Klinische neuropsychologie - Ziektebeelden
Samenvatting
H16 t/m 23
Traumatische hersenletsel/ epilepsie
Hoofdstuk 14 en 15
Hoofdstuk 14 THL
Traumatisch hersenletsel (THL) is een letsel dat door geweld of iets dergelijks
van buitenaf tot stand komt waardoor er kneuzingen of verscheuringen
ontstaan in het hersenweefsel.
Kenmerken van THL:
- Externe krachten
- Posttraumatische amnesie (PTA)
- Bewustzijnsverlies
- Amnesie
- Acuut (=1 maand), subacuut (=6 maanden) of chronisch
- Moeilijk voorspelbare outcome
Open hersenletsel is focale hersenbeschadiging
- Primaire beschadiging = acuut
o Verscheuringen, snijwonden
o Kneuzingen (contusie)
o Diffuse axonale schade
- Secundaire beschadiging = geleidelijk
o Bloedingen
o Oedeem (zwellingen)
o Hypoxie of ischemie (zuurtstoftekort)
o Seizures (aanvallen)
o Buitencerebrale oorzaak
Gesloten hersenletsel is focale + diffuse schade; forse gedragsontregeling
➔ Coup-contra coup: bouiljard stok
,Classificatie: Glasgow Coma Scale
Met deze schaal kan er een score worden berekend waarop
de ernst en de diepte van de bewustzijn stoornissen In de
acute fase wordt bepaald.
PTA is een periode van verwardheid. Patienten hebben het
onvermogen om nieuwe informatie In het geheugen op te
slaan en soms motorisch en verbaal onrustig. Daarnaast is
er ook sprake van reterograde amnesie voor de periode
vóór het ongeval.
➔ De duur van PTA is een voorspeller voor het herstel
Na PTA kan er sprake blijven van anterograde
geheugenstoornis (AGS); problemen met het aanleren en
opdiepen van nieuwe informatie.
Island of memory = ?
Pathofysiologie:
Primair weefselschade ontstaat onmiddellijk die door de cascade
aan reacties op celniveau leiden tot cel schade en celdood.
- Verscheuring - snijwonden, vaker frontaal/ temporaal
waar schedel oneffen is
- Contusie – kneuzingen
- Diffuse axonale schade
Secundaire weefselschade ontstaat In de uren tot dagen na het ongeval door bijvoorbeeld
bloedingen, orgaanschade of infecties
- Intracerebrale bloeding
- Hematoom- subduraal vs. epiduraal
- Oedeem- zwelling
- Hypoxie of ischemie – zuurstoftekort in de hersenen
- Seizures
- Buitencerebrale oorzaak
Bloedingen:
• Intracerebrale bloeding
• Epiduraal hematoom: Vaak enorm verhoogde intracraniale druk en
bewustzijnsverlies
• Subduraal hematoom: trager
Epidemiologie:
- 85.000 mensen per jaar
- 80-85% Lichte THL: herstelt binnen 6 maanden
- 5-10% middelzware tot ernstige THL waarvan;
o 1/5 epilepsie krijgt
o 40% herstelt bij middelzware THL
o 20% herstelt bij ernstige THL
- Jongeren en mannen meer en ouderen vanaf 70 jaar
,Herstel:
De mate waarin stoornissen aanwezig zijn en de mate
waarin ze na verloop van tijd herstellen zijn cruciale
factoren voor het uiteindelijke herstel van de patiënt.
Oftewel: de mate waarin de patiënt weer op premorbide
niveau activiteiten kan hervatten en kan participeren In de
maatschappij (outcome)
Daarnaast zijn ook de aanwezigheid en ernst van
neuropsychologische stoornissen, en de mate waarin
patiënten zelf klachten en lijdensdruk ervaren cruciale
factoren voor het uiteindelijke herstel.
Acute symptomen:
• Hoofdpijn
• Misselijkheid
• Duizeligheid
• Bewustzijnsveranderingen
• Uitvalsverschijnselen
• Amnesie
o Retrograde amnesie
o Anterograde amnesie
▪ PTA: desoriëntatie en gestoorde inprenting
▪ Geheugenstoornissen
Gevolgen bij middelzwaar tot ernstig THL: COMMOTIO
• Vermoeidheid
• Snelheid informatieverwerking
• Executief functioneren
• Geheugenstoornis
• Verandering van gedrag en emoties
o behaviour of concern
o Egocentrisch
• Stoornis in sociale cognitie
o Herkennen van gezichts uitdrukkingen
o ToM
o Empathie
• Geen ziekte in zicht
• Mogelijk woordvind en benoemstoornissen, verminderde
vloeiendheid en begrip van complexe taal (agnosie, neglect,
perceptiestoornis)
• Verminderd logisch redeneren
Gevolgen bij lichte THL:
2 groepen:
1. Mensen die spoedig herstellen, maar later last krijgen van premorbide functies
2. Directe problematiek die toenemen met de tijd
Langdurige psychologische klachten:
• Cognitieve stoornis
, o Snelheid informatieverwerking
o Aandacht
o Executief functioneren
o Geheugen en concentratieproblemen
• Psychisch welbevinden
o Stemmingsproblematiek
o Angst
o Vermoeidheid
o PTSS klachten
o Passieve copingsstijl
o Onmacht
o Stress
• Post-commotioneel syndroom
• Cogniforme stoornis: patiënten te identificeren met excessieve cognitieve klachten
en/of onwaarschijnlijk slechte cognitieve prestaties, gegeven de ernst van hun letsel,
in combinatie met een expliciete patiëntenrol in het dagelijks leven.
Hoofdstuk 15 Epilepsie
‘Straf van de goden na een zonde’
➔ Bezetenheid door boze geesten
Hippocrates ontwikkelde het idee dat epilepsie een natuurlijke hersenziekte is die mogelijk zelfs
genezen kan worden.
Klinische beeld van epilepsie:
“Een chronische aandoening van de hersenen die gekenmerkt wordt door een voortdurende
neiging tot het genereren van epileptische aanvallen, en door de neurobiologische,
cognitieve, psychologische, en sociale gevolgen”
Epilepsie is een tijdelijke verstoring in de hersenen. Wanneer men minstens 2 epileptische
aanvallen krijgt met een interval van meer dan 24 uur, spreken we van epilepsie. Zelfs als er
geen sprake is van waarneembare epilepsie die desondanks wel door de eeg gemeten kunnen
worden.
Oftewel een chronische hersenaandoening die gekenmerkt wordt door gevoeligheid
voor epileptische aanvallen
Epileptische aanval is een overmaat van elektrische activatie van de hersenen die leidt tot
veranderingen in het functioneren. Afhankelijk van de focus van de epileptische ontlading
(lokalisatie) treedt er een tijdelijke verstoring op: motorisch, sensorisch of cognitief.
Epilepsiesyndroom is een cluster van ziektekenmerken (9 varianten van epilepsie)
Epilepsie is echter meer dan een optelsom van aanvallen! Het leidt
bij een deel van de patiënten ook tot cognitieve, gedragsmatige,
emotionele en/of psychosociale problemen.
Classificatie:
Om de beste behandeling voor patiënten met epilepsie te
verzorgen, is het van belang om vast te stellen welke vorm van
epilepsie de patient heeft. Achterliggende kennis van pathologie is
relevant voor de beste hypothese en behandeling. Daarom is het
belangrijk om transdiagnostische te kijken naar ziektebeelden.
Samenvatting
H16 t/m 23
Traumatische hersenletsel/ epilepsie
Hoofdstuk 14 en 15
Hoofdstuk 14 THL
Traumatisch hersenletsel (THL) is een letsel dat door geweld of iets dergelijks
van buitenaf tot stand komt waardoor er kneuzingen of verscheuringen
ontstaan in het hersenweefsel.
Kenmerken van THL:
- Externe krachten
- Posttraumatische amnesie (PTA)
- Bewustzijnsverlies
- Amnesie
- Acuut (=1 maand), subacuut (=6 maanden) of chronisch
- Moeilijk voorspelbare outcome
Open hersenletsel is focale hersenbeschadiging
- Primaire beschadiging = acuut
o Verscheuringen, snijwonden
o Kneuzingen (contusie)
o Diffuse axonale schade
- Secundaire beschadiging = geleidelijk
o Bloedingen
o Oedeem (zwellingen)
o Hypoxie of ischemie (zuurtstoftekort)
o Seizures (aanvallen)
o Buitencerebrale oorzaak
Gesloten hersenletsel is focale + diffuse schade; forse gedragsontregeling
➔ Coup-contra coup: bouiljard stok
,Classificatie: Glasgow Coma Scale
Met deze schaal kan er een score worden berekend waarop
de ernst en de diepte van de bewustzijn stoornissen In de
acute fase wordt bepaald.
PTA is een periode van verwardheid. Patienten hebben het
onvermogen om nieuwe informatie In het geheugen op te
slaan en soms motorisch en verbaal onrustig. Daarnaast is
er ook sprake van reterograde amnesie voor de periode
vóór het ongeval.
➔ De duur van PTA is een voorspeller voor het herstel
Na PTA kan er sprake blijven van anterograde
geheugenstoornis (AGS); problemen met het aanleren en
opdiepen van nieuwe informatie.
Island of memory = ?
Pathofysiologie:
Primair weefselschade ontstaat onmiddellijk die door de cascade
aan reacties op celniveau leiden tot cel schade en celdood.
- Verscheuring - snijwonden, vaker frontaal/ temporaal
waar schedel oneffen is
- Contusie – kneuzingen
- Diffuse axonale schade
Secundaire weefselschade ontstaat In de uren tot dagen na het ongeval door bijvoorbeeld
bloedingen, orgaanschade of infecties
- Intracerebrale bloeding
- Hematoom- subduraal vs. epiduraal
- Oedeem- zwelling
- Hypoxie of ischemie – zuurstoftekort in de hersenen
- Seizures
- Buitencerebrale oorzaak
Bloedingen:
• Intracerebrale bloeding
• Epiduraal hematoom: Vaak enorm verhoogde intracraniale druk en
bewustzijnsverlies
• Subduraal hematoom: trager
Epidemiologie:
- 85.000 mensen per jaar
- 80-85% Lichte THL: herstelt binnen 6 maanden
- 5-10% middelzware tot ernstige THL waarvan;
o 1/5 epilepsie krijgt
o 40% herstelt bij middelzware THL
o 20% herstelt bij ernstige THL
- Jongeren en mannen meer en ouderen vanaf 70 jaar
,Herstel:
De mate waarin stoornissen aanwezig zijn en de mate
waarin ze na verloop van tijd herstellen zijn cruciale
factoren voor het uiteindelijke herstel van de patiënt.
Oftewel: de mate waarin de patiënt weer op premorbide
niveau activiteiten kan hervatten en kan participeren In de
maatschappij (outcome)
Daarnaast zijn ook de aanwezigheid en ernst van
neuropsychologische stoornissen, en de mate waarin
patiënten zelf klachten en lijdensdruk ervaren cruciale
factoren voor het uiteindelijke herstel.
Acute symptomen:
• Hoofdpijn
• Misselijkheid
• Duizeligheid
• Bewustzijnsveranderingen
• Uitvalsverschijnselen
• Amnesie
o Retrograde amnesie
o Anterograde amnesie
▪ PTA: desoriëntatie en gestoorde inprenting
▪ Geheugenstoornissen
Gevolgen bij middelzwaar tot ernstig THL: COMMOTIO
• Vermoeidheid
• Snelheid informatieverwerking
• Executief functioneren
• Geheugenstoornis
• Verandering van gedrag en emoties
o behaviour of concern
o Egocentrisch
• Stoornis in sociale cognitie
o Herkennen van gezichts uitdrukkingen
o ToM
o Empathie
• Geen ziekte in zicht
• Mogelijk woordvind en benoemstoornissen, verminderde
vloeiendheid en begrip van complexe taal (agnosie, neglect,
perceptiestoornis)
• Verminderd logisch redeneren
Gevolgen bij lichte THL:
2 groepen:
1. Mensen die spoedig herstellen, maar later last krijgen van premorbide functies
2. Directe problematiek die toenemen met de tijd
Langdurige psychologische klachten:
• Cognitieve stoornis
, o Snelheid informatieverwerking
o Aandacht
o Executief functioneren
o Geheugen en concentratieproblemen
• Psychisch welbevinden
o Stemmingsproblematiek
o Angst
o Vermoeidheid
o PTSS klachten
o Passieve copingsstijl
o Onmacht
o Stress
• Post-commotioneel syndroom
• Cogniforme stoornis: patiënten te identificeren met excessieve cognitieve klachten
en/of onwaarschijnlijk slechte cognitieve prestaties, gegeven de ernst van hun letsel,
in combinatie met een expliciete patiëntenrol in het dagelijks leven.
Hoofdstuk 15 Epilepsie
‘Straf van de goden na een zonde’
➔ Bezetenheid door boze geesten
Hippocrates ontwikkelde het idee dat epilepsie een natuurlijke hersenziekte is die mogelijk zelfs
genezen kan worden.
Klinische beeld van epilepsie:
“Een chronische aandoening van de hersenen die gekenmerkt wordt door een voortdurende
neiging tot het genereren van epileptische aanvallen, en door de neurobiologische,
cognitieve, psychologische, en sociale gevolgen”
Epilepsie is een tijdelijke verstoring in de hersenen. Wanneer men minstens 2 epileptische
aanvallen krijgt met een interval van meer dan 24 uur, spreken we van epilepsie. Zelfs als er
geen sprake is van waarneembare epilepsie die desondanks wel door de eeg gemeten kunnen
worden.
Oftewel een chronische hersenaandoening die gekenmerkt wordt door gevoeligheid
voor epileptische aanvallen
Epileptische aanval is een overmaat van elektrische activatie van de hersenen die leidt tot
veranderingen in het functioneren. Afhankelijk van de focus van de epileptische ontlading
(lokalisatie) treedt er een tijdelijke verstoring op: motorisch, sensorisch of cognitief.
Epilepsiesyndroom is een cluster van ziektekenmerken (9 varianten van epilepsie)
Epilepsie is echter meer dan een optelsom van aanvallen! Het leidt
bij een deel van de patiënten ook tot cognitieve, gedragsmatige,
emotionele en/of psychosociale problemen.
Classificatie:
Om de beste behandeling voor patiënten met epilepsie te
verzorgen, is het van belang om vast te stellen welke vorm van
epilepsie de patient heeft. Achterliggende kennis van pathologie is
relevant voor de beste hypothese en behandeling. Daarom is het
belangrijk om transdiagnostische te kijken naar ziektebeelden.
