Samenvatting burgerlijk recht SEM1 ACF1

Deel 1 Algemeen recht
Hoofdstuk 1 Algemene inleiding

Wat is recht?
Recht
 Een geheel van gedragsregels en normen
o Daaronder vallen verbodsbepalingen en gebodsbepalingen
o Kunnen zeer verscheiden zijn en diverse vormen aannemen.
o Vb: verbodsbepalingen (verbod om diefstal te plegen), gebodsbepalingen (verplichting voor
erfgenamen om fiscaal aangifte van de nalatenschap te doen).

 Hebben tot doel het maatschappelijke leven te ordenen
o Rechtsregels zijn nodig voor het ordenen van de gemeenschap of samenleving.
o Geen rechtsregels = complete chaos
o Vb: geen wegcode met voorschriften hoe zich in het verkeer te gedragen = verkeer loopt
compleet in het honderd.

 Opgelegd door de overheid
o De overheid beslist via bepaalde beslissingskanalen welke rechtsregels uitgevaardigd zullen
worden.
o Er kunnen op verschillende niveaus binnen de overheid regels worden uitgevaardigd.
 niveau van gemeente, gewest, gemeenschap, federale staat,…

 Afdwingbaar
o Regels moeten naast uitgevaardigd worden ook afgedwongen kunnen worden.
o Afdwingbaar zijn
 Je doet beroep op het overheidsapparaat (politie, rechtbank,…) om de regels na te
leven, te respecteren.
o Vb: een gerechtelijk apparaat (met rechtbanken) zal uitgewerkt worden om tot de afdwinging
van de regels te kunnen overgaan.

Mensen kunnen onder elkaar ook contracten sluiten. Ook deze moeten nageleefd worden. De overheid legt op
dat ze nageleefd moeten worden. Dat is ook recht.

Rechtsregel
 Voldoet aan de vier hierboven aangegeven voorwaarden.
 Vb: iemand die een overeenkomst heeft aangesloten die ook moet naleven

Fatsoenregel
 Werd niet opgelegd door de overheid en is evenmin afdwingbaar.
 Vb: de ongeschreven reden dat men moet proberen op tijd te zijn voor een afspraak




1

, Indelingen van het recht
Privaatrecht – publiekrecht
Privaatrecht
 Regelt verhouding tussen burgers onderling. Het privaatrecht is onderverdeel in:
1. Het burgerlijk recht/burgerlijk procesrecht
o Contracten tussen burgers, familiale verhoudingen, zakelijke rechten,…
o Vb: huwelijk

2. Het gerechtelijk privaatrecht
o Hoe het gerechtelijk apparaat georganiseerd is
o Welke rechtbanken zijn er? Waarvoor zijn ze bevoegd? Op welke wijze moeten procedures
voor de rechtbank gevoerd worden?
o Vb: als er een burgerlijk conflict start, naar welke rechter moet je?

3. Het internationaal privaatrecht
o Geeft onder andere aan welke rechter bevoegd is en welke rechtsregels toegepast moeten
worden als er een grensoverschrijdend rechtsprobleem is.
o Vb: een vrouw trouwt in Amerika, krijgt een kind. Welke nationaliteit?
o Vb: een Belg heeft een ongeval in Oostenrijk veroorzaakt waarbij een Zwitser betrokken is.

Publiekrecht
 Regelt de algemene belangen en heeft betrekking op de inrichting, de werking en de onderlinge
verhoudingen van de overheidsorganen en op de verhouding van de overheid tot de burgers.
Het publiekrecht omvat o.a.:
1. Staatrecht/grondwettelijk recht
o Omvat het geheel van regels die betrekking hebben op de inrichting en de werking van de
staat en de onderlinge verhoudingen tussen de organen van de staat.
o Vb: wie mag in het parlement zetelen?
o Vb: bevoegdheidsregels tussen de federale overheid en de gemeenschappen en gewesten.

2. Administratief recht/bestuursrecht
o Bevat regels die nodig zijn voor de werking van de overheidsinstanties, de manier waarop de
burger zich tot de overheid kan richten.
o Recht dat de uitvoerende macht regelt
o Vb: hoe een bouwvergunning aangevraagd moet worden.

3. Strafrecht
o Geeft aan welke gedragingen strafbaar zijn en welke sancties er tegenover staan.
o Vb: abortus

4. Strafprocesrecht
o Geeft aan op welke wijze misdrijven kunnen vastgesteld en opgespoord worden en hoe de
procedure verloopt om beklaagden te vervolgen.
o Vb: hoeveel rechters moeten er zijn? Hoe zit de jury in elkaar?

5. Fiscaal recht
o Regelt de problematiek van de belastingen
o Vb: personenbelasting


2