Videoclips Metabole wegen uitgewerkt

Kennisclips leerjaar
periode 2




School: Hogere school Arnhem en Nijmegen
Studie: Voeding en Dietetiek

,Leerjaar: propedeuse jaar (leerjaar 1)




Schooljaar: 2020-2021
Vak: Leerjaar 1 periode 1 kennistoets (dagdeel mens en praktijk)

Metabole wegen




Kennisclip 1 inleiding van ATP: https://video.han.nl/P2G/Player/Player.aspx?id=cEH70g
 Het doel van metabole wegen is om uit voedsel energie op te wekken.
o Als er voedsel geconsumeerd wordt bevat dat eiwitten, koolhydraten en vetten.
o Deze macronutriënten worden omgezet in het stofje Acetyl-CoA.

,o Het stofje Acetyl-CoA gaat de citroenzuurcyclus in waar een elektronen
transportketen aan is gekoppeld en daaruit ontstaat uiteindelijk ATP.
o

Macronutriënten Monomeren Metabole wegen eindpunt

complexe Complexe moleculen Energie
moleculen in worden afgebroken
voeding tijdens de vertering
 Koolhydraten  Glucose  ATP ook Acetyl-CoA
 Vetten  Vetzuren  Acetyl-CoA
 Eiwitten  aminozuren  Acetyl-CoA


 ATP = Adenosine Trifosfaat
o ATP is een kleine voorraad van ongeveer 50g
o ATP is onmiddellijk bruikbaar
o Wordt constant gehouden: dus wat verbruikt wordt, wordt meteen weer aangevuld
vanuit ADP.
o Dagelijkse aanvulling is ongeveer 50kg
o ATP wordt gemaakt vanuit koolhydraten, eiwitten en vetten.
Het kan ook gemaakt worden uit alcohol, maar dat tellen wij niet mee.
o Bij nood kan ATP ook uit CP (creatine fosfaat) gemaakt worden, maar dit nemen
we ook niet echt mee.

, CP +ADP -> creatine + ATP

 Productie ATP
o Productie vindt plaats in het mitochondriën. Dit is een soort energiefabriek.
o Mitochondriën zitten in elke cel en bevindt zich in het cytosol.
o Een deel van de productie bevindt zich in de mitochondriën en een deel buiten de
mitochondriën.




Kennisclip 2 van koolhydraten tot Acetyl-CoA: https://video.han.nl/P2G/Player/Player.aspx?id=cP70Sk
Koolhydraten -> glucose <-> glucose-6-fosfaat <->
pyrodruivezuur -> Acetyl-CoA
 Metabole afbraak van glucose
1. Glucose -> pyrodruivezuur
o Verloop via glucose-6-fosfaat
o Dit heet de zogenaamde glycolyse
o Deze is altijd anaeroob (dus zonder zuurstof)
o Ook wel anaerobe glycolyse ofwel pleonasme

2. Vervolgens twee mogelijkheden
a) Zuurstof aanwezig -> aeroob: pyrodruivezuur -> acetyl-CoA
b) Geen zuurstof aanwezig -> anaeroob: pyrodruivezuur -> melkzuur

a) Zuurstof aanwezig -> aeroob:
pyrodruivezuur -> acetyl-CoA
o Glucose (6 C-atomen) -> 2
pyruvaat ( 2x3 C-atomen = 6
C-atomen) -> 2 Acetyl-CoA
( 2 C-atomen worden
afgescheiden en 2X2 C-
atomen)

, b) De (anaerobe) glycolyse (= Embden-Meyerhof-keten)
o Afbraak (katabolisme) van glucose, zonder zuurstof tot pyrodruivezuur
o Netto: glucose + ADP + 2Pi -> 2 pyruvaat + 2ATP + 4H
o Per glucosemolecuul ontstaat er 2 pyrodruivezuur e 2 ATP
o Er is wel energie over dus 2 ATP levert 4 ATP op (dus 4-2=2)
o Uit 1 glucosemolecuul komt 2 pyrodruivezuur
o Een reactie waarbij een stof wordt afbroken en
energie vrijkomt noemen we een katabolisme
Geen zuurstof beschikbaar: pyrodruivezuur ->
melkzuur!
o Zonder zuurstof = anaeroob
o Melkzuur = lactic acid ‘’lactaat’’
o Lactaat is een snelle energieleverancier
o Acetyl-CoA wordt niet gemaakt, want is zuurstof
voor nodig, dus blijft de stap glucose -> pyruvaat
waarbij 2 ATP vrijkomt.

 Herstel van zuurstofschuld inlossen/
verzuring
o Melkzuur wordt bij voldoende zuurstof in de lever
weer omgezet in pyruvaat, dit is de CORI
CYCLUS (zie understanding nutrition 12th ed.
2021 figuur 7-7/213).
o Pyruvaat kan verder worden geoxideerd (oxygen, dus met O2 ofwel aeroob) tot
Acetyl-CoA
o Dit kost netto 4ATP

 Belang van de Cori-cyclus
1. Voorkomen van lactaatacidose in spieren (tijdens anaerobe inspanning)
2. Pyruvaat -> lactaat
o NAD+ wordt teruggewonnen
o Dit NAD+ is nodig voor aanvullende glycolysereacties (dus aanvullende ATP-
aanmaak: netto 2 ATP per glucosemolecuul in de rectie glucose -> pyruvaat)