SOCIALE ONGELIJKHEID
Les 5: Sociologische perspectieven op gender en genderongelijkheid
Verschillen mannen en vrouwen:
- Fysieke kenmerken
- Jobkansen
- Psychologisch
Gelijkenissen mannen en vrouwen:
- Kunnen beide geschoold worden
- Beide een sociale rol
- Kunnen even intelligent zijn
Genderongelijkheid!
10 voorbeelden:
1. De faculteit sociale wetenschappen aan de UA
Genderverdeling bij studenten: meer vrouwen dan mannen maar veel meer
mannen doctoreren en worden prof
2. Loonkloof belgie: mannen verdienen meer dan vrouwen: er zijn wel een
aantal verklaringen voor maar deze zijn ook gebaseerd op genderongelijkheid.
Zoals bv: - het feit dat vrouwen minder werken, vrouwen werken veel meer
deeltijds, vrouwen geven job op voor gezin
Ook is er een onverklaard deel.
3. Ondervertegenwoordiging vd vrouw id politiek: meer mannen dan
vrouwen maar positieve evolutie
4. Vrouwen nemen meer zorgtaken op
5. Vrouwen doen meer onbetaald werk
6. Vrouwen hebben minder vrije tijd
7. Strengere schoonheidsidealen voor vrouwen: schoonheidsideaal veel
meer voor vrouwen
8. Vrouwen worden meer geconfronteerd met seksueel/fysiek geweld: de
me too beweging werd door veel vrouwen erkend
9. Wereldwijd wordt 2/3 vd arbeid verricht door vrouwen maar verdienen
maar 1/10 van het totale inkomen
10. Genderkloof in depressie: vrouwen worden vaker geconstateerd met
depressie
Hoe kunnen we deze genderverschillen verklaren?
- Biologische verschillen
- Psychologische verschillen
- Sociale verschillen
,Deel 1:Wat is gender?
1.1 Gender vs. Geslacht (Stoller, 1968)
Geslacht = Biologische verschillen tussen mannen en vrouwen
Gender = Sociale verwachtingen omtrent mannelijkheid en vrouwelijkheid
Onderscheid tussen geslacht en gender had belangrijke politieke implicatie:
= Geslacht wordt gezien als onveranderbaar, terwijl gender wel veranderbaar is
=> genderongelijkheid is niet eenvoudigweg het gevolg van biologische
verschillen
Begrippen:
Deel 2: Gender in vroege sociologische werken
- Verschillen tussen mannen en vrouwen werden als natuurlijk beschouwd.
- Sociologisch onderzoek richtte zich hoofdzakelijk op mannen
2.1 Marx’s theorie van productie en reproductie
Productie is primair, reproductie = zorg,krijgen van kinderen, is secundair
Elk domein is gedomineerd door één geslacht: productie is voor de man, reproductie
voor de vrouw
Volgens Marx moet de focus liggen op de kapitalistisch modus van productie
=> focus op relaties tussen mannen
,2.2 F. Engels & LP Morgan
The Origins of the Family, Private Property and the State (1884)
Analyse Indianen stam
Sociale organisatie wordt bepaald door type van productietechnologie
Onderscheidde 3 fasen:
- Savagery (jagen-verzamelen)
- Barbarism (landbouw)
- Civilization (industrialisatie)
Jagers-verzamelaars = Primitief communisme
- Alles werd gedeeld / geen privébezit
Nomadisch leven => surplus kan niet opgeslagen worden
Slechts enkele werkuren per dag
- Gendergelijkheid in politieke macht
- Genderverschillen in arbeidsspecialisatie
Zwangerschap vrouwen => activiteiten dicht bij huis
Vrouwen verzamelen, mannen jagen
Landbouwrevolutie (10.000 jaar geleden)
=> Opkomst klassenmaatschappij
Landbouw zorgt voor surplus, overschot, sommige hebben meer
andere minder
Productie voor direct gebruik w vervangen door productie voor ruil
=> ontstaan ruil-economie
=> ontstaan winst-economie
Ontstaan klassenmaatschappij => toename sociale ongelijkheid
Eerst werd surplus nog gedeeld met gehele clan
Later, bij groei van surplus, groeit sociale ongelijkheid,
surplus wordt binnen families gehouden
Opkomst privébezit
Mannen claimen economisch surplus
Mannen namen zware landbouwtaken op zich
Mannelijke jagers werden mannelijke verzorgers van het vee
=> meer economische macht
Functie gezin verandert
Jagers-verzamelaar probeerden het aantal kinderen te beperken
LandbouwSL: Noodzaak tot meer efficiënte werkkrachten =>
toename aantal kinderen per gezin
=> vrouwen steeds meer bezig met kinderzorg
=> Familie wordt nog slechts een reproductieve eenheid,
en een consumptie eenheid
, => opkomst van het nucleaire gezin
Eerst bij bourgeoisie, later bij gehele bevolking
Noodzaak om privé-eigendom in eigen gezin te houden
Ontstaan monogame relatie (je weet wie je eigen kinderen zijn)
Matrilineaire overerving w vervangen door patrilineaire
overerving
Industriële revolutie
=> Verderzetting van scheiding werk/gezin
1. Pas 200 jaar geleden:
Complete scheiding tussen werk en gezin.
Mannen verliezen volledige autoriteit over gezinsleven.
2. Mensen komen nu in grote groepen samen met mensen die geen familie
zijn.
3. Vrouwen worden volledig uit werkplek getrokken
=> betere levenskwaliteit (want net huis, tijd voor opvoeding, etc) maar ook
enorme daling van macht van vrouwen.
2.3 Geslachtsrol-theorieën (jaren 50)
Gender wordt voor het eerst opgenomen als relevant concept in sociologisch
onderzoek
Geslachtsrol-theorieën focussen op de socialisatie in de gepaste
mannelijke/vrouwelijke rol
=> combinatie biologie en socialisatie
Voor het eerst ook focus op ongelijke verdeling tussen mannen en vrouwen
Les 5: Sociologische perspectieven op gender en genderongelijkheid
Verschillen mannen en vrouwen:
- Fysieke kenmerken
- Jobkansen
- Psychologisch
Gelijkenissen mannen en vrouwen:
- Kunnen beide geschoold worden
- Beide een sociale rol
- Kunnen even intelligent zijn
Genderongelijkheid!
10 voorbeelden:
1. De faculteit sociale wetenschappen aan de UA
Genderverdeling bij studenten: meer vrouwen dan mannen maar veel meer
mannen doctoreren en worden prof
2. Loonkloof belgie: mannen verdienen meer dan vrouwen: er zijn wel een
aantal verklaringen voor maar deze zijn ook gebaseerd op genderongelijkheid.
Zoals bv: - het feit dat vrouwen minder werken, vrouwen werken veel meer
deeltijds, vrouwen geven job op voor gezin
Ook is er een onverklaard deel.
3. Ondervertegenwoordiging vd vrouw id politiek: meer mannen dan
vrouwen maar positieve evolutie
4. Vrouwen nemen meer zorgtaken op
5. Vrouwen doen meer onbetaald werk
6. Vrouwen hebben minder vrije tijd
7. Strengere schoonheidsidealen voor vrouwen: schoonheidsideaal veel
meer voor vrouwen
8. Vrouwen worden meer geconfronteerd met seksueel/fysiek geweld: de
me too beweging werd door veel vrouwen erkend
9. Wereldwijd wordt 2/3 vd arbeid verricht door vrouwen maar verdienen
maar 1/10 van het totale inkomen
10. Genderkloof in depressie: vrouwen worden vaker geconstateerd met
depressie
Hoe kunnen we deze genderverschillen verklaren?
- Biologische verschillen
- Psychologische verschillen
- Sociale verschillen
,Deel 1:Wat is gender?
1.1 Gender vs. Geslacht (Stoller, 1968)
Geslacht = Biologische verschillen tussen mannen en vrouwen
Gender = Sociale verwachtingen omtrent mannelijkheid en vrouwelijkheid
Onderscheid tussen geslacht en gender had belangrijke politieke implicatie:
= Geslacht wordt gezien als onveranderbaar, terwijl gender wel veranderbaar is
=> genderongelijkheid is niet eenvoudigweg het gevolg van biologische
verschillen
Begrippen:
Deel 2: Gender in vroege sociologische werken
- Verschillen tussen mannen en vrouwen werden als natuurlijk beschouwd.
- Sociologisch onderzoek richtte zich hoofdzakelijk op mannen
2.1 Marx’s theorie van productie en reproductie
Productie is primair, reproductie = zorg,krijgen van kinderen, is secundair
Elk domein is gedomineerd door één geslacht: productie is voor de man, reproductie
voor de vrouw
Volgens Marx moet de focus liggen op de kapitalistisch modus van productie
=> focus op relaties tussen mannen
,2.2 F. Engels & LP Morgan
The Origins of the Family, Private Property and the State (1884)
Analyse Indianen stam
Sociale organisatie wordt bepaald door type van productietechnologie
Onderscheidde 3 fasen:
- Savagery (jagen-verzamelen)
- Barbarism (landbouw)
- Civilization (industrialisatie)
Jagers-verzamelaars = Primitief communisme
- Alles werd gedeeld / geen privébezit
Nomadisch leven => surplus kan niet opgeslagen worden
Slechts enkele werkuren per dag
- Gendergelijkheid in politieke macht
- Genderverschillen in arbeidsspecialisatie
Zwangerschap vrouwen => activiteiten dicht bij huis
Vrouwen verzamelen, mannen jagen
Landbouwrevolutie (10.000 jaar geleden)
=> Opkomst klassenmaatschappij
Landbouw zorgt voor surplus, overschot, sommige hebben meer
andere minder
Productie voor direct gebruik w vervangen door productie voor ruil
=> ontstaan ruil-economie
=> ontstaan winst-economie
Ontstaan klassenmaatschappij => toename sociale ongelijkheid
Eerst werd surplus nog gedeeld met gehele clan
Later, bij groei van surplus, groeit sociale ongelijkheid,
surplus wordt binnen families gehouden
Opkomst privébezit
Mannen claimen economisch surplus
Mannen namen zware landbouwtaken op zich
Mannelijke jagers werden mannelijke verzorgers van het vee
=> meer economische macht
Functie gezin verandert
Jagers-verzamelaar probeerden het aantal kinderen te beperken
LandbouwSL: Noodzaak tot meer efficiënte werkkrachten =>
toename aantal kinderen per gezin
=> vrouwen steeds meer bezig met kinderzorg
=> Familie wordt nog slechts een reproductieve eenheid,
en een consumptie eenheid
, => opkomst van het nucleaire gezin
Eerst bij bourgeoisie, later bij gehele bevolking
Noodzaak om privé-eigendom in eigen gezin te houden
Ontstaan monogame relatie (je weet wie je eigen kinderen zijn)
Matrilineaire overerving w vervangen door patrilineaire
overerving
Industriële revolutie
=> Verderzetting van scheiding werk/gezin
1. Pas 200 jaar geleden:
Complete scheiding tussen werk en gezin.
Mannen verliezen volledige autoriteit over gezinsleven.
2. Mensen komen nu in grote groepen samen met mensen die geen familie
zijn.
3. Vrouwen worden volledig uit werkplek getrokken
=> betere levenskwaliteit (want net huis, tijd voor opvoeding, etc) maar ook
enorme daling van macht van vrouwen.
2.3 Geslachtsrol-theorieën (jaren 50)
Gender wordt voor het eerst opgenomen als relevant concept in sociologisch
onderzoek
Geslachtsrol-theorieën focussen op de socialisatie in de gepaste
mannelijke/vrouwelijke rol
=> combinatie biologie en socialisatie
Voor het eerst ook focus op ongelijke verdeling tussen mannen en vrouwen
