Week 1 Afbakening van het goederen- en aansprakelijkheidsrecht
Literatuur
- SBR 3 nrs. 1-21 Algemene inleiding
- SBR 3 nrs. 22-75 Totstandkoming
- SBR 4 nrs. 5-25 De verbintenis in het algemeen
- SBR 3, nrs. 81-124 Vertegenwoordiging en volmacht
- Schema rechtsfeiten (zie Canvas)
Arresten
- HR 3 maart 1905, W 1905, 8191 (Blaauwboer/Berlips)
- HR 17 december 1976, ECLI:NL:HR:1976:AC5835 (Bunde/Erckens/Misverstand)
- HR 19 februari 2010, ECLI:NL:HR:2010:BK7671 (ING Bank N.V. / Bera Holding N.V.)
,Literatuur: SBR 3 1-21
3. Begrip ‘rechtshandeling’
Artikel 3:33 bw: een rechtshandeling vereist een pp rechtsgevolg gerichte wil, die zich door
een verklaring heeft geopenbaard. Hieruit volgt dat een wilsverklaring een vereiste is. Bij een
rechtshandeling is het dus van belang, dat het gaat om een handeling waarmee een
rechtsgevolg wordt beoogd. En met rechtsgevolg wordt bedoeld: het ontstaan, gewijzigd
raken of tenietgaan van een bepaalde juridische relatie.
4. Rechtshandelingen versus andere handelingen
Het vereiste ‘op rechtsgevolg gerichte wil’ onderscheidt de rechtshandeling van gewone
handelingen. De rechtshandeling en de onrechtmatige daad vallen onder de moeder term:
rechtsfeit. Een rechtsfeit wordt omgeschreven als een feit waaraan rechtsgevolg is
verbonden.
5. Meerzijdige- en eenzijdige rechtshandelingen
De meerzijdige rechtshandeling houdt in dat die door meer dan een persoon is verricht. Een
voorbeeld is de overeenkomst. De eenzijdige rechtshandeling wordt door een persoon tot
stand gebracht, hiervoor is vereist dat de bewuste handeling tot een bepaalde andere
persoon wordt gericht, maar deze andere persoon brengt de handeling niet zelf mede tot
stand (zijn instemming is dus niet nodig), maar hij fungeert als ontvanger van de verklaring.
Voorbeelden hiervan zijn: opzeggen van de huur of het vernietigen van een
koopovereenkomst. De eenzijdige handeling kan worden onderverdeeld in ‘gericht’ en ‘niet-
gericht’. De gerichte eenzijdige rechtshandeling daarvoor is het noodzakelijk dat de
ontvanger ontvangt. Bij de niet-gerichte rechtshandeling is dit niet noodzakelijk, zoals bij het
maken van een testament.
8. Begrip ‘overeenkomst’
De overeenkomst wordt in de wet omschreven als: een meerzijdige rechtshandeling.
Waarbij een of meer partijen jegens een of meer andere een verbintenis aangaan, zie artikel
6:213 lid 1 bw. Uit deze kwalificatie valt af te leiden dat: iedere overeenkomst is een
rechtshandeling, maar omgekeerd is niet iedere rechtshandeling een overeenkomst.
,12. Verdere onderscheidingen van (obligatoire) overeenkomsten
De obligatoire overeenkomsten kunnen worden onderverdeeld in:
a. Tweepartijen – tegenover meerpartijen overeenkomsten
b. Bijzondere (en gemengde) overeenkomsten tegenover niet-bijzondere
overeenkomsten
c. Wederkerige overeenkomsten tegenover eenzijdige overeenkomsten. Een
overeenkomst is wederkerig indien elk van beide partijen een verbintenis op zich
neemt ter verkrijging van de prestatie waartoe de wederpartij zich daartegenover
jegens haar verbindt, zie artikel 6:261 lid 1). Obligatoire overeenkomsten die dit niet
doen, zijn eenzijdig.
d. Overeenkomsten onder bezwarende titel tegen overeenkomsten om niet. Het eerste
is als een contractspartij een overeenkomst aangaat indien de door haar toegezegde
prestatie in verband staat met een bepaalde prestatie van de wederpartij.
e. Consensuele overeenkomsten tegenover formele overeenkomsten. Vormvrije
overeenkomsten, ook wel consensuele overeenkomsten genoemd.
f. Kortstondige overeenkomsten tegenover duurovereenkomsten.
Duurovereenkomsten zijn ook wel arbeidsovereenkomsten en kortstondige is een
koopovereenkomst bijvoorbeeld.
13. Grondbeginselen van contractenrecht
Het recht betreffende de obligatoire overeenkomst wordt beheerst door drie
grondbeginselen.
- De contractsvrijheid
Het staat de partijen vrij om een overeenkomst te sluiten met wie zij wensen, met de
inhoud en op het moment dat zij wensen.
- De vormvrijheid (het consensualisme)
Voor alle rechtshandelingen kunnen verklaringen in iedere vorm geschieden en kunnen
zij in een of meer gedragingen besloten liggen, omdat het voldoende is dat de
wilsovereenstemming, zie artikel 3:37 lid 1 ook.
, - De verbindende kracht van de overeenkomst (pacta sunt servanda)
Het uitgangspunt van iedere overeenkomst, hoe ook gesloten, rechtens als verbindend zal
worden aangemerkt.
Literatuur: SBR 3 22-75
24. De rechtshandeling als wilsverklaring
Art 3:33: een rechtshandeling vereist een op een rechtsgevolg gerichte wil die zich door een
verklaring heeft geopenbaard.
26. De vorm van de verklaring
Een wilsverklaring kan in iedere vorm geschieden, zie artikel 3:37 bw.
27. Stilzwijgende wilsverklaringen
Verklaringen kunnen ook in een of meer gedragingen besloten liggen, ook wel stilzwijgende
verklaringen genoemd.
28. Toerekening van verklaringen
De in feite door A afgelegde verklaring geldt soms als een verklaring van B. Een dergelijke
toerekening ligt besloten in het leerstuk ‘vertegenwoordiging’.
29. De ontvangsttheorie
Een tot een bepaalde persoon gerichte verklaring moet, om haar werking te hebben die
persoon hebben bereikt, aldus 3:37 lid 3. Dat betekent dat de verklaring die de wederpartij
niet of niet tijdig bereikt, niet werking verkrijgt. De afzender heeft wel zijn wil verklaard,
maar die heeft die niet de wederpartij bereikt.
‘Een verklaring die de wederpartij niet of niet tijdig bereikte heeft toch haar werking indien
het niet of niet tijdig bereiken het gevolg is van zijn eigen handeling van de handeling van
personen voor wie hij aansprakelijk is, of van andere omstandigheden die zijn persoon
Literatuur
- SBR 3 nrs. 1-21 Algemene inleiding
- SBR 3 nrs. 22-75 Totstandkoming
- SBR 4 nrs. 5-25 De verbintenis in het algemeen
- SBR 3, nrs. 81-124 Vertegenwoordiging en volmacht
- Schema rechtsfeiten (zie Canvas)
Arresten
- HR 3 maart 1905, W 1905, 8191 (Blaauwboer/Berlips)
- HR 17 december 1976, ECLI:NL:HR:1976:AC5835 (Bunde/Erckens/Misverstand)
- HR 19 februari 2010, ECLI:NL:HR:2010:BK7671 (ING Bank N.V. / Bera Holding N.V.)
,Literatuur: SBR 3 1-21
3. Begrip ‘rechtshandeling’
Artikel 3:33 bw: een rechtshandeling vereist een pp rechtsgevolg gerichte wil, die zich door
een verklaring heeft geopenbaard. Hieruit volgt dat een wilsverklaring een vereiste is. Bij een
rechtshandeling is het dus van belang, dat het gaat om een handeling waarmee een
rechtsgevolg wordt beoogd. En met rechtsgevolg wordt bedoeld: het ontstaan, gewijzigd
raken of tenietgaan van een bepaalde juridische relatie.
4. Rechtshandelingen versus andere handelingen
Het vereiste ‘op rechtsgevolg gerichte wil’ onderscheidt de rechtshandeling van gewone
handelingen. De rechtshandeling en de onrechtmatige daad vallen onder de moeder term:
rechtsfeit. Een rechtsfeit wordt omgeschreven als een feit waaraan rechtsgevolg is
verbonden.
5. Meerzijdige- en eenzijdige rechtshandelingen
De meerzijdige rechtshandeling houdt in dat die door meer dan een persoon is verricht. Een
voorbeeld is de overeenkomst. De eenzijdige rechtshandeling wordt door een persoon tot
stand gebracht, hiervoor is vereist dat de bewuste handeling tot een bepaalde andere
persoon wordt gericht, maar deze andere persoon brengt de handeling niet zelf mede tot
stand (zijn instemming is dus niet nodig), maar hij fungeert als ontvanger van de verklaring.
Voorbeelden hiervan zijn: opzeggen van de huur of het vernietigen van een
koopovereenkomst. De eenzijdige handeling kan worden onderverdeeld in ‘gericht’ en ‘niet-
gericht’. De gerichte eenzijdige rechtshandeling daarvoor is het noodzakelijk dat de
ontvanger ontvangt. Bij de niet-gerichte rechtshandeling is dit niet noodzakelijk, zoals bij het
maken van een testament.
8. Begrip ‘overeenkomst’
De overeenkomst wordt in de wet omschreven als: een meerzijdige rechtshandeling.
Waarbij een of meer partijen jegens een of meer andere een verbintenis aangaan, zie artikel
6:213 lid 1 bw. Uit deze kwalificatie valt af te leiden dat: iedere overeenkomst is een
rechtshandeling, maar omgekeerd is niet iedere rechtshandeling een overeenkomst.
,12. Verdere onderscheidingen van (obligatoire) overeenkomsten
De obligatoire overeenkomsten kunnen worden onderverdeeld in:
a. Tweepartijen – tegenover meerpartijen overeenkomsten
b. Bijzondere (en gemengde) overeenkomsten tegenover niet-bijzondere
overeenkomsten
c. Wederkerige overeenkomsten tegenover eenzijdige overeenkomsten. Een
overeenkomst is wederkerig indien elk van beide partijen een verbintenis op zich
neemt ter verkrijging van de prestatie waartoe de wederpartij zich daartegenover
jegens haar verbindt, zie artikel 6:261 lid 1). Obligatoire overeenkomsten die dit niet
doen, zijn eenzijdig.
d. Overeenkomsten onder bezwarende titel tegen overeenkomsten om niet. Het eerste
is als een contractspartij een overeenkomst aangaat indien de door haar toegezegde
prestatie in verband staat met een bepaalde prestatie van de wederpartij.
e. Consensuele overeenkomsten tegenover formele overeenkomsten. Vormvrije
overeenkomsten, ook wel consensuele overeenkomsten genoemd.
f. Kortstondige overeenkomsten tegenover duurovereenkomsten.
Duurovereenkomsten zijn ook wel arbeidsovereenkomsten en kortstondige is een
koopovereenkomst bijvoorbeeld.
13. Grondbeginselen van contractenrecht
Het recht betreffende de obligatoire overeenkomst wordt beheerst door drie
grondbeginselen.
- De contractsvrijheid
Het staat de partijen vrij om een overeenkomst te sluiten met wie zij wensen, met de
inhoud en op het moment dat zij wensen.
- De vormvrijheid (het consensualisme)
Voor alle rechtshandelingen kunnen verklaringen in iedere vorm geschieden en kunnen
zij in een of meer gedragingen besloten liggen, omdat het voldoende is dat de
wilsovereenstemming, zie artikel 3:37 lid 1 ook.
, - De verbindende kracht van de overeenkomst (pacta sunt servanda)
Het uitgangspunt van iedere overeenkomst, hoe ook gesloten, rechtens als verbindend zal
worden aangemerkt.
Literatuur: SBR 3 22-75
24. De rechtshandeling als wilsverklaring
Art 3:33: een rechtshandeling vereist een op een rechtsgevolg gerichte wil die zich door een
verklaring heeft geopenbaard.
26. De vorm van de verklaring
Een wilsverklaring kan in iedere vorm geschieden, zie artikel 3:37 bw.
27. Stilzwijgende wilsverklaringen
Verklaringen kunnen ook in een of meer gedragingen besloten liggen, ook wel stilzwijgende
verklaringen genoemd.
28. Toerekening van verklaringen
De in feite door A afgelegde verklaring geldt soms als een verklaring van B. Een dergelijke
toerekening ligt besloten in het leerstuk ‘vertegenwoordiging’.
29. De ontvangsttheorie
Een tot een bepaalde persoon gerichte verklaring moet, om haar werking te hebben die
persoon hebben bereikt, aldus 3:37 lid 3. Dat betekent dat de verklaring die de wederpartij
niet of niet tijdig bereikt, niet werking verkrijgt. De afzender heeft wel zijn wil verklaard,
maar die heeft die niet de wederpartij bereikt.
‘Een verklaring die de wederpartij niet of niet tijdig bereikte heeft toch haar werking indien
het niet of niet tijdig bereiken het gevolg is van zijn eigen handeling van de handeling van
personen voor wie hij aansprakelijk is, of van andere omstandigheden die zijn persoon
