HC1 - Mechanisme
Mechanisme
1. Aristoteles
2. Middeleeuwen
3. Van telos naar mechanisme
4. “Wat is ware kennis?”
1. Aristoteles
Alle dingen hebben een essentie, een plaats en een doel
Dingen bewegen omdat ze een doel nastreven
Teleologische verklaring (telos)
o De gedachte dat alle dingen een doel hebben
2. Middeleeuwen
Kennis Griekse en Romeinse oudheid grotendeels onbeschikbaar
Scholing aan kerk gelieerd
Combinatie Aristoteleaanse opvatting van natuur en kerkelijke onderdrukking
o Daardoor weinig wetenschappelijke vooruitgang
3. Van telos naar mechanisme
Van een “waarom” naar een “hoe”
Aristoteles gaf vooral antwoord op “waarom” vragen
Claudius Ptolemaeus
o De aarde is het centrum van het universum, alle lichamen draaien om de aarde
Nicolaus Copernicus
o Heliocentrisch wereldbeeld: de zon is in het midden
Galileo Galilei (1564-1642)
o Meer bewijs voor heliocentrisch wereldbeeld
o Ontdekte dat Jupiter manen heeft
Johannes Kepler
o Ontdekte ellipsvormige banen i.p.v. cirkelvormig
Van een bezield (heel godsdienstig) naar een materialistisch wereldbeeld
Kennis werd macht
Meer analyse en kwantificatie
Opkomst van reductionisme
o Reductionisme: het verklaren van een fenomeen in een wetenschapsgebied door
een mechanisme op een fundamenteler (lager) niveau te beschrijven
o Eigenschappen op een hoger niveau zijn het gevolg van eigenschappen op een lager
niveau
Gretig reductionisme: te snelle conclusies
,4. “Wat is ware kennis?”
Rationalisme: echte kennis komt van binnen
Empirisme: echte kennis komt door ervaring
Drie hoofdonderwerpen psychologie
1. Nature vs. Nurture
2. Body vs. Mind
3. Cognitie vs. Emotie
1. Nature vs. Nurture
Nature: we zijn wie we zijn door onze genen
Nurture: we zijn wie we zijn door onze omgeving
Is kennis aangeboren (rationalisme) of komt kennis door ervaring (empirisme)?
De “Buikhuisenaffaire”:
o Buikhuisen wou de neuropsychologische basis van crimineel gedrag onderzoeken
(dus nature kant), maar dat werd niet sociaal geaccepteerd (want mensen vonden
nurture) en onder maatschappelijke druk voerde hij zijn onderzoeksplannen toch
niet uit
De ontdekking van James Fallon
o Epigenetica: complexe interactie tussen genen en omgeving
2. Body vs. Mind
Metafysica: “zijnsleer”, de leer van het bestaan
Hoe verhouden lichaam en geest zich?
Dualisme: er zijn twee soorten substanties, lichaam en geest (Descartes)
Monisme: er is één soort substantie
o Realisme: er bestaat alleen materie (Hobbes)
o Idealisme: er bestaan alleen gedachten (geest/mind) (Berkeley)
3. Cognitie vs. Emotie
De vergissing van Descartes
o Cognitie kan niet zonder emotie
, HC2 – Descartes & Hobbes
Descartes
1. Descartes
2. Descartes’ filosofie
3. Descartes’ gedachte-experiment
4. Van axioma naar theorema
5. Descartes’ dualisme
1. Descartes
1596-1650
Rationalist
2. Descartes’ filosofie
1. Descartes’ rationalisme
Descartes vond zijn klassieke opleiding onvoldoende
o Middeleeuwse filosofie nadruk op “waarom” antwoorden
o Kennis moest volgens Descartes zeker en praktisch moeten zijn
Descartes’ gedachte-experiment (zie hieronder)
2. Descartes’ mechanisme
Het lichaam is een machine (metafysica (zijnsleer))
o Kan dus wetenschappelijk bestudeerd en verklaard worden
Belangrijke ontdekking William Harvey: bloedsomloop en het hart is een pomp
Descartes bedacht: ook zenuwen zijn buisjes met vloeistof erin (animal spirits)
o Onderliggend systeem voor bewegingen
3. Descartes’ gedachte-experiment
Om toepasbaar te zijn, moet kennis waarachtig zijn
o Hoe kunnen we dat zeker weten?
Rationalisme: zekere kennis komt voor uit ratio (logica)
Empirisme: zekere kennis komt voor uit ervaring
Scepticisme: zekere kennis is niet mogelijk
Descartes’ gedachte-experiment:
o Laten we ervan uitgaan dat niks bestaat en alles een illusie is, want we kunnen
onmogelijk weten of alles wat we zien wel echt is
Volledige omarming scepticisme
o Hij kon denken dus hij trok de conclusie dat hij zelf wel moest bestaan
“I think, therefore I am”
o Hoofddoel experiment:
Mechanisme
1. Aristoteles
2. Middeleeuwen
3. Van telos naar mechanisme
4. “Wat is ware kennis?”
1. Aristoteles
Alle dingen hebben een essentie, een plaats en een doel
Dingen bewegen omdat ze een doel nastreven
Teleologische verklaring (telos)
o De gedachte dat alle dingen een doel hebben
2. Middeleeuwen
Kennis Griekse en Romeinse oudheid grotendeels onbeschikbaar
Scholing aan kerk gelieerd
Combinatie Aristoteleaanse opvatting van natuur en kerkelijke onderdrukking
o Daardoor weinig wetenschappelijke vooruitgang
3. Van telos naar mechanisme
Van een “waarom” naar een “hoe”
Aristoteles gaf vooral antwoord op “waarom” vragen
Claudius Ptolemaeus
o De aarde is het centrum van het universum, alle lichamen draaien om de aarde
Nicolaus Copernicus
o Heliocentrisch wereldbeeld: de zon is in het midden
Galileo Galilei (1564-1642)
o Meer bewijs voor heliocentrisch wereldbeeld
o Ontdekte dat Jupiter manen heeft
Johannes Kepler
o Ontdekte ellipsvormige banen i.p.v. cirkelvormig
Van een bezield (heel godsdienstig) naar een materialistisch wereldbeeld
Kennis werd macht
Meer analyse en kwantificatie
Opkomst van reductionisme
o Reductionisme: het verklaren van een fenomeen in een wetenschapsgebied door
een mechanisme op een fundamenteler (lager) niveau te beschrijven
o Eigenschappen op een hoger niveau zijn het gevolg van eigenschappen op een lager
niveau
Gretig reductionisme: te snelle conclusies
,4. “Wat is ware kennis?”
Rationalisme: echte kennis komt van binnen
Empirisme: echte kennis komt door ervaring
Drie hoofdonderwerpen psychologie
1. Nature vs. Nurture
2. Body vs. Mind
3. Cognitie vs. Emotie
1. Nature vs. Nurture
Nature: we zijn wie we zijn door onze genen
Nurture: we zijn wie we zijn door onze omgeving
Is kennis aangeboren (rationalisme) of komt kennis door ervaring (empirisme)?
De “Buikhuisenaffaire”:
o Buikhuisen wou de neuropsychologische basis van crimineel gedrag onderzoeken
(dus nature kant), maar dat werd niet sociaal geaccepteerd (want mensen vonden
nurture) en onder maatschappelijke druk voerde hij zijn onderzoeksplannen toch
niet uit
De ontdekking van James Fallon
o Epigenetica: complexe interactie tussen genen en omgeving
2. Body vs. Mind
Metafysica: “zijnsleer”, de leer van het bestaan
Hoe verhouden lichaam en geest zich?
Dualisme: er zijn twee soorten substanties, lichaam en geest (Descartes)
Monisme: er is één soort substantie
o Realisme: er bestaat alleen materie (Hobbes)
o Idealisme: er bestaan alleen gedachten (geest/mind) (Berkeley)
3. Cognitie vs. Emotie
De vergissing van Descartes
o Cognitie kan niet zonder emotie
, HC2 – Descartes & Hobbes
Descartes
1. Descartes
2. Descartes’ filosofie
3. Descartes’ gedachte-experiment
4. Van axioma naar theorema
5. Descartes’ dualisme
1. Descartes
1596-1650
Rationalist
2. Descartes’ filosofie
1. Descartes’ rationalisme
Descartes vond zijn klassieke opleiding onvoldoende
o Middeleeuwse filosofie nadruk op “waarom” antwoorden
o Kennis moest volgens Descartes zeker en praktisch moeten zijn
Descartes’ gedachte-experiment (zie hieronder)
2. Descartes’ mechanisme
Het lichaam is een machine (metafysica (zijnsleer))
o Kan dus wetenschappelijk bestudeerd en verklaard worden
Belangrijke ontdekking William Harvey: bloedsomloop en het hart is een pomp
Descartes bedacht: ook zenuwen zijn buisjes met vloeistof erin (animal spirits)
o Onderliggend systeem voor bewegingen
3. Descartes’ gedachte-experiment
Om toepasbaar te zijn, moet kennis waarachtig zijn
o Hoe kunnen we dat zeker weten?
Rationalisme: zekere kennis komt voor uit ratio (logica)
Empirisme: zekere kennis komt voor uit ervaring
Scepticisme: zekere kennis is niet mogelijk
Descartes’ gedachte-experiment:
o Laten we ervan uitgaan dat niks bestaat en alles een illusie is, want we kunnen
onmogelijk weten of alles wat we zien wel echt is
Volledige omarming scepticisme
o Hij kon denken dus hij trok de conclusie dat hij zelf wel moest bestaan
“I think, therefore I am”
o Hoofddoel experiment:
