Die Geistliche Dichtung 750-1050
Die Ritterliche Dichtung 1050-1350
Die Burgerliche Dichtung 1350-1550
Renaissance, Hunamismus und Reformation 1500-1600
Das Barock 1600-1700
Die Aufklaring/Der Rationalismus 1700-1780
Der Sturm und Drang 1770-1786
Die Geistliche Dichtung – De vroege middeleeuwen
Althochdeutsch Vroege middeleeuwen
Mittelhochdeutsch Late middeleeuwen
Hochdeutsch Heden
De vertaling van de bijbel door Luther is het begin van de Duitse taal.
Schrijven kon alleen de geestelijkheid. Monniken in kloosters schreven veelal christelijk-religieuze
teksten over, zoals de bijbel en gebeden. Soms vertaalden ze deze Latijnse teksten ook naar de
volkstaal, zoals bijvoorbeeld het Vater Unser (Onze Vader).
Het 'Onze Vader' uit het klooster van Sankt Gallen in Zwitserland uit de achtste eeuw
Fater unseer
Fater unseer, thû pist in himile, uuihi namun dînan, qhueme rihhi dîn, uuerde uuilo dîn, sô in
himile sôsa in erdu. prooth unseer emezzehic kip uns hiutu, oblâz uns sculdi unseero, sô uuir
oblâzêm uns sculdikêm, enti ni unsih firleiti in khorunka, ûzzer lôsi unsih fona ubile.
Vertaling:
Onze Vader die in de hemel zijt,
Uw naam worde geheiligd,
Uw koninkrijk kome.
Uw wil geschiede, op aarde
zoals in de hemel.
Geef ons heden ons dagelijks brood.
En vergeef ons onze schulden
zoals ook wij onze schuldenaars vergeven.
En leid ons niet in verzoeking,
maar verlos ons van de boze.
De taal werd voornamelijk mondeling doorverteld. Want de mensen konden nog niet schrijven.
Hierom hadden de stukken vaak startrijm en alliteratie. Het was makkelijk te herkennen aan de klank
dus makkelijk door verteld.
Naast christelijke teksten zijn er ook oud-Germaanse gedichten overgeleverd. Niet geestelijke
teksten
- Das Hildebrandslied (765)
- Die Merseburger Zauberspruche
, Bij het Hildebrandlied staan vader en zoon tegenover elkaar. De zoon weet niet dat hij tegen zijn
vader vecht. Hoogstwaarschijnlijk dood de vader zijn zoon. Trouw/Gehoorzaamheid is belangrijker
dan familie.
Die Ritterliche Dichtung – De hoge middeleeuwen
Ridders spelen een belangrijke rol in de maatschappij.
Ridderlijke deugden zijn: - Moed
- Zin in avontuur
- Daadkracht
- Trouw
Ridderepos is vertellende literatuur.
De ridderlijkheid verdringt de geestelijkheid steeds meer.
De ronde tafel van Arthur vormt een basis voor vele ridderverhalen.
Bekende werken uit deze periode:
- Nibelungenlied – Onbekend
- Parzival (1200-1210) van Wolfram von Eschenbach,
- Tristan und Isolde (rond 1210) van Gottfried von Straßburg
- Erec (rond 1190) van Hartmann von Aue.
Nibelungenlied: Een heel bekend werk uit deze periode is het 'Nibelungenlied'. Dit heldenepos,
waarvan de dichter onbekend is, gaat terug tot de tijd van de Germaanse volksverhuizing rond 500
en berust op mondelinge overlevering.
Er zijn 32 verschillende handschriften bekend, waarvan er tien volledig zijn. De meeste handschriften
werden in Zuid-Duitsland en Zwitserland gevonden. Men gaat ervan uit dat de uiteindelijke versie
rond 1190/1200 ontstond.
In het eerste deel van de tekst wordt de held Siegfried bedrogen en vermoord door Hagen. In het
tweede deel neemt Siegfrieds vrouw Kriemhilde, die inmiddels met de Hunnenkoning Atilla is
getrouwd, bloedig wraak op Hagen en zijn familie van de Nibelungen.
Parzival: Hij krijgt het advies nooit teveel te vragen. Hij staat bekend om zijn moed. Hij ontdekt de
graal en wordt opgenomen aan de tafelronde. De graalkoning is ziek en wordt niet gevraagd door
Parzival, hij had hem wel kunnen helpen. Maar dacht dat hij niet teveel moest vragen. Als hij het wel
had gevraagd had hij wel graalkoning kunnen worden. Door Kundry wordt hij vervloekt. Hierdoor
verliest Parzival zijn vertrouwen in God. Nadat hij veel slechte ridderdingen heeft gedaan laat zijn
oom hem weer in god geloven. Kundry maakt het nu graalkoning.
Tristan und Isolde: Tristan moet van zijn koning Marke Isolde uit Ierland halen. Per ongeluk komen
hij en Isolde in aanraking met een liefdesdrankje. Ze worden verbannen. Tristan is ongelukkig en
Isolde is ongelukkig.
Erec: Zijn Erec (ook ca. 1180-1185), in de traditie van Chrétien de Troyes, is het eerste Duitse Arthur-
epos, een voorvorm van de ridderroman.
Die Ritterliche Dichtung 1050-1350
Die Burgerliche Dichtung 1350-1550
Renaissance, Hunamismus und Reformation 1500-1600
Das Barock 1600-1700
Die Aufklaring/Der Rationalismus 1700-1780
Der Sturm und Drang 1770-1786
Die Geistliche Dichtung – De vroege middeleeuwen
Althochdeutsch Vroege middeleeuwen
Mittelhochdeutsch Late middeleeuwen
Hochdeutsch Heden
De vertaling van de bijbel door Luther is het begin van de Duitse taal.
Schrijven kon alleen de geestelijkheid. Monniken in kloosters schreven veelal christelijk-religieuze
teksten over, zoals de bijbel en gebeden. Soms vertaalden ze deze Latijnse teksten ook naar de
volkstaal, zoals bijvoorbeeld het Vater Unser (Onze Vader).
Het 'Onze Vader' uit het klooster van Sankt Gallen in Zwitserland uit de achtste eeuw
Fater unseer
Fater unseer, thû pist in himile, uuihi namun dînan, qhueme rihhi dîn, uuerde uuilo dîn, sô in
himile sôsa in erdu. prooth unseer emezzehic kip uns hiutu, oblâz uns sculdi unseero, sô uuir
oblâzêm uns sculdikêm, enti ni unsih firleiti in khorunka, ûzzer lôsi unsih fona ubile.
Vertaling:
Onze Vader die in de hemel zijt,
Uw naam worde geheiligd,
Uw koninkrijk kome.
Uw wil geschiede, op aarde
zoals in de hemel.
Geef ons heden ons dagelijks brood.
En vergeef ons onze schulden
zoals ook wij onze schuldenaars vergeven.
En leid ons niet in verzoeking,
maar verlos ons van de boze.
De taal werd voornamelijk mondeling doorverteld. Want de mensen konden nog niet schrijven.
Hierom hadden de stukken vaak startrijm en alliteratie. Het was makkelijk te herkennen aan de klank
dus makkelijk door verteld.
Naast christelijke teksten zijn er ook oud-Germaanse gedichten overgeleverd. Niet geestelijke
teksten
- Das Hildebrandslied (765)
- Die Merseburger Zauberspruche
, Bij het Hildebrandlied staan vader en zoon tegenover elkaar. De zoon weet niet dat hij tegen zijn
vader vecht. Hoogstwaarschijnlijk dood de vader zijn zoon. Trouw/Gehoorzaamheid is belangrijker
dan familie.
Die Ritterliche Dichtung – De hoge middeleeuwen
Ridders spelen een belangrijke rol in de maatschappij.
Ridderlijke deugden zijn: - Moed
- Zin in avontuur
- Daadkracht
- Trouw
Ridderepos is vertellende literatuur.
De ridderlijkheid verdringt de geestelijkheid steeds meer.
De ronde tafel van Arthur vormt een basis voor vele ridderverhalen.
Bekende werken uit deze periode:
- Nibelungenlied – Onbekend
- Parzival (1200-1210) van Wolfram von Eschenbach,
- Tristan und Isolde (rond 1210) van Gottfried von Straßburg
- Erec (rond 1190) van Hartmann von Aue.
Nibelungenlied: Een heel bekend werk uit deze periode is het 'Nibelungenlied'. Dit heldenepos,
waarvan de dichter onbekend is, gaat terug tot de tijd van de Germaanse volksverhuizing rond 500
en berust op mondelinge overlevering.
Er zijn 32 verschillende handschriften bekend, waarvan er tien volledig zijn. De meeste handschriften
werden in Zuid-Duitsland en Zwitserland gevonden. Men gaat ervan uit dat de uiteindelijke versie
rond 1190/1200 ontstond.
In het eerste deel van de tekst wordt de held Siegfried bedrogen en vermoord door Hagen. In het
tweede deel neemt Siegfrieds vrouw Kriemhilde, die inmiddels met de Hunnenkoning Atilla is
getrouwd, bloedig wraak op Hagen en zijn familie van de Nibelungen.
Parzival: Hij krijgt het advies nooit teveel te vragen. Hij staat bekend om zijn moed. Hij ontdekt de
graal en wordt opgenomen aan de tafelronde. De graalkoning is ziek en wordt niet gevraagd door
Parzival, hij had hem wel kunnen helpen. Maar dacht dat hij niet teveel moest vragen. Als hij het wel
had gevraagd had hij wel graalkoning kunnen worden. Door Kundry wordt hij vervloekt. Hierdoor
verliest Parzival zijn vertrouwen in God. Nadat hij veel slechte ridderdingen heeft gedaan laat zijn
oom hem weer in god geloven. Kundry maakt het nu graalkoning.
Tristan und Isolde: Tristan moet van zijn koning Marke Isolde uit Ierland halen. Per ongeluk komen
hij en Isolde in aanraking met een liefdesdrankje. Ze worden verbannen. Tristan is ongelukkig en
Isolde is ongelukkig.
Erec: Zijn Erec (ook ca. 1180-1185), in de traditie van Chrétien de Troyes, is het eerste Duitse Arthur-
epos, een voorvorm van de ridderroman.
