Ontwikkelingsstoornissen
DEEL I: ALGEMENE KADERS
Hoofdstuk 1) Verstoorde ontwikkeling
TERM BETEKENIS
Beperkte stoornis Stoornis waarbij één functie verstoord is.
Neonatale complicaties Complicaties die optreden na de bevalling.
Primaire kenmerken Diagnostische kenmerken van een stoornis.
Seksueel misbruik Geheel van ongewenste seksuele gedragingen.
Temperament Geheel van aangeboren persoonlijkheidstrekjes.
Ernstige stoornis Stoornis waarbij meerdere functies verstoord zijn.
Rijping Verdere ontwikkeling van het centrale zenuwstelsel.
Migratie Proces waarbij de zenuwcellen zich gaan organiseren.
Dysmature baby Baby met een geboortegewicht lager dan 2,5 kilogram.
Centraal zenuwstelsel Zenuwstelsel bestaande uit de hersenen en het ruggenmerg.
Copingstrategie Persoonlijke strategie om met stress en problemen om te gaan.
Zelf-effectiviteit Persoonlijk geloof dat je een taak tot een goed einde zal brengen.
Acculturatie Proces waarbij men zich moet aanpassen aan een andere cultuur.
Premature baby Baby die vroeger dan 35 weken na de bevruchting wordt geboren.
Specialisatie Proces waarbij de zenuwcellen gaan uitgroeien naar speciale functies.
Secundaire kenmerken Kenmerken die ontstaan door een moeilijke verwerking van de stoornis.
Hechtingstype waarbij het kind zijn moeder als veilige haven ervaart om de
Veilige hechting
wereld te verkennen.
Grensoverschrijdend gedrag ten aanzien van een kind met lichamelijke en/
Kindermishandeling
of psychische letsels tot gevolg.
Resilience/ Eigenschap die ons aanpassingsvermogen vergroot en die ons in staat stelt
Mentale veerkracht om de negatieve effecten van stress te modereren.
Theorie die stelt dat risicofactoren elkaar ernstig kunnen versterken en zo
Meervoudig risicomodel
de statistische kans op een stoornis sterk verhogen.
Criterium voor een stoornis waarbij het functioneren ook na intensieve en
Resistentiecriterium
langdurige remediëring in de kern belemmerd blijft.
Factor die de kans vergroot op het ontstaan van een ontwikkelingsstoornis,
Risicofactor
hetzij een kind-kenmerk, hetzij een omgevingskenmerk.
, Psychologische benadering die ervan uitgaat dat het ontwikkelingsverloop
Nurture-standpunt
voornamelijk wordt aangestuurd door iemands omgeving.
Psychologische benadering die ervan uitgaat dat het ontwikkelingsverloop
Nature-standpunt
voornamelijk wordt aangestuurd door iemands genetische aanleg.
Gedrag die een primaire hechtingsfiguur stelt als hij de noden en behoeften
Sensitief-responsief handelen
van het kind aanvoelt en hieraan zo goed mogelijk tegemoet komt.
Criterium voor een stoornis waarbij er een uitval is op valide, betrouwbare,
Achterstandscriterium
en genormeerde tests ten aanzien van de andere functiedomeinen.
Protectieve factor/ Buffer die de negatieve impact van risicofactoren (gedeeltelijk) teniet doet
Beschermende factor door de veerkracht en/of weerbaarheid van de persoon te verhogen.
Fenomeen waarbij een kind tijdelijk terugvalt naar een vorige ontwikkeling-
Regressie fase en hiermee onbewust terugkeert naar een tijd waarin alles nog veilig
was.
Risicovol gezinsklimaat gekenmerkt door te veel vrijheid en een tekort aan
Los-zand-gezin structuur waardoor de kinderen verloren lopen en geen verantwoordelijk-
heid opnemen.
Primaire pervasieve en hardnekkige verstoring van de normale ontwikkeling
Stoornis die aan drie voorwaarden voldoet: achterstandscriterium, exclusiecriterium
en resistentiecriterium.
Situatie waarbij het lichaam zo is veranderd door frequent gebruik van een
Lichamelijke afhankelijkheid psychoactief middel dat het afkickverschijnselen vertoont wanneer er geen
constante toevoer meer is.
Fenomeen waarbij een vroegere generatie de pedagogische praktijken van
Intergenerationele overdracht de daaropvolgende generatie (on)gewild beïnvloedt doordat de opvoeding-
patronen worden overgedragen.
Risicovol gezinsklimaat gekenmerkt door een symbiotische relatie, meestal
Kluwengezin geïnitieerd door de moeder die haar kinderen onvoldoende vrijheid schenkt
om te komen tot exploratie en zelfstandigheid.
Ernstig syndroom ten gevolge van alcoholmisbruik tijdens de zwangerschap
Foetaal Alcohol Syndroom waarbij het kind naast fysieke kenmerken ook orgaanafwijkingen, neurolo-
gische stoornissen en ontwikkelingsachterstand heeft.
Criterium voor een stoornis waarbij het onderpresteren niet geheel te ver-
Exclusiecriterium: klaren is vanuit onder-stimulatie, een zwakke intelligentie, een zintuiglijke
specifiteitscriterium problematiek, een andere ontwikkeling- of gedragsstoornis, een moeilijke
thuissituatie…
Benadering die stelt dat er steeds een genetische kwetsbaarheid in het spel
is bij ontwikkelingsstoornissen, waardoor de hersenen anders functioneren
Interactionele visie
en er ook afwijkend gedrag is; de omgevingsfactoren werken als triggers in
op alle drie deze elementen.
Neuro-biologische stoornis die in de (vroege) ontwikkeling tot uiting komt,
gekenmerkt door ontwikkelingvertragingen en/of achterstanden op één of
Ontwikkelingsstoornis
meerdere functiedomeinen, en levenslang beperkingen veroorzaakt in het
persoonlijk, sociaal, schools en/of beroepsmatig functioneren.
DEEL I: ALGEMENE KADERS
Hoofdstuk 1) Verstoorde ontwikkeling
TERM BETEKENIS
Beperkte stoornis Stoornis waarbij één functie verstoord is.
Neonatale complicaties Complicaties die optreden na de bevalling.
Primaire kenmerken Diagnostische kenmerken van een stoornis.
Seksueel misbruik Geheel van ongewenste seksuele gedragingen.
Temperament Geheel van aangeboren persoonlijkheidstrekjes.
Ernstige stoornis Stoornis waarbij meerdere functies verstoord zijn.
Rijping Verdere ontwikkeling van het centrale zenuwstelsel.
Migratie Proces waarbij de zenuwcellen zich gaan organiseren.
Dysmature baby Baby met een geboortegewicht lager dan 2,5 kilogram.
Centraal zenuwstelsel Zenuwstelsel bestaande uit de hersenen en het ruggenmerg.
Copingstrategie Persoonlijke strategie om met stress en problemen om te gaan.
Zelf-effectiviteit Persoonlijk geloof dat je een taak tot een goed einde zal brengen.
Acculturatie Proces waarbij men zich moet aanpassen aan een andere cultuur.
Premature baby Baby die vroeger dan 35 weken na de bevruchting wordt geboren.
Specialisatie Proces waarbij de zenuwcellen gaan uitgroeien naar speciale functies.
Secundaire kenmerken Kenmerken die ontstaan door een moeilijke verwerking van de stoornis.
Hechtingstype waarbij het kind zijn moeder als veilige haven ervaart om de
Veilige hechting
wereld te verkennen.
Grensoverschrijdend gedrag ten aanzien van een kind met lichamelijke en/
Kindermishandeling
of psychische letsels tot gevolg.
Resilience/ Eigenschap die ons aanpassingsvermogen vergroot en die ons in staat stelt
Mentale veerkracht om de negatieve effecten van stress te modereren.
Theorie die stelt dat risicofactoren elkaar ernstig kunnen versterken en zo
Meervoudig risicomodel
de statistische kans op een stoornis sterk verhogen.
Criterium voor een stoornis waarbij het functioneren ook na intensieve en
Resistentiecriterium
langdurige remediëring in de kern belemmerd blijft.
Factor die de kans vergroot op het ontstaan van een ontwikkelingsstoornis,
Risicofactor
hetzij een kind-kenmerk, hetzij een omgevingskenmerk.
, Psychologische benadering die ervan uitgaat dat het ontwikkelingsverloop
Nurture-standpunt
voornamelijk wordt aangestuurd door iemands omgeving.
Psychologische benadering die ervan uitgaat dat het ontwikkelingsverloop
Nature-standpunt
voornamelijk wordt aangestuurd door iemands genetische aanleg.
Gedrag die een primaire hechtingsfiguur stelt als hij de noden en behoeften
Sensitief-responsief handelen
van het kind aanvoelt en hieraan zo goed mogelijk tegemoet komt.
Criterium voor een stoornis waarbij er een uitval is op valide, betrouwbare,
Achterstandscriterium
en genormeerde tests ten aanzien van de andere functiedomeinen.
Protectieve factor/ Buffer die de negatieve impact van risicofactoren (gedeeltelijk) teniet doet
Beschermende factor door de veerkracht en/of weerbaarheid van de persoon te verhogen.
Fenomeen waarbij een kind tijdelijk terugvalt naar een vorige ontwikkeling-
Regressie fase en hiermee onbewust terugkeert naar een tijd waarin alles nog veilig
was.
Risicovol gezinsklimaat gekenmerkt door te veel vrijheid en een tekort aan
Los-zand-gezin structuur waardoor de kinderen verloren lopen en geen verantwoordelijk-
heid opnemen.
Primaire pervasieve en hardnekkige verstoring van de normale ontwikkeling
Stoornis die aan drie voorwaarden voldoet: achterstandscriterium, exclusiecriterium
en resistentiecriterium.
Situatie waarbij het lichaam zo is veranderd door frequent gebruik van een
Lichamelijke afhankelijkheid psychoactief middel dat het afkickverschijnselen vertoont wanneer er geen
constante toevoer meer is.
Fenomeen waarbij een vroegere generatie de pedagogische praktijken van
Intergenerationele overdracht de daaropvolgende generatie (on)gewild beïnvloedt doordat de opvoeding-
patronen worden overgedragen.
Risicovol gezinsklimaat gekenmerkt door een symbiotische relatie, meestal
Kluwengezin geïnitieerd door de moeder die haar kinderen onvoldoende vrijheid schenkt
om te komen tot exploratie en zelfstandigheid.
Ernstig syndroom ten gevolge van alcoholmisbruik tijdens de zwangerschap
Foetaal Alcohol Syndroom waarbij het kind naast fysieke kenmerken ook orgaanafwijkingen, neurolo-
gische stoornissen en ontwikkelingsachterstand heeft.
Criterium voor een stoornis waarbij het onderpresteren niet geheel te ver-
Exclusiecriterium: klaren is vanuit onder-stimulatie, een zwakke intelligentie, een zintuiglijke
specifiteitscriterium problematiek, een andere ontwikkeling- of gedragsstoornis, een moeilijke
thuissituatie…
Benadering die stelt dat er steeds een genetische kwetsbaarheid in het spel
is bij ontwikkelingsstoornissen, waardoor de hersenen anders functioneren
Interactionele visie
en er ook afwijkend gedrag is; de omgevingsfactoren werken als triggers in
op alle drie deze elementen.
Neuro-biologische stoornis die in de (vroege) ontwikkeling tot uiting komt,
gekenmerkt door ontwikkelingvertragingen en/of achterstanden op één of
Ontwikkelingsstoornis
meerdere functiedomeinen, en levenslang beperkingen veroorzaakt in het
persoonlijk, sociaal, schools en/of beroepsmatig functioneren.
