STRAFRECHT LESSEN 2020 -2021
1
,Inhoudsopgave
DEEL 1: HET ALGEMEEN STRAFRECHT....................................................................................................................................... 2
HOOFDSTUK 1: BELANGRIJKE BEGRIPPEN.......................................................................................................................................2
WAT IS STRAFRECHT....................................................................................................................................................................3
DE BRONNEN VAN HET STRAFRECHT..........................................................................................................................................3
DE STRAFGERECHTEN..................................................................................................................................................................4
WERKING VAN HET STRAFRECHT IN DE TIJD: DE NIET-RETROACTIVITEIT VAN DE STRAFWET...................................................4
WERKING VAN DE STRAFWET IN DE RUIMTE..............................................................................................................................4
WERKING VAN DE STRAFWET TEN OVERSTAAN VAN PERSONEN..............................................................................................4
HOOFDSTUK 2: MISDRIJVEN............................................................................................................................................................5
INDELING VAN DE MISDRIJVEN...................................................................................................................................................5
DE BESTANDDELEN VAN HET MISDRIJF.......................................................................................................................................6
MODALITEITEN VAN HET MISDRIJF EN DE STRAFBAARHEID......................................................................................................7
HOOFDSTUK 3: DE STRAFFEN EN DE SANCTIES.............................................................................................................................10
HET STRAFBEGRIP......................................................................................................................................................................10
INDELING VAN DE STRAFFEN.....................................................................................................................................................10
STRAFTOEMETING.....................................................................................................................................................................12
DE MODALITEITEN VAN DE STRAF.............................................................................................................................................13
DE UITVOERING VAN DE STRAF.................................................................................................................................................14
DEEL 3: JEUGDDELINQUENTIERECHT...................................................................................................................................... 15
HOOFDSTUK 1: ALGEMENE BEPALINGEN......................................................................................................................................15
HOOFDSTUK 2: GRONDBEGINSELEN EN TOEPASSINGSGEBIED.....................................................................................................15
GRONDBEGINSELEN...................................................................................................................................................................15
TOEPASSINGSGEBIED VAN HET JEUGDDELINQUENTIERECHT..................................................................................................15
HOOFDSTUK 3: SOCIALE ONDERZOEKSOPDRACHTEN EN DE AFHANDELING OP HET NIVEAU VAN HET OM...............................16
DE SOCIALE ONDERZOEKSGERECHTEN.....................................................................................................................................16
DE AFHANDELING OP HET NIVEAU VAN HET OM.....................................................................................................................16
HOOFDSTUK 4: DE AFHANDELING OP NIVEAU VAN DE JEUGDRECHTER EN DE JEUGDRECHTBANK............................................16
OPTREDEN VAN DE JEUGDRECHTER EN BEHANDELING VAN DE ZAAK.....................................................................................16
JEUGDDELINQUENTIERECHT.................................................................................................................................................. 18
DEEL 1: HET ALGEMEEN STRAFRECHT
HOOFDSTUK 1: BELANGRIJKE BEGRIPPEN
2
, WAT IS STRAFRECHT
“Het strafrecht is een tak van het publiek recht dat het geheel van rechtsregels bevat die bepalen welke
gedragingen, onder welke voorwaarden en in welke omstandigheden, tegenover welke personen
misdrijven uitmaken, en dan onderhevig zijn aan sancties en/of maatregelen.”
Het begrip strafrecht heeft verschillende belangrijke elementen in de definitie:
- Publiek recht: de overheid zal bepalen welke gedragingen strafbaar zijn en zal ook de sancties
bepalen
- Welke gedragingen strafbaar: het gaat om menselijke gedragingen. Dieren zullen nooit strafbaar
zijn. Er kan sprake zijn over een actieve gedraging maar ook het nalaten om gedraging te stellen kan
strafbaar gesteld worden.
- Onder welke voorwaarden: het zal steeds in de wet moeten staan (legaliteitsbeginsel). Alle
wettelijke elementen zullen aanwezig moeten zijn om het misdrijf te hebben.
- In welke omstandigheden: zal bepalen of het al dan niet strafbaar is. Het zal ook belangrijk zijn voor
verzachtende en verzwarende omstandigheden.
- Tegenover welke personen: hoedanigheid slachtoffer en dader kunnen bepalend zijn.
- Sancties en/of maatregelen: altijd in de wet bepaald (legaliteitsbeginsel)
- De organen: verschil materieel en formeel
o Materieel: geheel rechtsregels die strafbare gedragingen beschrijven en de sancties zullen
bepalen
o Formeel: wie bevoegd is om over deze gedragingen te oordelen en volgens welke procedure
het moet gebeuren
We hebben het legaliteitsbeginsel (art 2 Sw) , het is een fundamenteel beginsel in het strafrecht. Het
houdt in dat er geen misdrijf of straf is als het niet in de wet staat. Door het beginsel hebben we de
bescherming van het individu. We vinden dit in twee adagia:
- Nullum crimen sine lege -> geen misdrijf zonder wet
- Nulla poena sine lege -> geen straf zonder wet
Het beginsel heeft enkele belangrijke gevolgen:
1. Bronnen vinden we enkel in de wet (niet alles staat in SW)
2. Strikt geïnterpreteerd worden
3. Niet retroactief
4. Op het Belgisch grondgebied
We vinden ook terug op welke manier het strafrecht geïnterpreteerd moet worden. Hiervoor hebben we 3
manieren. De strikte, analoge en tijdsgebonden.
DE BRONNEN VAN HET STRAFRECHT
De voornaamste bronnen zijn:
3
1
,Inhoudsopgave
DEEL 1: HET ALGEMEEN STRAFRECHT....................................................................................................................................... 2
HOOFDSTUK 1: BELANGRIJKE BEGRIPPEN.......................................................................................................................................2
WAT IS STRAFRECHT....................................................................................................................................................................3
DE BRONNEN VAN HET STRAFRECHT..........................................................................................................................................3
DE STRAFGERECHTEN..................................................................................................................................................................4
WERKING VAN HET STRAFRECHT IN DE TIJD: DE NIET-RETROACTIVITEIT VAN DE STRAFWET...................................................4
WERKING VAN DE STRAFWET IN DE RUIMTE..............................................................................................................................4
WERKING VAN DE STRAFWET TEN OVERSTAAN VAN PERSONEN..............................................................................................4
HOOFDSTUK 2: MISDRIJVEN............................................................................................................................................................5
INDELING VAN DE MISDRIJVEN...................................................................................................................................................5
DE BESTANDDELEN VAN HET MISDRIJF.......................................................................................................................................6
MODALITEITEN VAN HET MISDRIJF EN DE STRAFBAARHEID......................................................................................................7
HOOFDSTUK 3: DE STRAFFEN EN DE SANCTIES.............................................................................................................................10
HET STRAFBEGRIP......................................................................................................................................................................10
INDELING VAN DE STRAFFEN.....................................................................................................................................................10
STRAFTOEMETING.....................................................................................................................................................................12
DE MODALITEITEN VAN DE STRAF.............................................................................................................................................13
DE UITVOERING VAN DE STRAF.................................................................................................................................................14
DEEL 3: JEUGDDELINQUENTIERECHT...................................................................................................................................... 15
HOOFDSTUK 1: ALGEMENE BEPALINGEN......................................................................................................................................15
HOOFDSTUK 2: GRONDBEGINSELEN EN TOEPASSINGSGEBIED.....................................................................................................15
GRONDBEGINSELEN...................................................................................................................................................................15
TOEPASSINGSGEBIED VAN HET JEUGDDELINQUENTIERECHT..................................................................................................15
HOOFDSTUK 3: SOCIALE ONDERZOEKSOPDRACHTEN EN DE AFHANDELING OP HET NIVEAU VAN HET OM...............................16
DE SOCIALE ONDERZOEKSGERECHTEN.....................................................................................................................................16
DE AFHANDELING OP HET NIVEAU VAN HET OM.....................................................................................................................16
HOOFDSTUK 4: DE AFHANDELING OP NIVEAU VAN DE JEUGDRECHTER EN DE JEUGDRECHTBANK............................................16
OPTREDEN VAN DE JEUGDRECHTER EN BEHANDELING VAN DE ZAAK.....................................................................................16
JEUGDDELINQUENTIERECHT.................................................................................................................................................. 18
DEEL 1: HET ALGEMEEN STRAFRECHT
HOOFDSTUK 1: BELANGRIJKE BEGRIPPEN
2
, WAT IS STRAFRECHT
“Het strafrecht is een tak van het publiek recht dat het geheel van rechtsregels bevat die bepalen welke
gedragingen, onder welke voorwaarden en in welke omstandigheden, tegenover welke personen
misdrijven uitmaken, en dan onderhevig zijn aan sancties en/of maatregelen.”
Het begrip strafrecht heeft verschillende belangrijke elementen in de definitie:
- Publiek recht: de overheid zal bepalen welke gedragingen strafbaar zijn en zal ook de sancties
bepalen
- Welke gedragingen strafbaar: het gaat om menselijke gedragingen. Dieren zullen nooit strafbaar
zijn. Er kan sprake zijn over een actieve gedraging maar ook het nalaten om gedraging te stellen kan
strafbaar gesteld worden.
- Onder welke voorwaarden: het zal steeds in de wet moeten staan (legaliteitsbeginsel). Alle
wettelijke elementen zullen aanwezig moeten zijn om het misdrijf te hebben.
- In welke omstandigheden: zal bepalen of het al dan niet strafbaar is. Het zal ook belangrijk zijn voor
verzachtende en verzwarende omstandigheden.
- Tegenover welke personen: hoedanigheid slachtoffer en dader kunnen bepalend zijn.
- Sancties en/of maatregelen: altijd in de wet bepaald (legaliteitsbeginsel)
- De organen: verschil materieel en formeel
o Materieel: geheel rechtsregels die strafbare gedragingen beschrijven en de sancties zullen
bepalen
o Formeel: wie bevoegd is om over deze gedragingen te oordelen en volgens welke procedure
het moet gebeuren
We hebben het legaliteitsbeginsel (art 2 Sw) , het is een fundamenteel beginsel in het strafrecht. Het
houdt in dat er geen misdrijf of straf is als het niet in de wet staat. Door het beginsel hebben we de
bescherming van het individu. We vinden dit in twee adagia:
- Nullum crimen sine lege -> geen misdrijf zonder wet
- Nulla poena sine lege -> geen straf zonder wet
Het beginsel heeft enkele belangrijke gevolgen:
1. Bronnen vinden we enkel in de wet (niet alles staat in SW)
2. Strikt geïnterpreteerd worden
3. Niet retroactief
4. Op het Belgisch grondgebied
We vinden ook terug op welke manier het strafrecht geïnterpreteerd moet worden. Hiervoor hebben we 3
manieren. De strikte, analoge en tijdsgebonden.
DE BRONNEN VAN HET STRAFRECHT
De voornaamste bronnen zijn:
3
