Psychopathologie - Alle college aantekeningen (GZP master Radboud)

Psychopathologie
Hoorcollege 1 – Inleiding


Gezondheid (volgens WHO): staat van compleet fysiek, mentaal en sociaal welzijn (niet
alleen de aanwezigheid of afwezigheid van ziekte).

Pro-DSM
Ziek of gezond? Modellen:
- Categorisch (gezond/ziek) – Typologisch (gezond en ziek beetje overlappend) –
Gradueel (overgang van gezond naar ziek).
- Gradueel is toepasbaar bij:
o Stemming/emoties.
o Cognitie.
o Gedrag.
o Lichaam.
o  De gezonde populatie in een continuüm met normale deviatie.


Belangrijke vragen bij de ontwikkeling:
- Zijn afwijkingen (onschuldige) variaties van menselijk gedrag of toch ziektes?
- Waar komt de diagnose vandaan?
- Wat zijn de gevolgen daarvan?
- Is iemand gebaat bij de diagnose?


Hoe classificeren?  4 terreinen van de nosologie (indeling van ziektes):
- Etiologie: ontstaansfactoren (bv. genen, neurotransmitters, trauma).
- Pathogenese: onderliggende / in standhoudende factoren (bv. cognitieve bias,
klassiek/operant leren, sociale skills).
- Epidemiologie: verspreiding / prevalentie (per geslacht, leeftijd, cultuur).
- Symptomen/syndromen: clusters te observeren / uit te vragen (voor diagnose).


2 patiënten met antisociale persoonlijkheidsstoornis volgens DSM, maar andere symptomen:
- Patiënt A  Angstig, vroeg opgepakt, kort lontje, beïnvloedbaar,
drugsafhankelijkheid, impulsief vechten.
- Patiënt B  Gebrek aan angst, geen empathie, vroeg opgepakt, leider van een
bende, verkoopt drugs, doelgericht vechten.
- Waarom?
o Verkeerde classificatie (sociale angststoornis of verslaving) OF comorbiditeit.


Anti-DSM

, Voorbeeld van een kind waarvan de symptomen
overlappen met veel stoornissen. Het probleem is
dat één DSM-diagnose het niet voldoende omvat.
Het is dus nooit ideaal gedefinieerd.
Dan kun je wel meerdere diagnoses stellen, maar
die zullen ook niet helemaal goed gedefinieerd
zijn.
Denken in hokjes is vaak niet voldoende.




Voorbeelden van oplossingen voor wanneer in hokjes denken niet voldoende is:
- Overkoepelende persoonlijkheidsconstructen (trans-diagnostische
persoonlijkheidsdimensies).
o Internaliserend vs. externaliserend.
 Internaliserend omvat dimensies distress (o.a. bij depressie en GAD)
en angst (bij sociale fobie, paniekstoornis, etc.).
 Externalisatie: heterogene mix van trekken, gedragingen en
stoornissen  Extreme beloningsgevoeligheid, hostiliteit en reactieve
agressie, lage impulscontrole.
 O.a. bij middelenmisbruik, conductstoornis, antisociaal gedrag.
o Piramidevorm (elke dimensie heeft een gedeelde genetische vatbaarheid).
o Dit is zelfs gemaakt door makers van DSM!
- Cognitieve neuropsychologie.
o Omgeving/genetica  brein  cognitie  gedrag.
o Relatie tussen symptomen en cognitie.
 Bv. conductstoornis via minder empathie, of juist via slechte
besluitvorming?
 Je zit dus op symptoomniveau (los gedrag) en niet syndroomniveau
(stoornis).
o Dezelfde cognitieve afwijkingen in meerdere stoornissen.
o Niet verankerd in persoonlijkheidsleer.
- Computationele psychiatrie.
o Probleem; cognitie is hypothetisch construct (kan je niet zien of vastpakken).
o Oplossing; cognitie als rekenwerk (mathematische vertalingen van cognitieve
mechanismen; dus geen ‘sommetje’).
 Optimaal vs. afwijkend gedrag (waarom?  nabootsen met formule).
o Stappen:
 Computatie, toepassing op meting van patiënten, detectie in
subgroep, validatie door uitkomstvoorspellingen (precisie medicatie).
o Focus op brein en afwijkingen in cognitieve mechanismen.

,Psychopathologie
Hoorcollege 2 – Eetstoornissen


Prevalentie van anorexia nervosa (AN), boulimia nervosa (BN) en binge eating disorder
(BED):
- AN: 1-4%
- BN: 1-2%
- BED: 1-4% (mannen: 1-3%)
o Waarschijnlijk wel grootste groep
- AN & BN meer bij bepaalde beroepsgroepen & bij vrouwen
- BED 50-50 man-vrouw (maar meer vrouwen zoeken hulp)


Anorexia nervosa in DSM-5:
- Te weinig eten waardoor significant laag (lager) gewicht.
- Intense angst voor gewichtstoename of dik worden.
o OF: voorkomen van gewichtstoename.
- Verstoord lichaamsbeeld en lichaamsbeleving.
o OF: ontkenning ernst ondergewicht.
- Types:
o Beperkende type  lijnen, vasten, overmatig bewegen.
o Purgerende type  vreetbuien, vasten, braken, laxeren, overmatig bewegen.


AN  Differentiaal diagnostiek en co-morbiditeit:
- Differentiaal diagnostiek:
o Medische aandoening (ter verklaring gewichtsverlies)
o Depressie, bipolaire stoornis
o Schizofrenie
o Sociale fobie
o Obsessief-compulsieve stoornis
o Body dysmorphic disorder
o Boulimia nervosa
- Co-morbide problemen:
o Depressie, angst
 Depressie komt heel vaak voor, maar vaak hersteld nadat calorie-
tekort is opgelost!
o Obsessief-compulsieve patronen, perfectionisme
o PTSS
o Lage zelfwaardering
o Middelenmisbruik, slaapstoornissen

, AN  Complicaties:
- Lichamelijke complicaties braken:
o Imbalans elektrolieten (magnesium, calcium, kalium, etc.)
o Beschadiging slokdarm, nieren, tanden
- Lichamelijke complicaties laxeren:
o Beschadiging darmen
o Tekort voedingsstoffen
o Imbalans elektrolieten
o Uitdroging
- Lichamelijke complicaties ondergewicht:
o Lage lichaamstemperatuur, lage bloeddruk, lage hartslag, slechte
doorbloeding
o Osteoperose, droge huis, broze nagels
o Lanugo (extra beharing om warmte vast te houden)
- Neuropsychologische complicaties ondergewicht:
o Slechte concentraties
o Beperkt denken
o Affectieve vervlakking
o Gedrukte stemming


AN  Verloop:
- Hoge mortaliteit.
o 5-15% overlijdt: ondervoeding / suïcide
- Behandeling erg moeizaam.
o 40-50% herstelt, 30% verbetert, 20% chronisch ziek
o 50% binnen een jaar na ontslag opnieuw ogenomen
o Betere prognose bij niet-braken
o Zo vroeg mogelijk behandelen (beter prognose bij minder dan 3 jaar AN)
- Waarom moeizame behandeling?
o Motivatie & angst
o Multi-complexe problematiek
 Zelfwaardering, sociale isolatie, identiteitsontwikkeling, etc.
o Beperkt denken door ondergewicht
- Balans tussen gewichtsherstel en psychotherapie.
o Gewichtsherstel (gedeeltelijk):
 Neurocognitieve problemen
 Affectieve vervlakking
o Behandelen psychische problemen (en verder gewichtsherstel)