Bestuursrecht samenvatting week 1-7 alles in 1.

Week 1 het legaliteitsbeginsel en de bevoegdheden van bestuursorganen



Voorgeschreven stof

Literatuur

• H.E. Bröring & K.J. de Graaf (red.), Bestuursrecht 1. Systeem, bevoegdheid,
bevoegdheidsuitoefening, handhaving, Den Haag: Boom juridisch 2022.
- Paragraaf 1.2.3 (Legaliteit).
- Hoofdstuk 3 (Verlening van een publiekrechtelijke bestuursbevoegdheid).
- Paragraaf 7.4 (Beslissingsruimte).
- Paragraaf 7.5 (Samenvatting).

• T. Barkhuysen e.a., Bestuursrecht in het Awb-tijdperk, Deventer: Wolters Kluwer 2022.
- Hoofdstuk 20 (Europees en internationaal bestuursrecht), te raadplegen via Canvas.

Jurisprudentie

• CBb 19 juli 2005, ECLI:NL:CBB:2005:AU1268 (Drukkerij “Die Haghe”).
• ABRvS 19 december 2018, ECLI:NL:RVS:2018:4190 (Heffingsambtenaar).
• CBb 8 december 2020, ECLI:NL:CBB:2020:929, AB 2021/188, m.nt. J.E. van den Brink
(Dubbele bevoegdheidsgrondslag bij uitvoering EU-recht).
• ABRvS 27 januari 2021, ECLI:NL:RVS:2021:176 (SCE II).

Leerdoelen

• De betekenis van en de gedachte achter het legaliteitsbeginsel kunnen uitleggen;
• Inzicht hebben in de wijze waarop bestuursbevoegdheden zijn opgebouwd;
• Attributie, delegatie en mandaat kunnen herkennen en van elkaar onderscheiden;
• Kennis hebben van en inzicht in de rechtsgevolgen van attributie, delegatie en mandaat;
• Kennis hebben van de voorwaarden om tot delegatie en mandaatverlening over te kunnen
gaan;
• Een casus zodanig kunnen analyseren dat kan worden beoordeeld of delegatie en
mandaatverlening is toegestaan;
• Globale kennis hebben van de invloed van het EVRM en het EU-recht op het Nederlandse
bestuursrecht; en
• Kennis hebben van de leer van de dubbele bevoegdheidsgrondslag die geldt bij de
uitvoering van EU-recht.

,Kennisclips


1.1 Overzichtsclip: Attributie, delegatie en mandaat


Legaliteit is dat een beginsel of een vereiste?

In het strafrecht is het een vereiste zie artikel art 1 WSR. In het bestuursrecht hebben we
soms te maken met het legaliteitsvereiste.

Als in een wet staat ‘wet’  wet in formele zin
Als er in een wet staat ‘wettelijk voorschrift’  wet in materiele zin

Wat is de ratio van het legaliteitsbeginsel?
 Democratische legitimatie  Corona-maatregelen
 Rechtszekerheid


Bevoegdheden op centraal en decentraal niveau

Nederlands is een gedecentraliseerde eenheidsstaat. Dat houdt in dat Nederland op niveau
van de staat bevoegdheden heeft, maar ook op niveau van de provincies. Op alle drie de
niveaus bestaan bevoegdheden.

 Rijk
- Minister, staatssecretaris  bijv. art 14, lid 1 RWN: intrekking Nederlanderschap
- Zelfstandige bestuursorganen  (AFM, DBN, UWV) bijv. artikel 22 WW ‘UWV
stelt vast of recht op uitkering bestaat.)

 Provincie
- Provinciale Staten  Verordenende bevoegdheid (art 145 PW)  AVV
- Gedeputeerde staten  Deze staten hebben een belangrijke rol op het gebied
van natuurbescherming. Zie artikel 2.7 Wet natuurbescherming
- Commissaris v.d. Koning  Artikel 172, lid 4 Gemeentewet: aanwijzingen m.b.t.
het door colleges van B&W te voeren beleid ter handhaving van de openbare
orde.

 Gemeente
- Gemeenteraad  verordende bevoegdheden (art 149 Gemeentewet) AVV
- College van B&W  Artikel 7 Participatiewet: B&W verleent bijstand
- Burgemeester  Art 174b Gemeentewet  aanwijzing veiligheidsrisico


Structuur van bevoegdheden

Bevoegdheid is het juridisch vermogen tot handelen ( rechtsgevolg)

, 1) Normobject: wat houdt bevoegdheid in?
2) Normadresaat: aan wie komt bevoegdheid toe?
3) Normconditie: onder welke omstandigheden (voorwaarden) kan bevoegdheid
worden uitgeoefend?
4) Normoperator: moet de bevoegdheid worden uitgeoefend (wordt) of kan
bevoegdheid worden uitgeoefend (‘kan’ of ‘is bevoegd’)


Attributie: scheppen en toekennen van een bevoegdheid

Bestuursbevoegdheid of wetgevende bevoegdheid?

Attributie: aan wie en waarom?


Attributie aan ambtenaren?

Soms is er een noodzaak om een bevoegdheid restreeks te attribueren aan een ambtenaar.
Dat is het geval wanneer er specifieke expertise vereist is. Of wanner het gaat om massale
beschikkingen. Zie artikel 11 Awr: belastinginspecteur. Art 2 Awr: hiërarchisch
ondergeschikt.

Mogelijke problemen: ambtenaar is ondergeschikt, maar heeft wel ‘eigen bevoegdheid’.
Oplossing: art 10:22 AWB  algemene en concrete instructies. Politiek verantwoordelijk
orgaan kan algemene en concrete instructies geven.


Delegatie

Delegatie: is het overdragen van een al bestaande geattribueerde bevoegdheid aan een
ander. Overdragen bevoegdheid delegans  delegataris (artikel 10:13 Awb)
 Doorbreking oorspronkelijke bevoegdheidspatroon

Rechtsgevolg van delegatie
 Art 10:13: delegataris krijgt een bevoegdheid
 Art 10:17: delegans verliest bevoegdheid

Vereisten van delegatie
 Art 10:14: geen delegatie toegestaan aan ondergeschikten
 Art 10:15: delegatiebevoegdheid  ‘wettelijk voorschrift’ (WIMZ of AVV) bijv. art
156, 165 en 178 Gemeentewet.

Resterende verantwoordelijkheid delegans
 Art 10:16: beleidsregels m.b.t. gedelegeerde bevoegdheid.
 Art 10:18: intrekken delegatie (besluit)

, Delegatie op gemeentelijk niveau

 Artikel 156 Gemeentewet  Raad kan overdragen aan B&W en bestuurscommissies
(art 83 Gemeentewet), tenzij
Uitzonderingen lid 2
 Artikel 165 Gemeentewet  BW kan overdragen aan BC, tenzij
 Artikel 178 Gemeentewet kan overdragen aan Bestuurscommissie, tenzij en
uitzonderingen in lid 2



Mandaat: bevoegdheidsverspreiding

Artikel 10:1 Awb: mandaat is de bevoegdheid besluiten te nemen ‘in naam van’ bevoegde
bestuursorgaan (=rechtsgevolg)

Kenmerken
 Bestuursorgaan blijft verantwoordelijk (10:2)
 Bestuursorgaan blijft zelf bevoegd (10:7)
 Bestuursorgaan kan algemene en concrete instructies geven (10:6)

Is mandaat verleend en blijft gemandateerde binnen dit mandaat?
- Artikel 10:5

Is het verleende mandaat toegestaan?
- Artikel 10:3


Mandaatverlening

Artikel 10:5 Verlening mandaat
 Algemeen mandaat: bij besluit (artikel 1:3 Awb)
 Concreet mandaat: bij beschikking of eventuele mondelinge beslissing
 Mandaatverlening impliceert ‘opdracht’



Verleend mandaat toelaatbaar?

 Artikel 10:3 lid 1 toelaatbaar tenzij,
- Toepasselijk wettelijk voorschrift zich verzet
- Aard bevoegdheid zich verzet

 Artikel 10:3 lid 2 in ieder geval niet toelaatbaar
- Vaststellen AVV, tenzij