Hoofdstuk 1 rechtsfeiten
1.1 Kernbegrippen
1.1.1 Plaats verbintenissenrecht
In het verbintenissenrecht staat de rechtsrelatie tussen personen onderling centraal.
Daarnaast is er het goederenrecht hierbij gaat het om de relatie tussen een persoon en een
goed. Het vermogensrecht wordt gevormd door het verbintenissenrecht en het
goederenrecht. Het privaatrecht bestaat uit het vermogensrecht (gaat over verhoudingen
die op geld gewaardeerd kunnen worden) en het personen- en familierecht.
Anders dan bij het privaatrecht gaat het bij het publiekrecht om de relatie tussen de
overheid en een persoon. Onder het publiekrecht vallen het strafrecht, staatsrecht en
bestuursrecht.
1.1.2 Personen
Een natuurlijk persoon is een mens van vlees en bloed. Een rechtspersoon staat voor de wet
gelijk aan een natuurlijk persoon, maar is dat niet (bv/nv, vereniging of stichting).
1.1.3 Verbintenissen
Een verbintenis is een rechtsrelatie tussen personen waarbij de ene partij verplicht is een
prestatie te leveren (schuldenaar) en de andere partij hier recht op heeft (schuldeiser).
1.2 Rechtsfeiten
1.2.1 Gewone feiten en rechtsfeiten
Een gewoon feit heeft geen rechtsgevolg, maar een rechtsfeit heeft een gevolg volgens het
geldende recht.
1.2.2 Rechtens relevante handelingen en blote rechtsfeiten
Een bloot rechtsfeit is geen handeling, maar heeft wel een rechtsgevolg bijvoorbeeld de
geboorte van een kind of meerderjarig worden. Een rechtens relevante handeling heeft
relevantie voor het recht dus de handeling heeft gevolgen voor het recht, bijvoorbeeld
handtekening zetten.
1.3 Rechtens relevante handelingen
1.3.1 Rechtshandelingen en feitelijke handelingen
Een feitelijke handeling heeft wel een rechtsgevolg, maar is niet verricht met het doel een
rechtsgevolg te hebben. Een rechtshandeling is uitdrukkelijk gericht op het veroorzaken van
een rechtsgevolg (art. 3:33 BW) bijvoorbeeld een overeenkomst. Voorwaarden voor een
rechtshandeling zijn oogmerk om een rechtsgevolg tot stand te brengen en dat oogmerk is
geopenbaard middels een wilsuiting.
,1.3.2 Eenzijdige rechtshandelingen en meerzijdige rechtshandelingen
Bij een eenzijdige rechtshandeling wordt het rechtsgevolg door één persoon veroorzaakt
zonder hulp van andere. Er is sprake van een wilsuiting van die ene persoon zoals bij een
testament.
Bij een meerzijdige rechtshandeling is het noodzakelijk dat twee personen een wilsuiting
hebben om een bepaald rechtsgevolg tot uiting te brengen zoals het overeenkomen van een
huurovereenkomst.
1.3.3 Persoonsgerichte en niet-persoonsgerichte rechtshandelingen
Dit is alleen van toepassing op eenzijdige rechtshandelingen, wanneer deze gericht zijn op
een persoon is het een persoonsgerichte rechtshandeling. Als er geen sprake is van een
specifiek persoon waar de handeling op gericht is zoals het aangeven van de geboorte van
een kind spreken we van een niet-persoonsgericht rechtshandeling.
1.4 Meerzijdige rechtshandelingen
1.4.1 Overeenkomsten en andere meerzijdige rechtshandelingen
Overeenkomsten zoals bedoeld in art. 6:213 lid 1 BW zijn meerzijdige rechtshandelingen
waarbij een partij een verbintenis aangaat met een andere partij. Een aantal voorbeelden
zijn huurovereenkomst, leaseovereenkomst en arbeidsovereenkomst.
1.4.2 Verbintenisscheppende overeenkomsten en andere overeenkomsten
Een verbintenisscheppende overeenkomst oftewel een obligatoire overeenkomst er
ontstaan verbintenissen tussen de partijen zoals bij studenten en de hogeschool. Een andere
overeenkomst is het huwelijk waarbij de verplichtingen in de wet zijn vastgelegd.
1.4.3 Eenzijdige overeenkomsten en meerzijdige overeenkomsten
Bij een eenzijdige overeenkomst heeft één partij verplichtingen en de andere niet
bijvoorbeeld bij een schenkingsovereenkomst. Bij een meerzijdige overeenkomst (art. 6:261
lid 1 BW) wordt ook wel een wederkerige overeenkomst genoemd gezien de ene partij iets
moet doen voordat de andere partij iets doet bijvoorbeeld een huurovereenkomst of een
koopovereenkomst.
Hoofdstuk 2 rechtshandelingen en overeenkomsten
2.1 Rechtshandelingen
2.1.1 Handelingsbekwaamheid
Ieder persoon is handelingsbekwaam (art. 3:32 lid 1 BW) tenzij de wet bepaald dat een
persoon handelingsonbekwaam is.
Iemand is handelingsonbekwaam als:
- Iemand minderjarig is (art.1:234 BW) tenzij er toestemming is van wettelijke
vertegenwoordigers. Veel van deze toestemming is stilzwijgend gegeven voor
handelingen die passen bij de leeftijd.
, - Iemand ziek is en onder curatele wordt gesteld door de rechter (art. 1:378 BW), deze
persoon mag alleen nog rechtshandelingen verrichten met toestemming van een
curator (art. 1:381 BW). Er is een register waar iedereen instaat die onder curatele is
gesteld.
2.1.2 Beschikkingsbevoegdheid
Dit is niet hetzelfde als handelingsbekwaam hierbij gaat het erom of de persoon wettelijk
gezien in staat is om bijvoorbeeld het bedrijf te verkopen (vervreemden). Een dief is niet
beschikkingsbevoegd om iets te verkopen dus als je dit koopt word je geen eigenaar omdat
de overeenkomst niet rechtsgeldig is.
2.1.3 Wilsverklaring
Een wilsverklaring is het duidelijk maken van het willen bereiken van een rechtsgevolg.
Volgens art. 3:37 lid 1 BW kan dit in beginsel in elke vorm worden geuit en ook stilzwijgend.
Het is pas rechtsgeldig op het moment dat de verklaring de tegenpartij heeft bereikt (art.
3:37 lid 3 BW). Het intrekken van een wilsverklaring tot het moment dat deze de andere
persoon heeft bereikt (art. 3:37 lid 5 BW).
2.1.4 Geestelijke stoornis
Als iemand niet kan bepalen of het rechtsgevolg in zijn belang is dan wordt het aangemerkt
als het ontbreken van de wil (art. 3:34 lid 1 BW). Als deze persoon wel een verklaring afgeeft
komt deze wel tot stand, maar is deze vernietigbaar (art. 3:34 lid 2 BW).
2.1.5 Vertrouwensbeginsel
Dit is van toepassing als iemand een verklaring doet die door de andere persoon anders
wordt opgevat. Het vertrouwensbeginsel (art. 3:35 BW) houdt in dat als de ontvanger de
verklaring op redelijkerwijs op een bepaalde manier opvat anders dan bedoeld wordt in dit
geval beschermd. Drie voorwaarden waaraan moet worden voldaan:
1. Er is een verklaring gedaan richting een persoon.
2. Deze persoon heeft een betekenis gegeven aan de verklaring.
3. Gelet op de omstandigheden mocht deze persoon deze betekenis eraan toekennen.
Er kan alleen een beroep worden gedaan op het vertrouwensbeginsel als er sprake is van
goede trouw (art. 3:11 BW), dit ontbreekt wanneer iemand wist of had moeten weten dat er
iets niet klopt.
2.1.6 Derdenbescherming
Opgenomen in art. 3:11/36 BW is voor de bescherming van derden die zonder het te weten
een overeenkomst zijn aangegaan met bijvoorbeeld twee personen die deden alsof er een
rechtsbetrekking was. De voorwaarden hierbij zijn:
1. Er is een verklaring of gedraging gedaan.
2. Op grond daarvan gaat iemand uit van het ontstaan, bestaan of tenietgaan van een
bepaalde rechtsbetrekking.
3. Gelet op de omstandigheden mocht diegene hier redelijkerwijs van uitgaan.
4. Op basis hiervan heeft hij in redelijk vertrouwen gehandeld.
Als aan de voorwaarden wordt voldaan kan degene die de verklaring heeft gedaan zich later
er niet op beroepen dat deze onjuist was.
1.1 Kernbegrippen
1.1.1 Plaats verbintenissenrecht
In het verbintenissenrecht staat de rechtsrelatie tussen personen onderling centraal.
Daarnaast is er het goederenrecht hierbij gaat het om de relatie tussen een persoon en een
goed. Het vermogensrecht wordt gevormd door het verbintenissenrecht en het
goederenrecht. Het privaatrecht bestaat uit het vermogensrecht (gaat over verhoudingen
die op geld gewaardeerd kunnen worden) en het personen- en familierecht.
Anders dan bij het privaatrecht gaat het bij het publiekrecht om de relatie tussen de
overheid en een persoon. Onder het publiekrecht vallen het strafrecht, staatsrecht en
bestuursrecht.
1.1.2 Personen
Een natuurlijk persoon is een mens van vlees en bloed. Een rechtspersoon staat voor de wet
gelijk aan een natuurlijk persoon, maar is dat niet (bv/nv, vereniging of stichting).
1.1.3 Verbintenissen
Een verbintenis is een rechtsrelatie tussen personen waarbij de ene partij verplicht is een
prestatie te leveren (schuldenaar) en de andere partij hier recht op heeft (schuldeiser).
1.2 Rechtsfeiten
1.2.1 Gewone feiten en rechtsfeiten
Een gewoon feit heeft geen rechtsgevolg, maar een rechtsfeit heeft een gevolg volgens het
geldende recht.
1.2.2 Rechtens relevante handelingen en blote rechtsfeiten
Een bloot rechtsfeit is geen handeling, maar heeft wel een rechtsgevolg bijvoorbeeld de
geboorte van een kind of meerderjarig worden. Een rechtens relevante handeling heeft
relevantie voor het recht dus de handeling heeft gevolgen voor het recht, bijvoorbeeld
handtekening zetten.
1.3 Rechtens relevante handelingen
1.3.1 Rechtshandelingen en feitelijke handelingen
Een feitelijke handeling heeft wel een rechtsgevolg, maar is niet verricht met het doel een
rechtsgevolg te hebben. Een rechtshandeling is uitdrukkelijk gericht op het veroorzaken van
een rechtsgevolg (art. 3:33 BW) bijvoorbeeld een overeenkomst. Voorwaarden voor een
rechtshandeling zijn oogmerk om een rechtsgevolg tot stand te brengen en dat oogmerk is
geopenbaard middels een wilsuiting.
,1.3.2 Eenzijdige rechtshandelingen en meerzijdige rechtshandelingen
Bij een eenzijdige rechtshandeling wordt het rechtsgevolg door één persoon veroorzaakt
zonder hulp van andere. Er is sprake van een wilsuiting van die ene persoon zoals bij een
testament.
Bij een meerzijdige rechtshandeling is het noodzakelijk dat twee personen een wilsuiting
hebben om een bepaald rechtsgevolg tot uiting te brengen zoals het overeenkomen van een
huurovereenkomst.
1.3.3 Persoonsgerichte en niet-persoonsgerichte rechtshandelingen
Dit is alleen van toepassing op eenzijdige rechtshandelingen, wanneer deze gericht zijn op
een persoon is het een persoonsgerichte rechtshandeling. Als er geen sprake is van een
specifiek persoon waar de handeling op gericht is zoals het aangeven van de geboorte van
een kind spreken we van een niet-persoonsgericht rechtshandeling.
1.4 Meerzijdige rechtshandelingen
1.4.1 Overeenkomsten en andere meerzijdige rechtshandelingen
Overeenkomsten zoals bedoeld in art. 6:213 lid 1 BW zijn meerzijdige rechtshandelingen
waarbij een partij een verbintenis aangaat met een andere partij. Een aantal voorbeelden
zijn huurovereenkomst, leaseovereenkomst en arbeidsovereenkomst.
1.4.2 Verbintenisscheppende overeenkomsten en andere overeenkomsten
Een verbintenisscheppende overeenkomst oftewel een obligatoire overeenkomst er
ontstaan verbintenissen tussen de partijen zoals bij studenten en de hogeschool. Een andere
overeenkomst is het huwelijk waarbij de verplichtingen in de wet zijn vastgelegd.
1.4.3 Eenzijdige overeenkomsten en meerzijdige overeenkomsten
Bij een eenzijdige overeenkomst heeft één partij verplichtingen en de andere niet
bijvoorbeeld bij een schenkingsovereenkomst. Bij een meerzijdige overeenkomst (art. 6:261
lid 1 BW) wordt ook wel een wederkerige overeenkomst genoemd gezien de ene partij iets
moet doen voordat de andere partij iets doet bijvoorbeeld een huurovereenkomst of een
koopovereenkomst.
Hoofdstuk 2 rechtshandelingen en overeenkomsten
2.1 Rechtshandelingen
2.1.1 Handelingsbekwaamheid
Ieder persoon is handelingsbekwaam (art. 3:32 lid 1 BW) tenzij de wet bepaald dat een
persoon handelingsonbekwaam is.
Iemand is handelingsonbekwaam als:
- Iemand minderjarig is (art.1:234 BW) tenzij er toestemming is van wettelijke
vertegenwoordigers. Veel van deze toestemming is stilzwijgend gegeven voor
handelingen die passen bij de leeftijd.
, - Iemand ziek is en onder curatele wordt gesteld door de rechter (art. 1:378 BW), deze
persoon mag alleen nog rechtshandelingen verrichten met toestemming van een
curator (art. 1:381 BW). Er is een register waar iedereen instaat die onder curatele is
gesteld.
2.1.2 Beschikkingsbevoegdheid
Dit is niet hetzelfde als handelingsbekwaam hierbij gaat het erom of de persoon wettelijk
gezien in staat is om bijvoorbeeld het bedrijf te verkopen (vervreemden). Een dief is niet
beschikkingsbevoegd om iets te verkopen dus als je dit koopt word je geen eigenaar omdat
de overeenkomst niet rechtsgeldig is.
2.1.3 Wilsverklaring
Een wilsverklaring is het duidelijk maken van het willen bereiken van een rechtsgevolg.
Volgens art. 3:37 lid 1 BW kan dit in beginsel in elke vorm worden geuit en ook stilzwijgend.
Het is pas rechtsgeldig op het moment dat de verklaring de tegenpartij heeft bereikt (art.
3:37 lid 3 BW). Het intrekken van een wilsverklaring tot het moment dat deze de andere
persoon heeft bereikt (art. 3:37 lid 5 BW).
2.1.4 Geestelijke stoornis
Als iemand niet kan bepalen of het rechtsgevolg in zijn belang is dan wordt het aangemerkt
als het ontbreken van de wil (art. 3:34 lid 1 BW). Als deze persoon wel een verklaring afgeeft
komt deze wel tot stand, maar is deze vernietigbaar (art. 3:34 lid 2 BW).
2.1.5 Vertrouwensbeginsel
Dit is van toepassing als iemand een verklaring doet die door de andere persoon anders
wordt opgevat. Het vertrouwensbeginsel (art. 3:35 BW) houdt in dat als de ontvanger de
verklaring op redelijkerwijs op een bepaalde manier opvat anders dan bedoeld wordt in dit
geval beschermd. Drie voorwaarden waaraan moet worden voldaan:
1. Er is een verklaring gedaan richting een persoon.
2. Deze persoon heeft een betekenis gegeven aan de verklaring.
3. Gelet op de omstandigheden mocht deze persoon deze betekenis eraan toekennen.
Er kan alleen een beroep worden gedaan op het vertrouwensbeginsel als er sprake is van
goede trouw (art. 3:11 BW), dit ontbreekt wanneer iemand wist of had moeten weten dat er
iets niet klopt.
2.1.6 Derdenbescherming
Opgenomen in art. 3:11/36 BW is voor de bescherming van derden die zonder het te weten
een overeenkomst zijn aangegaan met bijvoorbeeld twee personen die deden alsof er een
rechtsbetrekking was. De voorwaarden hierbij zijn:
1. Er is een verklaring of gedraging gedaan.
2. Op grond daarvan gaat iemand uit van het ontstaan, bestaan of tenietgaan van een
bepaalde rechtsbetrekking.
3. Gelet op de omstandigheden mocht diegene hier redelijkerwijs van uitgaan.
4. Op basis hiervan heeft hij in redelijk vertrouwen gehandeld.
Als aan de voorwaarden wordt voldaan kan degene die de verklaring heeft gedaan zich later
er niet op beroepen dat deze onjuist was.
