Hoorcolleges - Gezond ouder worden
Hoorcollege week 2.1 Vergrijzing
Introductie
Healthy Ageing (WHO)
“Every person – in every country in the world – should have the opportunity to
live a long and healthy life. Healthy Ageing is about creating the environments
and opportunities that enable people to be and do what they value throughout
their lives. Healthy Ageing emphasizes the need for action across multiple
sectors.”
Iedereen moet dezelfde kansen krijgen
Maatschappelijk, bestuurlijk én organisatorisch
“De zorguitgaven stijgen met gemiddeld 2,9 procent per jaar tot 174 miljard euro in
2040. Dat is een verdubbeling t.o.v. 2015. Een derde deel van deze groei komt door
de vergrijzing en de groei van de bevolking, en twee derde door andere factoren
zoals technologie.”
Kiezen voor gezondheidswinst
Zet meer dan nu mensen en middelen in op een manier die de gezondheid
bevordert, en die tot grotere gezondheidswinst (een langere gezonde…)
Meer inzetten op preventie
Deel 1: Vergrijzing
Steeds meer ouderen & steeds minder jongeren
, - Vergrijzing = maatschappelijk proces
- Veroudering = individueel proces
Vergrijzing => toenemend aandeel ouderen in de samenleving
Ontgroening => afnemend aandeel jongeren in de samenleving
Grijze druk => het aantal jongeren en ouderen in verhouding tot de beroepsbevolking
De vergrijzende samenleving
Het vergrijzen van de populatie vraagt iets van de samenleving, op z’n minst een
andere kijk op oudere mensen en ouder worden (aldus Westendorp)
- Niet automatisch met pensioen gaan op een bepaalde leeftijd
o Meer mensen die kunnen zorgen
o Hoe langer werken => hoe langer een hogere cognitieve gezondheid
- Nadenken over levensinrichting na zorg voor kinderen/ouders
- Leven lang leren
- Leven lang gezond leven en dus bewegen
Aantal ouderen neemt toe
Het aantal 75-plussers groeit de komende jaren sterk
- De verwachting is dat er in 2030 ruim 2 miljoen ouderen van 75 jaar of ouder
zijn
Het aantal ouderen met chronische aandoeningen en beperkingen neemt toe
- Ziekten als artrose, diabetes of dementie, maar ook langdurige nek- en
rugklachten
Het aantal niet westerse oudere migranten zal toenemen
- Migranten hebben soms andere behoeften aan en verwachtingen van de zorg
Tekort aan mantelzorgers en professionals
Minder mensen om voor ouderen te zorgen
Grijze druk neemt toe
Groter tekort aan zorgprofessionals in de toekomst
Aantal potentiële mantelzorgers neemt af
Toekomst van onze volksgezondheid
‘Als we kijken naar hoe onze volksgezondheid
zich ontwikkelt, valt als eerste op dat het goed
gaat: we worden steeds ouder en brengen die
jaren in goede gezondheid door. Tegelijkertijd
blijkt uit deze VTV dat we voor grote opgaven
staan. Eén daarvan is de vergrijzing. Door
verschillende ontwikkelingen bij elkaar te
brengen laat deze VTV zien dat de vergrijzing
de druk op de formele én de informele zorg
flink vergroot: naast de stijging van het aantal
met chronische aandoeningen nemen sociale
problemen zoals eenzaamheid toe’
,‘Een andere opgave die duidelijk wordt uit deze VTV is dat we op verschillende
terreinen van ons dagelijks leven meer druk en daardoor meer stress gaan ervaren.
Dit heeft mogelijk effect op onze psychische gezondheid’
‘Vooral voor de groep mensen die werk, zorg voor de kinderen en mantelzorg moet
combineren lijken veel drukverhogende ontwikkelingen samen te komen.’
Factoren waar we invloed op hebben
Leefstijl én leefomgeving hebben invloed op gezondheid
- Gunstige en ongunstige toekomstige ontwikkelingen
- Ongezond gedrag is verantwoordelijk voor bijna 20% van de ziekte last
- Mensen met een lagere sociaaleconomische status hebben vaker een
ongezonde leefstijl
Roken, alcohol, weinig beweging, ongezonde voeding
Handelingsopties…
- Complexe opgaven vragen om integrale aanpak, met inzet van veel
verschillende partijen
o Het helpt namelijk niet als iedere partij (huisarts, verzorgende, fysio,
etc.) allemaal andere dingen zeggen => integrale aanpak nodig
- Om echt een slag te kunnen slaan met integraal beleid is een andere manier
van werken nodig
- Technologie en inrichting leefomgeving bieden kansen
- Er zijn al veel initiatieven waar we van kunnen leren en verder op kunnen
bouwen
…. Voor toekomstige opgaven:
- De blijvend hoge ziektelast door hart- en vaatziekten
- De groter wordende groep zelfstandig wonende ouderen met dementie en
andere complexe problemen
- Toenemende mentale druk op jongeren
o Tegenwoordig zijn de mensen die in een verzorgingshuis zitten vaak
veel zieker dan bijv. 10 jaar geleden (toen werden mensen nog sneller
opgenomen, nu zitten ze langer thuis)
Deel 2: Levensverwachting
Levensverwachting
= Het gemiddeld aantal nog te verwachten levensjaren op een bepaalde leeftijd
, - Vooral gebaseerd op het verleden
- Toekomst kan een grote invloed uitoefenen: medische ontwikkeling heeft
enorm effect op hoe oud we daadwerkelijk worden
- Levensverwachting zegt weinig over de gemiddelde leeftijd waarop mensen
overlijden, zegt wel iets over hoe groepen t.o.v. elkaar ontwikkelen qua
verwachtte levensduur
Levensverwachting berekenen
- Model van Gompertz: sterftekans losgekoppeld van veroudering
- Stabiel model voor mens, dier en ook voor complexe systemen
- Aangeboren kansen en de invloed die we daarop uitoefenen (of niet):
o Genen
o Omgeving (o.a. leefstijl)
Basale hygiëne
Sociale economische status bepaald daarin erg veel
Opleidingsniveau van jezelf en ouders
Gezondheid omgeving (groen, veel steen, etc.)
o Toeval
Deze factoren los van elkaar beschouwen is weinig zinvol wanneer we naar
levensverwachting kijken, ze zijn van invloed op elkaar
Toegenomen levensverwachting
- We leven steeds langer, vaker in goede gezondheid. Ook omdat ziekte niet
per se tot minder gezondheid leidt
- Dit langer leven in goede gezondheid geldt overigens vooral voor hoog
opgeleiden, in rijke landen
- Hoog opgeleiden, met een hoge SES lijken ook positiever te zijn over hun
gezondheid wanneer ze ziek zijn
Waarom de levensverwachting toenam van 40 naar 80+
- Hygiëne
- Schoon drinkwater
- Beter voedsel en vitamines in voedsel
o Vroeger bijv. broccoli 50 min koken, tegenwoordig niet = meer vitamine
- Infectieziekten bestrijding
- Technologische en medische vooruitgang
- Minder geweld
o Niet meer stammen vs. stammen waarbij honderden mensen tegelijk
overlijden
- Goed publiek bestuur
o In NL netjes georganiseerd => ministeries, inspecties
Hoorcollege week 2.1 Vergrijzing
Introductie
Healthy Ageing (WHO)
“Every person – in every country in the world – should have the opportunity to
live a long and healthy life. Healthy Ageing is about creating the environments
and opportunities that enable people to be and do what they value throughout
their lives. Healthy Ageing emphasizes the need for action across multiple
sectors.”
Iedereen moet dezelfde kansen krijgen
Maatschappelijk, bestuurlijk én organisatorisch
“De zorguitgaven stijgen met gemiddeld 2,9 procent per jaar tot 174 miljard euro in
2040. Dat is een verdubbeling t.o.v. 2015. Een derde deel van deze groei komt door
de vergrijzing en de groei van de bevolking, en twee derde door andere factoren
zoals technologie.”
Kiezen voor gezondheidswinst
Zet meer dan nu mensen en middelen in op een manier die de gezondheid
bevordert, en die tot grotere gezondheidswinst (een langere gezonde…)
Meer inzetten op preventie
Deel 1: Vergrijzing
Steeds meer ouderen & steeds minder jongeren
, - Vergrijzing = maatschappelijk proces
- Veroudering = individueel proces
Vergrijzing => toenemend aandeel ouderen in de samenleving
Ontgroening => afnemend aandeel jongeren in de samenleving
Grijze druk => het aantal jongeren en ouderen in verhouding tot de beroepsbevolking
De vergrijzende samenleving
Het vergrijzen van de populatie vraagt iets van de samenleving, op z’n minst een
andere kijk op oudere mensen en ouder worden (aldus Westendorp)
- Niet automatisch met pensioen gaan op een bepaalde leeftijd
o Meer mensen die kunnen zorgen
o Hoe langer werken => hoe langer een hogere cognitieve gezondheid
- Nadenken over levensinrichting na zorg voor kinderen/ouders
- Leven lang leren
- Leven lang gezond leven en dus bewegen
Aantal ouderen neemt toe
Het aantal 75-plussers groeit de komende jaren sterk
- De verwachting is dat er in 2030 ruim 2 miljoen ouderen van 75 jaar of ouder
zijn
Het aantal ouderen met chronische aandoeningen en beperkingen neemt toe
- Ziekten als artrose, diabetes of dementie, maar ook langdurige nek- en
rugklachten
Het aantal niet westerse oudere migranten zal toenemen
- Migranten hebben soms andere behoeften aan en verwachtingen van de zorg
Tekort aan mantelzorgers en professionals
Minder mensen om voor ouderen te zorgen
Grijze druk neemt toe
Groter tekort aan zorgprofessionals in de toekomst
Aantal potentiële mantelzorgers neemt af
Toekomst van onze volksgezondheid
‘Als we kijken naar hoe onze volksgezondheid
zich ontwikkelt, valt als eerste op dat het goed
gaat: we worden steeds ouder en brengen die
jaren in goede gezondheid door. Tegelijkertijd
blijkt uit deze VTV dat we voor grote opgaven
staan. Eén daarvan is de vergrijzing. Door
verschillende ontwikkelingen bij elkaar te
brengen laat deze VTV zien dat de vergrijzing
de druk op de formele én de informele zorg
flink vergroot: naast de stijging van het aantal
met chronische aandoeningen nemen sociale
problemen zoals eenzaamheid toe’
,‘Een andere opgave die duidelijk wordt uit deze VTV is dat we op verschillende
terreinen van ons dagelijks leven meer druk en daardoor meer stress gaan ervaren.
Dit heeft mogelijk effect op onze psychische gezondheid’
‘Vooral voor de groep mensen die werk, zorg voor de kinderen en mantelzorg moet
combineren lijken veel drukverhogende ontwikkelingen samen te komen.’
Factoren waar we invloed op hebben
Leefstijl én leefomgeving hebben invloed op gezondheid
- Gunstige en ongunstige toekomstige ontwikkelingen
- Ongezond gedrag is verantwoordelijk voor bijna 20% van de ziekte last
- Mensen met een lagere sociaaleconomische status hebben vaker een
ongezonde leefstijl
Roken, alcohol, weinig beweging, ongezonde voeding
Handelingsopties…
- Complexe opgaven vragen om integrale aanpak, met inzet van veel
verschillende partijen
o Het helpt namelijk niet als iedere partij (huisarts, verzorgende, fysio,
etc.) allemaal andere dingen zeggen => integrale aanpak nodig
- Om echt een slag te kunnen slaan met integraal beleid is een andere manier
van werken nodig
- Technologie en inrichting leefomgeving bieden kansen
- Er zijn al veel initiatieven waar we van kunnen leren en verder op kunnen
bouwen
…. Voor toekomstige opgaven:
- De blijvend hoge ziektelast door hart- en vaatziekten
- De groter wordende groep zelfstandig wonende ouderen met dementie en
andere complexe problemen
- Toenemende mentale druk op jongeren
o Tegenwoordig zijn de mensen die in een verzorgingshuis zitten vaak
veel zieker dan bijv. 10 jaar geleden (toen werden mensen nog sneller
opgenomen, nu zitten ze langer thuis)
Deel 2: Levensverwachting
Levensverwachting
= Het gemiddeld aantal nog te verwachten levensjaren op een bepaalde leeftijd
, - Vooral gebaseerd op het verleden
- Toekomst kan een grote invloed uitoefenen: medische ontwikkeling heeft
enorm effect op hoe oud we daadwerkelijk worden
- Levensverwachting zegt weinig over de gemiddelde leeftijd waarop mensen
overlijden, zegt wel iets over hoe groepen t.o.v. elkaar ontwikkelen qua
verwachtte levensduur
Levensverwachting berekenen
- Model van Gompertz: sterftekans losgekoppeld van veroudering
- Stabiel model voor mens, dier en ook voor complexe systemen
- Aangeboren kansen en de invloed die we daarop uitoefenen (of niet):
o Genen
o Omgeving (o.a. leefstijl)
Basale hygiëne
Sociale economische status bepaald daarin erg veel
Opleidingsniveau van jezelf en ouders
Gezondheid omgeving (groen, veel steen, etc.)
o Toeval
Deze factoren los van elkaar beschouwen is weinig zinvol wanneer we naar
levensverwachting kijken, ze zijn van invloed op elkaar
Toegenomen levensverwachting
- We leven steeds langer, vaker in goede gezondheid. Ook omdat ziekte niet
per se tot minder gezondheid leidt
- Dit langer leven in goede gezondheid geldt overigens vooral voor hoog
opgeleiden, in rijke landen
- Hoog opgeleiden, met een hoge SES lijken ook positiever te zijn over hun
gezondheid wanneer ze ziek zijn
Waarom de levensverwachting toenam van 40 naar 80+
- Hygiëne
- Schoon drinkwater
- Beter voedsel en vitamines in voedsel
o Vroeger bijv. broccoli 50 min koken, tegenwoordig niet = meer vitamine
- Infectieziekten bestrijding
- Technologische en medische vooruitgang
- Minder geweld
o Niet meer stammen vs. stammen waarbij honderden mensen tegelijk
overlijden
- Goed publiek bestuur
o In NL netjes georganiseerd => ministeries, inspecties
