Samenvatting Doelgroepen 1

PERSONEN MET EEN
VERSTANDELIJKE BEPERKING
Voorbeeld pg 15


TERMINOLOGIE

 Het is niet alleen een definitie
o Bepaalt ook hoe we met deze doelgroep zouden moeten omgaan
 VB = verstandelijke beperking


VERSTANDELIJKE BEPERKING ALS EEN BEPERKT IQ?

 Toenmalige beeldvorming  “gekken, idioten, debielen”
 Binet / Simon  ontwikkelen van intelligentietest
o Beschrijven van een normaal en afwijkend IQ
o Wetenschappelijke basis om mensen met VB te definiëren als
mensen met beperkt IQ
= stoornisdenken
 VB  gevolg van een tekort dat geheel in de persoon ligt
 In cijfers uit te drukken
 Debiel en imbiciel niet als kwetsend bedoelt
 Gezien als een persoonskenmerk  typeert de persoon
 Evident om een persoon te etiketteren
o Afzonderen in apart onderwijs + instituten
 Begin van BO


VERSTANDELIJKE BEPERKING ALS SOCIAAL PROBLEEM?

 Paradigmaverschuiving
o Beeldvorming/ benadering veranderde
 VB in “instituten”  minder goed ontwikkelen
o Hinder van beperkt intellectueel functioneren
 Bepaald door de context waarin men leeft
 Stoornis denken brede kijk (sociaal – ecologische
visie)
 VB = wisselwerking tussen kenmerken van de persoon + verwachtingen
omgeving
 Groeiende stap in bewust zijn + respect


HUIDIGE OMSCHRIJVING VAN VB

 Definitie blijft veranderen + ook kijk op de groep
 AAID = American Association on Intellectual and Developmental
Disabilities

, o Internationale toonaangevende organisatie
o Nieuwe wetenschappelijke definitie + uitbrengen van model
 AAID  intellectual functioning + adaptive behavior  before the age of
18
 Ontrafelen van de definitie:

1. Functioneringsproblemen
a. Hindernissen in het dagelijkse leven
b. Ontstaat door beperkte intellectuele vaarigheden
2. Beperkte intellectuele vaardigheden
a. Redeneren, plannen, problemen oplossen, abstract denken, snelheid
van leren,…
b. Verstandelijke beperking moet significant zijn  IQ van 70 of minder
3. Adaptieve vaardigheden
a. Beantwoorden aan de eisen van de omgeving
b. Komt tot uiting bij aanpassen aan veranderde omstandigheden +
tijdsdruk
c. Moet significant afwijken

 Adaptief gedrag wordt in 3 categoriën gesplitst

1. Conceptuele vaardigheden
a. Taal, lezen, schrijven, geldbegrip, zelfbepaling,…
b. Om zelf vorm te geven aan je leven  beslissingen in je eigen leven
nemen
2. Sociale vaardigheden
a. Inschattingen van en weerstand bieden aan negatieve
beïnvloedingen
b. Houden aan regels en wetten, interpersoonlijk contact,
verantwoordelijkheidsbesef,…
3. Praktische vaardigheden
a. Activiteiten van het dagelijkse leven: eten, aankleden, lichaamszorg,
…
b. Vermijden van terecht komen van gevaarlijke situaties

 Functionele beperking moet voor de leeftijd van 18 duidelijk worden
 VB = ontwikkelingsstoornis
o Kort voor, tijdens of kort na de geboorte
o Wordt ten laatste in begin van lagere school opgemerkt
o Groei en ontwikkeling hersenen volstrekt rond 12 jaar
 Basis van cognitieve en adaptieve vaardigheden
 Nadien verder opbouwen
 Ook als gevolg van:
o Psychische problemen / langdurig middelengebruik / dementie / NAH
 Nadruk leggen dat VB geen stoornis of persoonskenmerk is
o Samenspel van factoren


GEVOLGEN VAN NIEUWE DEFINITIE VOOR TERMINOLOGIE

 AAIDD kiest voor disability
o Anders dan VB een stoornis te noemen

, o Mismatch tussen mogelijkheden van persoon en verwachtingen
maatschappij centraal te stellen
 People – first benadering
o Spreken van PERSONEN met een beperking




GEVOLGEN VAN DEZE DEFINITIE IN HET WERKVELD

DE DIAGNOSE MAG NIET AFHANGEN VAN IQ SCORE

 Classificerende diagnostiek  bepalen of een persoon wel degelijk VB
heeft
o Komt hij in aanmerking voor hulp en ondersteuning?
o Vb. VAPH, PVF – budget, CLB,…
 Intelligentietesten  waren enigste diagnostiek voor VB
 Rekening houden met adaptieve vaardigheden
o Meer bepalend zijn om iemand zorg toe te kennen
o IQ – scores mogen niet meer gebruikt worden om iemand in te delen
in een categorie
o Vb. diep / ernstige / matige / lichte VB

 Reden 1: Kritisch kijken naar de waarde van intelligentietesten
o Te weinig afgestemd met culturele verschillen
 Vb. niet afgestemd op personen met migratie achtergrond
o IQ getal = statisch cijfer  MAAR mensen zijn heel dynamisch
 Ze kunnen niet tonen hoe ze nog kunnen ontwikkelen mits
juiste omstandigheden.
o Erg zwakke intellectuele mogelijkheden  niet goed uitvoerbaar
 Niet betrouwbaar
o Context is erg bepalend
 Begrijpen van taal, plaats van het moment,…
 Reden 2: IQ net boven 70 ( ook ondersteuning nodig
o Tussen 70 en 85  geen VB
 Worden zwakbegaafd genoemd
 Problematisch als er te veel nadruk wordt gelegd op cognitie
 Door te hoge IQ  niet geclassificieerd als persoon met VB
 Buitengesloten van verschillende
ondersteuningsvormen
o IQ tot 85  dezelfde rechten als een persoon met VB
 Als hun adaptieve mogelijkheden beperkt zijn

 Classificerende diagnostiek bij jonge kinderen heel moeilijk
o Onder 5 jaar  onbetrouwbaar
o VB op latere leeftijd gesteld
o – 5 jaar  cognitieve / sociale / motorische ontwikkeling niet halen
 = globale ontwikkelingsvertraging
o Hertesten indien mogelijk op latere leeftijd

BELANG VAN ADAPTIEVE VAARDIGHEDEN IN DIAGNOSE

, 4. Adaptieve vaardigheden kunnen ook gescoord worden
a. Aan de hand van vragenlijsten / observatieschalen
b. Vb. VABS: Vineland Adaptive Behavior Scales
c. Vb. SRZ: Sociale Redzaamheid Zwakzinningen




MULTIDIMENSIONALE KIJK OP ELKLE PERSOON MET VB

 Handelingsgerichte diagnostiek  ondersteuningsvraag wordt in kaart
gebracht
o Juiste ondersteuning bieden
o AAIDD heeft een specifiek model
 Ligt in de lijn met definitie en achterliggende visie ervan
 Beeldvorming  multidimensionaal + ecologish
o Ecologisch = brede kijk op verschillende identiteiten + interageren
met omgeving
 Ligt in de lijn van diversiteit denken
o Ook context in kaart brengen
 Negatieve (belemmerende) + positieve (ondersteunende)
invloed
 5 dimensies die menselijk functioneren bepalen
o Intelligentie = intelectueel vermogen
o Adaptief gedrag = verscheidene vaardigheden
o Interactie met omgeving = context
o Participatie = hoe directe omgeving of maatschappij jou betrekt
o Fysieke en psychische gezondheid = alle bijkomende problemen