Anatomie, Fysiologie, Pathologie (OVK2TKCZ02)
Samenvatting (lesvoorbereiding, ingesproken powerpoints, literatuur en werkgroepen)
HBO-V leerjaar 2 OP7
Maandag online college: Luisteren en aantekeningen maken, daarna uitwerkingen uitwerken, extra dingen
toelichten en evt plaatjes toevoegen.
Ingesproken powerpoint beluisteren, aantekeningen aanvullen met deze informatie
Boek bekijken, aantekeningen aanvullen met deze informatie.
Week 1
Les 1 COPD en astma
COPD staat voor Chronic Obstructive Pulmonary Disease (Chronische Obstructieve Long Ziekte).
Hieronder valt chronische bronchitis en longemfyseem.
Vanuit leerjaar 1:
Bronchi hebben kraakbeenringen om ze open te houden. Dunst bronchi gaan over in bronchioli, de kleinste
luchtpijpvertakkingen. Deze wand bevat alleen losse kraakbeenstukjes.
Bronchoconstrictie = vernauwing
Bronchodilatatie = verwijding
Bronchioli eindigen in longblaasjes, de alveoli
7: arteriae pulmonales van de linkerlong = slagaders van de linkerlong
8: venae pulmonales van de linkerlong = aders van de linkerlong
Pleura = longvlies
Pleura viscerale = longblad of viscerale blad, binnenste laag van het longvlies
Pleura parietalis = borstvlies of pariëtale blad, buitenste laag van het longvlies
,Uitleg sympathicomimeticum en parasympathicolyticum:
Het gladde spierweefsel in de wand van de bronchioli staat onder invloed van het autonome zenuwstelsel (het
wordt vanzelf geregeld zonder dat je het doorhebt).
Het zenuwstelsel maakt gebruik van boodschapperstoffen (neurotransmitter), zoals (nor-) adrenaline en
acetylcholine. De cellen van het weefsel in de luchtwegen bezitten ‘ontvangers’ (receptoren) die gevoelig zijn
voor deze stoffen.
Bèta-adrenerge receptoren zijn gevoelig voor adrenaline en worden actief bij adrenaline.
Cholinerge receptoren zijn gevoelig voor acetylcholine en worden actief bij acetylcholine.
Het autonome zenuwstel bestaat uit het sympathicus zenuwstelsel en het parasympathicus zenuwstelsel.
Sympathicus zenuwstelsel is actief als je zelf actief bent. Dit zenuwstelsel maakt gebruik van adrenaline als
neurotransmitter en veroorzaakt een verwijding van de luchtwegen (bronchodilatatie). Bèta-adrenerge
receptoren zijn dan dus actief.
Parasympathicus zenuwstelsel is actief als je zelf in rust bent. Dit zenuwstelsel maakt gebruik van acetylcholine
als neurotransmitter en zorgt voor een vernauwing van de luchtwegen (bronchoconstrictie). Cholinerge
receptoren zijn dan dus actief.
Bij astma bronchiale en COPD staat vernauwing en obstructie van de kleine luchtwegen centraal.
Medicatie die gebruikt wordt om de luchtwegen te verwijden:
-Bèta-2-sympathicomimetica: stimuleert de bèta-adrenerge receptoren. Het sympathische effect wordt dan
geïmiteerd.
Voorbeeld hiervan is salbutamol (merknaam: Ventolin). Salbutamol imiteert adrenaline maar dan vooral in de
longen, en een klein beetje in de rest van het lichaam waardoor bijwerkingen o.a. hartkloppingen zijn.
-Parasympathicolytica (ofwel anticholinergica): blokkeren de cholinerge receptoren. Het parasympathische
effect wordt dan geblokkeerd, de werking van acetylcholine wordt geblokkeerd.
Voorbeeld hiervan is ipratropium (merknaam: Atrovent). Ipratropium werkt acetylcholine tegen.
Schema 5.3: ontstaansmechanisme van chronische bronchitis en longemfyseem (COPD):
Bij COPD komt chronische bronchitis en longemfyseem vaak tegelijkertijd voor.
COPD is een chronische ontsteking van de kleine luchtwegen (bronchi en bronchioli). Dit kan ontstaan door een
langdurige blootstelling aan bepaalde prikkels (voornamelijk bij sigarettenrook). Daarnaast wordt de kans op
het krijgen van COPD bepaald door erfelijke kwetsbaarheid.
Door het langdurig blootstellen aan verschillende prikkels kan er een ontstekingsreactie in de kleine
luchtwegen ontstaan (chronische bronchitis). Een gevolg van de ontsteking in de kleine luchtwegen is een
vernauwing van de bronchus en bronchioli doordat het gladde spierweefsel gaat verkrampen. Ook gaat de
wand zwellen en wordt er extra slijm aangemaakt. Dit alles zorgt voor een obstructie in de bronchi en
bronchioli Dit kan in de praktijk vergeleken worden met het ademen door een rietje of een ballon die in de
longen zit en steeds groter wordt. Hierdoor kan er per ademhaling minder adem in de longen komen.
Als de prikkeling aan de luchtwegen doorgaat kan het longweefsel beschadigen en de longfunctie sterk
afnemen (longemfyseem). Bij longemfyseem neemt de elasticiteit van de longblaasjes af. Doordat er lucht in de
longblaasjes achterblijft na een uitademing raakt de wand beschadigd en de bloedvaten daarin ook. Hierdoor
neemt de gaswisseling af en, in ernstige gevallen, de bloeddruk in de longen toe. Doordat het aantal
bloedvaatjes daalt, daalt ook de gaswisseling, hierdoor is er minder O2 in het bloed en meer CO2. Je hebt dan
COPD.
, Schema 5.7: behandeling van chronische bronchitis en longemfyseem (COPD):
Groene blokjes aan de linker kant zorgen voor een vermindering (zie het minnetje) van de gevolgen van astma,
deze staan aan de rechter kant.
Preventie:
Griepvaccinatie omdat een luchtweginfectie de COPD kan verergeren.
Ontstekingsremmende medicijnen:
Corticosteroïden: sterke ontstekingsremmers, luchtwegen worden minder opgezwollen. Bijwerking bij
langdurig gebruik is botontkalking, diabetes en groeivertraging bij kinderen. Gebruik je als bèta-2-
sympathicomimetica niet voldoende werkt.
Luchtwegverwijdende medicijnen:
Bèta-2-sympathicomimetica en anticholinergica zorgen ervoor dat het gladde spierweefsel ontspant, de kleine
luchtwegen gaan dan open staan.
Antichlinergica blokkeren de cholinerge receptoren waardoor het gladde spierweefsel niet samentrekt, de
Samenvatting (lesvoorbereiding, ingesproken powerpoints, literatuur en werkgroepen)
HBO-V leerjaar 2 OP7
Maandag online college: Luisteren en aantekeningen maken, daarna uitwerkingen uitwerken, extra dingen
toelichten en evt plaatjes toevoegen.
Ingesproken powerpoint beluisteren, aantekeningen aanvullen met deze informatie
Boek bekijken, aantekeningen aanvullen met deze informatie.
Week 1
Les 1 COPD en astma
COPD staat voor Chronic Obstructive Pulmonary Disease (Chronische Obstructieve Long Ziekte).
Hieronder valt chronische bronchitis en longemfyseem.
Vanuit leerjaar 1:
Bronchi hebben kraakbeenringen om ze open te houden. Dunst bronchi gaan over in bronchioli, de kleinste
luchtpijpvertakkingen. Deze wand bevat alleen losse kraakbeenstukjes.
Bronchoconstrictie = vernauwing
Bronchodilatatie = verwijding
Bronchioli eindigen in longblaasjes, de alveoli
7: arteriae pulmonales van de linkerlong = slagaders van de linkerlong
8: venae pulmonales van de linkerlong = aders van de linkerlong
Pleura = longvlies
Pleura viscerale = longblad of viscerale blad, binnenste laag van het longvlies
Pleura parietalis = borstvlies of pariëtale blad, buitenste laag van het longvlies
,Uitleg sympathicomimeticum en parasympathicolyticum:
Het gladde spierweefsel in de wand van de bronchioli staat onder invloed van het autonome zenuwstelsel (het
wordt vanzelf geregeld zonder dat je het doorhebt).
Het zenuwstelsel maakt gebruik van boodschapperstoffen (neurotransmitter), zoals (nor-) adrenaline en
acetylcholine. De cellen van het weefsel in de luchtwegen bezitten ‘ontvangers’ (receptoren) die gevoelig zijn
voor deze stoffen.
Bèta-adrenerge receptoren zijn gevoelig voor adrenaline en worden actief bij adrenaline.
Cholinerge receptoren zijn gevoelig voor acetylcholine en worden actief bij acetylcholine.
Het autonome zenuwstel bestaat uit het sympathicus zenuwstelsel en het parasympathicus zenuwstelsel.
Sympathicus zenuwstelsel is actief als je zelf actief bent. Dit zenuwstelsel maakt gebruik van adrenaline als
neurotransmitter en veroorzaakt een verwijding van de luchtwegen (bronchodilatatie). Bèta-adrenerge
receptoren zijn dan dus actief.
Parasympathicus zenuwstelsel is actief als je zelf in rust bent. Dit zenuwstelsel maakt gebruik van acetylcholine
als neurotransmitter en zorgt voor een vernauwing van de luchtwegen (bronchoconstrictie). Cholinerge
receptoren zijn dan dus actief.
Bij astma bronchiale en COPD staat vernauwing en obstructie van de kleine luchtwegen centraal.
Medicatie die gebruikt wordt om de luchtwegen te verwijden:
-Bèta-2-sympathicomimetica: stimuleert de bèta-adrenerge receptoren. Het sympathische effect wordt dan
geïmiteerd.
Voorbeeld hiervan is salbutamol (merknaam: Ventolin). Salbutamol imiteert adrenaline maar dan vooral in de
longen, en een klein beetje in de rest van het lichaam waardoor bijwerkingen o.a. hartkloppingen zijn.
-Parasympathicolytica (ofwel anticholinergica): blokkeren de cholinerge receptoren. Het parasympathische
effect wordt dan geblokkeerd, de werking van acetylcholine wordt geblokkeerd.
Voorbeeld hiervan is ipratropium (merknaam: Atrovent). Ipratropium werkt acetylcholine tegen.
Schema 5.3: ontstaansmechanisme van chronische bronchitis en longemfyseem (COPD):
Bij COPD komt chronische bronchitis en longemfyseem vaak tegelijkertijd voor.
COPD is een chronische ontsteking van de kleine luchtwegen (bronchi en bronchioli). Dit kan ontstaan door een
langdurige blootstelling aan bepaalde prikkels (voornamelijk bij sigarettenrook). Daarnaast wordt de kans op
het krijgen van COPD bepaald door erfelijke kwetsbaarheid.
Door het langdurig blootstellen aan verschillende prikkels kan er een ontstekingsreactie in de kleine
luchtwegen ontstaan (chronische bronchitis). Een gevolg van de ontsteking in de kleine luchtwegen is een
vernauwing van de bronchus en bronchioli doordat het gladde spierweefsel gaat verkrampen. Ook gaat de
wand zwellen en wordt er extra slijm aangemaakt. Dit alles zorgt voor een obstructie in de bronchi en
bronchioli Dit kan in de praktijk vergeleken worden met het ademen door een rietje of een ballon die in de
longen zit en steeds groter wordt. Hierdoor kan er per ademhaling minder adem in de longen komen.
Als de prikkeling aan de luchtwegen doorgaat kan het longweefsel beschadigen en de longfunctie sterk
afnemen (longemfyseem). Bij longemfyseem neemt de elasticiteit van de longblaasjes af. Doordat er lucht in de
longblaasjes achterblijft na een uitademing raakt de wand beschadigd en de bloedvaten daarin ook. Hierdoor
neemt de gaswisseling af en, in ernstige gevallen, de bloeddruk in de longen toe. Doordat het aantal
bloedvaatjes daalt, daalt ook de gaswisseling, hierdoor is er minder O2 in het bloed en meer CO2. Je hebt dan
COPD.
, Schema 5.7: behandeling van chronische bronchitis en longemfyseem (COPD):
Groene blokjes aan de linker kant zorgen voor een vermindering (zie het minnetje) van de gevolgen van astma,
deze staan aan de rechter kant.
Preventie:
Griepvaccinatie omdat een luchtweginfectie de COPD kan verergeren.
Ontstekingsremmende medicijnen:
Corticosteroïden: sterke ontstekingsremmers, luchtwegen worden minder opgezwollen. Bijwerking bij
langdurig gebruik is botontkalking, diabetes en groeivertraging bij kinderen. Gebruik je als bèta-2-
sympathicomimetica niet voldoende werkt.
Luchtwegverwijdende medicijnen:
Bèta-2-sympathicomimetica en anticholinergica zorgen ervoor dat het gladde spierweefsel ontspant, de kleine
luchtwegen gaan dan open staan.
Antichlinergica blokkeren de cholinerge receptoren waardoor het gladde spierweefsel niet samentrekt, de
