motoriek.
- Ventrolaterale kolom: Ascenderende en descenderende banen, bij beschadiging heb je dus
een sensorisch en motorisch probleem.
- Dorsaal komt sensorische info binnen
- Ventraal gaat motorische info eruit
- Dorsaal en ventraal komen samen bij de spinale zenuw
- De zenuw treedt uit bij het foramen vertebrale, dit is
een gat tussen 2 opeenvolgende wervels in
- Om het ruggenmerg heen zitten 3 vliezen, net als bij de
hersenen
Je kan de grijze stof
onderverdelen in 3 gebieden:
,Cerebellum en hersenstam
- Hersenvliezen/meningen zitten om de hersenen en het ruggenmerg heen
- Pia mater (binnenste)
- Arachnoid vlies
- Dura mater (buitenste)
- Grote hersenen (cerebrum): te herkennen aan de geri (richels) en sulci (groeven)
- Kleine hersenen (cerebellum): dorsaal van de hersenstam
- Bulbus olfactorius: rostraal van het cerebrum (grootte verschilt per diersoort)
- Corpus callosum: balk tussen de linker- en rechterhersenhelft
- Cerebrale aquaduct: kanaal tussen 3e dn 4e ventrikel
- Lobus occipitalis: primaire visuele cortex
- Telencephalon → grote hersenen
- Laterale ventrikels
- Diencephalon → hypothalamus, hypofyse, epithalamus, thalamus
- 3e ventrikel
- Mesencephalon → middenhersenen
- Cerebrale aquaduct
- Metencephalon → cerebellum en pons
- 4e ventrikel
- Myelencephalon → verlengde merg
- 4e ventrikel
- Ruggenmerg: centraal kanaal
Het aquaduct gaat ook naar het centrale
kanaal, hier gaat het cerebrospinale vloeistof
rondom de hersenen en het ruggenmerg
leggen.
Hersenstam:
- De hersenstam ontstaat vanuit het mesencephalon, metencephalon en myelencephalon
- Colliculi: ontstaat vanuit mesencephalon, belangrijk bij de coördinatie van oog, hoofd en
nekbewegingen. Ze liggen tussen de grote hersenhelften.
- Periaquaductale grijs: ontstaat vanuit het mesencephalon, hier liggen veel celkernen die belangrijk
zijn bij pijn.
- Pons: ontstaat vanuit het metencephalon, het is een schakelcentrum met veel kernen.
- Formatio reticularis: verzameling van grote zenuwbanen, dit is belangrijk voor het ‘wakker houden’
van je grote hersenen.
- De meeste kopzenuwen treden uit bij de hersenstam (3 tm 12)
- De hersenstam bevat nuclei waar afferente zenuwen van kopzenuwen eindigen (dorsaal), of waar
LMNs van de kopzenuwen beginnen (ventraal). Als het een gemengde zenuw is, dan ligt hij zowel in
het motorisch als sensorische vlak.
- Ventriculair systeem rond de hersenstam: 3e ventrikel (rondje) → middenhersenen met cerebrale
aquaduct → 4e ventrikel bij het cerebellum → centraal kanaal
- Bij pathologie aan de hersenstam: verminderd bewustzijn, uitvalsverschijnselen ledematen,
hyperflexie, spasticiteit, ipsilateraal motorische en/of senosrische uitval van kopzenuwen.
, Cerebellum:
- Afkomstig uit het metencephalon, maar hoort niet bij de hersenstam
- Opbouw: grijs (kernen), wit (zenuwbanen), grijs (cortex met veel kernen). Verder heeft het 2
hemisferen met een vermis als verbinding.
- Er zijn 3 gebieden: vestibulocerebellum, spinocerebellum, cerebrocerebellum
- Cerebellum verzamelt info over evenwicht, tonus en coördinatie (van hoofd, lichaam en ledematen)
- Pedunculus cerebellaris: peilers op de hersenstam waar de kleine hersenen op steunen.
- Bij pathologie van het cerebellum zie je moeite met evenwicht en coördinatie.
Kopzenuwen:
- N. trigeminus ligt in de nuclei van de hersenstam zowel somatosensorisch als somatomotirsch.
- N. Opthalmicus: somatosensibel, bovenste ooglid (ooglidreflex) en cornea (corneareflex)
- N. Maxillaris: somatosensibel
- N. Mandibularis: somatosensibel & somatomotorisch (kauwspieren)
- Aandoeningen van LMNs in n. mandibularis zorgt voor atrofie van kauwspieren
- N. facialis ligt somatomotorisch en parasympatisch autonoom (visceromotorisch & -sensorisch)
- Visceromotorisch: innervatie van traanklieren en speekselklieren
- Viscerosensorisch: smaak op de tong !!!
- Somatomotorisch: aangezichtsmusculatuur (oor/oogleden/wang/lip/neusvleugels)
- Een hangend oor/wang kan komen door een facialisparalyse
Naam:
Op Ons Oude Tuin Terras At Frits Verse Groente Van Albert Hein
Sensibel/motorisch/beiden:
Some Say Monney Matters But My Brother Says Big Brain
Matters More
