HOOFDSTUK 21
.Afweer.
21.1, Geen indringers
BARRIÈRES AAN DE BUITENKANT
Je lichaam beschermt je voor gevaren van buitenaf met een
mechanische afweer. Deel hiervan is de huid met de verschillende
huidlagen. De bovenste dode laag huid, de hoornlaag, beschermd
tegen gevaren doordat deze eraf slijt. Deze huid wordt door de basale
cellenlaag weer aangevuld, met daaronder de lederhuid. Dit bevat veel
zintuigjes en is soepel. Daaronder zit een vetlaag, wat helpt met
isolatie. Dit allemaal helpt met het beschermen van het intern milieu.
BESCHERMING TEGEN ZONLICHT
Zon is goed voor vitamine D maar kan gevaarlijk zijn. Hierom heb je
melanocyten, pigmentcellen die melanine aanmaken. Dit voorkomt dat
UV-licht het DNA in cellen kapot maakt.
VOCHTBARRIÈRES
Om je lichaam vanbinnen te beschermen hebben je organen slijmvlies.
Dit is een laag waarin bacteriën worden gevangen voordat ze het
interne milieu in kunnen. Ook de lage pH in de buik helpt met het
buiten houden van gevaren.
INVESTEREN IN BESCHERMING
Planten gebruiken mechanische afweer op een andere manier. Ze
ontwikkelen verdedigingen zoals stekels of gaan symbiose aan met
diersoorten.
CHEMISCHE BESCHERMING
Als stoffen worden gebruikt voor de afweer, heet dit chemische afweer.
Dit kunnen gifstoffen zijn of stoffen die irritatie opwekken.
AFWEERMAATREGELEN
Mochten virussen en bacteriën toch binnendringen bij cellen, dan
hebben deze dezelfde afweertechniek als middelbare scholieren bij
teveel stress, zelfmoord. Door zichzelf om te leggen voorkomen cellen
dat gevaren zich spreiden.
SIGNAALSTOFFEN EN LOKSTOFFEN
De plant kan ook bepaalde geurstoffen maken om andere
planten(delen) stoffen te laten aanmaken waardoor ze onaantrekkelijk
, worden voor predators. Ze kunnen ook stoffen maken die dieren lokken
waar ze symbiose mee aan willen gaan.
BRONNEN
21.2, Niet specifieke afweer
OMRINGD DOOR EENCELLIGE ORGANISMEN
Mensen hebben een microbioom, dit zijn miljarden bacteriën in en om
je lichaam. Bacteriën zijn eencellige organismen zonder celkern en zijn
daarom prokaryoten. Ze hebben cirkelvormig DNA (chromosomen) en
plasmiden (DNA-moleculen).
BACTERIËN ALS ZIEKTEVERWEKKERS
Veel bacteriën die buiten je lichaam leven zijn wel gevaarlijk, wanneer
deze het lichaam binnendringen beginnen ze in het lichaam een
reactie. De reactie verschilt per bacterie.
ANDERE EENCELLIGE ZIEKTEVERWEKKERS
Andere eencellige organismen naast bacteriën zijn eukaryoot, ze
hebben wel een celkern en andere organellen. Bijvoorbeeld parasieten
die het lichaam binnendringen en daar ongeslachtelijk te
vermenigvuldigen. Deze zijn vaak besmettelijk.
DNA- EN RNA-VIRUSSEN
Virussen dringen cellen binnen om zich te vermenigvuldigen. Ze
bestaan uit erfelijk materiaal (DNA of RNA) met daaromheen een
eiwitkapsel (capside). Soms hebben ze een extra eiwitlaag, een
virusenvelop. Het virus bindt aan receptoren aan het membraan en
gaat via endocytose de cel binnen. Door het enzym integrase wordt
DNA geïntegreerd. Bij RNA moet eerst het enzym reverse transcriptase
bezig om er DNA van te maken en daarna te integreren. Hierna wordt
het meegenomen in transcriptie en translatie en wordt het
vermenigvuldigt.
.Afweer.
21.1, Geen indringers
BARRIÈRES AAN DE BUITENKANT
Je lichaam beschermt je voor gevaren van buitenaf met een
mechanische afweer. Deel hiervan is de huid met de verschillende
huidlagen. De bovenste dode laag huid, de hoornlaag, beschermd
tegen gevaren doordat deze eraf slijt. Deze huid wordt door de basale
cellenlaag weer aangevuld, met daaronder de lederhuid. Dit bevat veel
zintuigjes en is soepel. Daaronder zit een vetlaag, wat helpt met
isolatie. Dit allemaal helpt met het beschermen van het intern milieu.
BESCHERMING TEGEN ZONLICHT
Zon is goed voor vitamine D maar kan gevaarlijk zijn. Hierom heb je
melanocyten, pigmentcellen die melanine aanmaken. Dit voorkomt dat
UV-licht het DNA in cellen kapot maakt.
VOCHTBARRIÈRES
Om je lichaam vanbinnen te beschermen hebben je organen slijmvlies.
Dit is een laag waarin bacteriën worden gevangen voordat ze het
interne milieu in kunnen. Ook de lage pH in de buik helpt met het
buiten houden van gevaren.
INVESTEREN IN BESCHERMING
Planten gebruiken mechanische afweer op een andere manier. Ze
ontwikkelen verdedigingen zoals stekels of gaan symbiose aan met
diersoorten.
CHEMISCHE BESCHERMING
Als stoffen worden gebruikt voor de afweer, heet dit chemische afweer.
Dit kunnen gifstoffen zijn of stoffen die irritatie opwekken.
AFWEERMAATREGELEN
Mochten virussen en bacteriën toch binnendringen bij cellen, dan
hebben deze dezelfde afweertechniek als middelbare scholieren bij
teveel stress, zelfmoord. Door zichzelf om te leggen voorkomen cellen
dat gevaren zich spreiden.
SIGNAALSTOFFEN EN LOKSTOFFEN
De plant kan ook bepaalde geurstoffen maken om andere
planten(delen) stoffen te laten aanmaken waardoor ze onaantrekkelijk
, worden voor predators. Ze kunnen ook stoffen maken die dieren lokken
waar ze symbiose mee aan willen gaan.
BRONNEN
21.2, Niet specifieke afweer
OMRINGD DOOR EENCELLIGE ORGANISMEN
Mensen hebben een microbioom, dit zijn miljarden bacteriën in en om
je lichaam. Bacteriën zijn eencellige organismen zonder celkern en zijn
daarom prokaryoten. Ze hebben cirkelvormig DNA (chromosomen) en
plasmiden (DNA-moleculen).
BACTERIËN ALS ZIEKTEVERWEKKERS
Veel bacteriën die buiten je lichaam leven zijn wel gevaarlijk, wanneer
deze het lichaam binnendringen beginnen ze in het lichaam een
reactie. De reactie verschilt per bacterie.
ANDERE EENCELLIGE ZIEKTEVERWEKKERS
Andere eencellige organismen naast bacteriën zijn eukaryoot, ze
hebben wel een celkern en andere organellen. Bijvoorbeeld parasieten
die het lichaam binnendringen en daar ongeslachtelijk te
vermenigvuldigen. Deze zijn vaak besmettelijk.
DNA- EN RNA-VIRUSSEN
Virussen dringen cellen binnen om zich te vermenigvuldigen. Ze
bestaan uit erfelijk materiaal (DNA of RNA) met daaromheen een
eiwitkapsel (capside). Soms hebben ze een extra eiwitlaag, een
virusenvelop. Het virus bindt aan receptoren aan het membraan en
gaat via endocytose de cel binnen. Door het enzym integrase wordt
DNA geïntegreerd. Bij RNA moet eerst het enzym reverse transcriptase
bezig om er DNA van te maken en daarna te integreren. Hierna wordt
het meegenomen in transcriptie en translatie en wordt het
vermenigvuldigt.
