Gypsy Rotsaert
2022-2023
VOORLICHTEN
HOOFDSTUK 1: GEDRAGSDETERMINANTEN
Om gedrag te veranderen moet je eerst weten waarom gedrag gesteld wordt
Welke factoren bepalen mee het gedrag? determinanten
Bv.: Waarom stort iemand afval in een gracht?
- Vindt milieubewust leven niet belangrijk?
- Heeft geen oog op de risico’s of gevolgen?
- Weet niet waar het wel gedeponeerd kan worden?
1. IN DE PRAKTIJK
1. Lijst genereren van mogelijke determinanten die een rol spelen
2. Afwegen op basis van:
- Belangrijkheid: het sterkst gelinkt aan het gedrag
- Veranderbaarheid: hoe eenvoudig is het te beïnvloeden
Inzicht vormt basis voor het ontwikkelen van een interventie/programma
1.1 WELKE ZAKEN SPELEN EEN ROL?
Persoonlijke determinanten Omgevingsdeterminanten
• Gedragsintentie • Risico-inschatting • Fysieke omgeving
• Attitude • Kennis • Sociale omgeving
• Subjectieve norm • Bewustzijn • Economische omgeving
• Eigen-effectiviteitsverwachting • Persoonlijkheid • Politieke omgeving
• Geanticipeerde spijt • Sociale identiteit
, 2. VISUEEL INBEELDINGSVERMOGEN
Er is een natuurlijke variatie in de mate van inbeeldingsvermogen
In extremen heel gedetailleerd tot heel vaag tot zwart (de meesten zitten ertussen)
Bij een kleine groep (2-5%) spreekt men van afantasie
3. SEDENTAIR LEVEN
Lang stilzitten heeft een invloed op onze spieren
Afremmen van vetafbraak en bloedcirculatie
Zitten wordt beschouwd als ‘het nieuwe roken’
Verregaande gevolgen, met verhoogde risico’s op:
- Verschillende vormen van kanker
- Hartaandoeningen
- Diabetes type 2
- Spier- en gewrichtsklachten
- ...
4. HIKIKOMORI
• Japanse man (30 jaar)
• Zit de laatste 10 jaar vooral thuis
• Ouders zijn zaakvoerders, tijdens zijn opvoeding kwam hij nooit iets te kort
• Studeerde af als computertechnicus, maar vond moeilijk een job
• In die periode trok Yoshi zich steeds meer en meer terug in zijn kamer en eet zijn maaltijden daar
Concept: een fenomeen waarbij adolescenten en jongvolwassenen zich terugtrekken in het huis van hun ouders en niet
meer deelnemen aan de maatschappij (onderwijs, werk en sociale activiteiten buitenshuis)
Andere term: extreem sociale terugtrekking
Kenmerken:
- Sociale isolatie in het ‘eigen’ huis
- Dit over een periode van minstens 6 maand
- Gaat gepaard met sterke moeilijkheden of stress
Traditioneel gezien als een uniek ‘Japans’ fenomeen
1,1 miljoen mensen beschouwd als hikikomori
Gelinkt aan bankencrisis in 1991 met hoge werkloosheidsgraad
2
, Voor velen is dit hun ‘verkozen’ levensstijl en is men hier tevreden mee
Gevolgen:
- Hoge mate van eenzaamheid
- Zwak uitgebouwd sociaal netwerk
- Beperkingen in het uitvoeren van alledaagse activiteiten
- Verhoogd risico op plegen van suïcide
3
2022-2023
VOORLICHTEN
HOOFDSTUK 1: GEDRAGSDETERMINANTEN
Om gedrag te veranderen moet je eerst weten waarom gedrag gesteld wordt
Welke factoren bepalen mee het gedrag? determinanten
Bv.: Waarom stort iemand afval in een gracht?
- Vindt milieubewust leven niet belangrijk?
- Heeft geen oog op de risico’s of gevolgen?
- Weet niet waar het wel gedeponeerd kan worden?
1. IN DE PRAKTIJK
1. Lijst genereren van mogelijke determinanten die een rol spelen
2. Afwegen op basis van:
- Belangrijkheid: het sterkst gelinkt aan het gedrag
- Veranderbaarheid: hoe eenvoudig is het te beïnvloeden
Inzicht vormt basis voor het ontwikkelen van een interventie/programma
1.1 WELKE ZAKEN SPELEN EEN ROL?
Persoonlijke determinanten Omgevingsdeterminanten
• Gedragsintentie • Risico-inschatting • Fysieke omgeving
• Attitude • Kennis • Sociale omgeving
• Subjectieve norm • Bewustzijn • Economische omgeving
• Eigen-effectiviteitsverwachting • Persoonlijkheid • Politieke omgeving
• Geanticipeerde spijt • Sociale identiteit
, 2. VISUEEL INBEELDINGSVERMOGEN
Er is een natuurlijke variatie in de mate van inbeeldingsvermogen
In extremen heel gedetailleerd tot heel vaag tot zwart (de meesten zitten ertussen)
Bij een kleine groep (2-5%) spreekt men van afantasie
3. SEDENTAIR LEVEN
Lang stilzitten heeft een invloed op onze spieren
Afremmen van vetafbraak en bloedcirculatie
Zitten wordt beschouwd als ‘het nieuwe roken’
Verregaande gevolgen, met verhoogde risico’s op:
- Verschillende vormen van kanker
- Hartaandoeningen
- Diabetes type 2
- Spier- en gewrichtsklachten
- ...
4. HIKIKOMORI
• Japanse man (30 jaar)
• Zit de laatste 10 jaar vooral thuis
• Ouders zijn zaakvoerders, tijdens zijn opvoeding kwam hij nooit iets te kort
• Studeerde af als computertechnicus, maar vond moeilijk een job
• In die periode trok Yoshi zich steeds meer en meer terug in zijn kamer en eet zijn maaltijden daar
Concept: een fenomeen waarbij adolescenten en jongvolwassenen zich terugtrekken in het huis van hun ouders en niet
meer deelnemen aan de maatschappij (onderwijs, werk en sociale activiteiten buitenshuis)
Andere term: extreem sociale terugtrekking
Kenmerken:
- Sociale isolatie in het ‘eigen’ huis
- Dit over een periode van minstens 6 maand
- Gaat gepaard met sterke moeilijkheden of stress
Traditioneel gezien als een uniek ‘Japans’ fenomeen
1,1 miljoen mensen beschouwd als hikikomori
Gelinkt aan bankencrisis in 1991 met hoge werkloosheidsgraad
2
, Voor velen is dit hun ‘verkozen’ levensstijl en is men hier tevreden mee
Gevolgen:
- Hoge mate van eenzaamheid
- Zwak uitgebouwd sociaal netwerk
- Beperkingen in het uitvoeren van alledaagse activiteiten
- Verhoogd risico op plegen van suïcide
3
