Anatomie en fysiologie 2022-2023
Hoofdstuk 10: het endocriene stelsel
Inleiding
Homeostase in het lichaam wordt gehandhaafd door communicatie tssn cellen
Homeostasehandhaving:
Endocriene stelsel (ES) en zenuwstelsel (ZS)
Zenuwstelsel:
❖ staat in voor communicatie tssn cellen die ver van elkaar liggen via zenuwcellen
❖ direct en snel, crisiscommunicatie
endocriene stelsel:
❖ staat in voor communicatie tssn cellen die ver van elkaar liggen via hormonen
❖ langdurige communicatie, trager
gelijkenis ES en ZS:
❖ gebruiken beide chemische stoffen
o ZS: neurotransmitters
o ES: hormonen
❖ gemeenschappelijke chemische stoffen zijn vb: noradrenaline en adrenaline
❖ werken beide via negatieve terugkoppeling
❖ coördineren en reguleren activiteit van andere cellen, weefsels en organen en handhaven de
homeostase
het endocriene stelsel reguleert fysiologische processen
DEFINITIE: chemische signaal stof afgeven door het ene weefsel (endocriene klier) en vervoerd via
de bloedbaan naar hun doelcellen van andere weefsels
Verschil cytokinen en hormonen
❖ cytokinen:
o chemische stoffen die enkel met buurcellen communiceren
- veelal in immuunsysteem
- vb: himastinen uit mastcellen
overzicht endocrie stelsel:
30
, Anatomie en fysiologie 2022-2023
Structuur van hormonen
Aminozuurderivaten
❖ noradrenaline, adrenaline, schildklierhormoon, melatonine
Peptiden en eiwitten
❖ ASH, oxytocine, groeihormoon,…
❖ Grootste groep
Lipide-achtige hormonen
❖ Steroïde (geslachtshormonen, bijniercortexhormonen (cortisol))
o Afgeleiden van cholesterol
❖ eicosanoïden
o prostaglandines
o afgeleiden van archidonzuur (VZ)
DIA 13-16!
Werkingsmechanisme hormonen
❖ eiwit/peptidehormonen/niet)steroïdehormonen
o eiwit/peptide-hormone binden aan receptor plasmamembraan
❖ steroïde hormonen en schildklierhormonen
o te groot om door PM te diffunderen
31
Hoofdstuk 10: het endocriene stelsel
Inleiding
Homeostase in het lichaam wordt gehandhaafd door communicatie tssn cellen
Homeostasehandhaving:
Endocriene stelsel (ES) en zenuwstelsel (ZS)
Zenuwstelsel:
❖ staat in voor communicatie tssn cellen die ver van elkaar liggen via zenuwcellen
❖ direct en snel, crisiscommunicatie
endocriene stelsel:
❖ staat in voor communicatie tssn cellen die ver van elkaar liggen via hormonen
❖ langdurige communicatie, trager
gelijkenis ES en ZS:
❖ gebruiken beide chemische stoffen
o ZS: neurotransmitters
o ES: hormonen
❖ gemeenschappelijke chemische stoffen zijn vb: noradrenaline en adrenaline
❖ werken beide via negatieve terugkoppeling
❖ coördineren en reguleren activiteit van andere cellen, weefsels en organen en handhaven de
homeostase
het endocriene stelsel reguleert fysiologische processen
DEFINITIE: chemische signaal stof afgeven door het ene weefsel (endocriene klier) en vervoerd via
de bloedbaan naar hun doelcellen van andere weefsels
Verschil cytokinen en hormonen
❖ cytokinen:
o chemische stoffen die enkel met buurcellen communiceren
- veelal in immuunsysteem
- vb: himastinen uit mastcellen
overzicht endocrie stelsel:
30
, Anatomie en fysiologie 2022-2023
Structuur van hormonen
Aminozuurderivaten
❖ noradrenaline, adrenaline, schildklierhormoon, melatonine
Peptiden en eiwitten
❖ ASH, oxytocine, groeihormoon,…
❖ Grootste groep
Lipide-achtige hormonen
❖ Steroïde (geslachtshormonen, bijniercortexhormonen (cortisol))
o Afgeleiden van cholesterol
❖ eicosanoïden
o prostaglandines
o afgeleiden van archidonzuur (VZ)
DIA 13-16!
Werkingsmechanisme hormonen
❖ eiwit/peptidehormonen/niet)steroïdehormonen
o eiwit/peptide-hormone binden aan receptor plasmamembraan
❖ steroïde hormonen en schildklierhormonen
o te groot om door PM te diffunderen
31
