INTERNATIONALE
BEDRIJFSOMGEVING
Samenvatting
Academiejaar 2022-2023
Bachelor in Handelswetenschappen – Antwerpen
,INHOUDSTABEL
Hoofdstuk 1 : Inleiding in internationaal ondernemen...........................................................................6
1.1 Wat is internationaal ondernemen ?............................................................................................6
1.1.1 Globalisering..........................................................................................................................7
1.1.2 Nederland en globalisering....................................................................................................9
1.1.3 Lokalisering............................................................................................................................9
1.1.4 Glokalisering..........................................................................................................................9
1.1.5 Duurzaam internationaal ondernemen...............................................................................10
1.2 Waarom gaan bedrijven de grens over ?....................................................................................12
1.2.1 Internationale handel..........................................................................................................12
1.2.1.1 Theorie over ontstaan van internationale handel.........................................................12
..................................................................................................................................................12
1.2.1.2 Manieren van internationaal ondernemen...................................................................13
1.2.2 Buitenlandse investeringen ( BDI ).......................................................................................14
1.2.3 Motieven voor internationaal ondernemen........................................................................14
1.2.3.1 Proactieve motieven.....................................................................................................15
1.2.3.2 Reactieve motieven......................................................................................................16
1.3 Nederland en internationaal ondernemen.................................................................................17
1.3.1 Nederland en internationale handel....................................................................................17
1.3.2 Nederland en buitenlandse directe investeringen...............................................................19
1.3.3 Vooruitzichten voor internationaal ondernemen................................................................19
1.4 Organisaties met informatie over internationaal ondernemen..................................................20
1.5 Samenvatting..............................................................................................................................21
Hoofdstuk 2 : Politieke en economische omgeving..............................................................................23
2.1 Vrije handel.................................................................................................................................24
2.2 Economische samenwerking......................................................................................................25
2.2.1 Vrijhandelszone...................................................................................................................25
2.2.2 Douane-unie........................................................................................................................26
2.2.2.1 Mercosur.......................................................................................................................26
2.2.2.2 Turkije en Europese Unie..............................................................................................27
2.2.3 Gemeenschappelijke markt.................................................................................................27
2.3 Economische en monetaire unie................................................................................................28
2.4 Protectionisme...........................................................................................................................30
2.4.1 Handelsbelemmeringen.......................................................................................................31
2.4.2 Tarifaire maatregelen..........................................................................................................32
1
, 2.4.2.1 Invoerrechten...............................................................................................................32
2.4.2.2 Omzetbelastingen.........................................................................................................34
2.4.2.3 Accijnzen.......................................................................................................................34
2.4.2.4 Subsidies en regelingen................................................................................................34
2.4.2.5 Contingenten of tariefpreferentiële maatregelen........................................................34
2.4.2.5.2 Tariefcontingenten of quota’s ( = plafond )...........................................................37
2.4.2.5.3 Bijzondere bestemmingen.....................................................................................38
2.4.2.5.4 Antidumpingheffing...............................................................................................38
2.4.3 Non-tarifaire maatregelen...................................................................................................39
2.4.3.1 Douaneformaliteiten en administratieve procedures...................................................40
2.4.3.2 Technische en kwaliteitsvoorschriften..........................................................................40
2.4.3.2.1 CE-marketing..........................................................................................................40
2.3.4.2.2 Oorsprongsmerking...............................................................................................41
2.5 Internationale organisaties.........................................................................................................41
2.5.1 Verenigde Naties.................................................................................................................41
2.5.1.1 UNCTAD........................................................................................................................42
2.5.1.2 Global Compact.............................................................................................................43
2.5.1.3 Sustainable Development Goals ( SDG )........................................................................44
2.5.2 Wereldhandelsorganisatie ( WHO ).....................................................................................45
2.5.3 Internationaal Monetair Fonds............................................................................................46
2.5.4 Wereldbank.........................................................................................................................47
2.5.5 BRICS-bank en Contingency Reserve Arrangement ( CRA )..................................................47
2.5.6 Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling.........................................47
2.6 Samenvatting..............................................................................................................................50
Hoofdstuk 3 : Cultuur...........................................................................................................................52
3.1 Wat is cultuur ?...........................................................................................................................52
3.1.1 Cultuurlagen........................................................................................................................54
3.1.1.1 Symbolen......................................................................................................................54
3.1.1.2 Helden...........................................................................................................................54
3.1.1.3 Rituelen.........................................................................................................................55
3.1.1.4 Waarden.......................................................................................................................55
3.1.2 Cultuurniveaus.....................................................................................................................55
3.2 Elementen van cultuur................................................................................................................56
3.2.1 Taal......................................................................................................................................57
3.2.1.1 Verbale communicatie..................................................................................................57
3.2.1.2 Non-verbale communicatie...........................................................................................58
2
, 3.2.2 Religie..................................................................................................................................58
3.2.3 Sociale structuur..................................................................................................................59
3.2.4 Cultuurgram.........................................................................................................................60
3.3 Indelen van culturele verschillen................................................................................................61
..........................................................................................................................................................61
3.3.1 De zes dimensies van Hofstede............................................................................................61
3.3.1.1 Machtafstand................................................................................................................61
3.3.1.2 Individualisme versus collectivisme..............................................................................62
3.3.1.3 Masculiniteit versus feminiteit.....................................................................................63
3.3.1.4 Graad van onzekerheidsvermijding...............................................................................64
3.3.1.5 Lange- versus korte termijngerichtheid........................................................................64
3.3.1.6 Hedonisme versus soberheid........................................................................................65
3.3.2 De zeven dimensies van Trompenaars.................................................................................65
3.3.2.1 Universalisme versus particularisme.............................................................................66
3.3.2.2 Individualisme versus communitarisme........................................................................66
3.3.2.3 Neutraal versus affectief ( emotioneel )........................................................................67
3.3.2.4 Specifiek versus diffuus.................................................................................................67
3.3.2.5 Prestatie versus toeschrijving.......................................................................................68
3.3.2.6 Sequentieel versus synchroon......................................................................................68
3.3.3 Contextbenadering van Hall.................................................................................................69
3.4 Ethiek..........................................................................................................................................70
3.4.1 Wat is ethiek ?.....................................................................................................................70
3.4.2 Corruptie..............................................................................................................................71
3.4.3 Gedragscode ( code of conduct ).........................................................................................72
3.5 Samenvatting..............................................................................................................................74
Hoofdstuk 4 Management en organisatie in een internationale omgeving..........................................76
4.1 Internationalisering en de valkuilen...........................................................................................77
4.1.1.Starten met exporteren : FIT...............................................................................................79
4.2 Strategic Management...............................................................................................................79
4.2.1 Planningsproces...................................................................................................................80
4.2.2 Visie, missie en waarden......................................................................................................81
4.2.3 SWOT en groeimotoren.......................................................................................................82
4.2.3.1 SWOT............................................................................................................................82
4.2.3.2 Groeimotoren...............................................................................................................82
4.2.4 Strategische doelen formuleren..........................................................................................83
4.2.5 Tactische doelen en plannen maken....................................................................................84
3
, 4.2.6 Evaluatie en controlesysteem..............................................................................................84
4.3 Value-chainanalyse.....................................................................................................................84
4.3.1 Waardeketen van Porter.....................................................................................................85
4.3.2 Differentieel voordeel..........................................................................................................86
4.4. Strategische planning................................................................................................................87
4.4.1 Voordelen van planning.......................................................................................................87
4.4.2 Nadelen van planning..........................................................................................................88
4.5 Interne organisatie.....................................................................................................................88
4.5.1 Indeling naar werkniveau....................................................................................................89
4.5.1.1 Werkniveau : productgericht........................................................................................89
4.5.1.2 Werkniveau : marktgericht eenvoudig..........................................................................91
4.5.1.3 Werkniveau : marktgericht complex.............................................................................91
4.5.1.4 Werkniveau : marktgericht absoluut............................................................................92
4.5.2 Organisatiemodellen............................................................................................................93
4.6 Human Resource Management..................................................................................................94
4.6.1 Mondiale organisatie...........................................................................................................95
4.6.1.1 Etnocentrisch................................................................................................................95
4.6.1.2 Polycentrisch.................................................................................................................96
4.6.1.3 Geocentrisch.................................................................................................................96
4.6.2 Niveaus van werken binnen de bedrijven............................................................................97
4.6.2.1 Beroepsprofiel internationale functies.........................................................................98
4.7 Samenvatting..............................................................................................................................99
Hoofdstuk 5 Externe analyse in een internationale omgeving...........................................................102
5.1 Wat is een externe analyse ?....................................................................................................102
5.2 Initiële analyse ( stap 1 )...........................................................................................................103
5.2.1 Basisbehoefte-analyse.......................................................................................................103
5.2.2 Handelscijferanalyse..............................................................................................................105
5.2.3 Ondernemingsklimaat.......................................................................................................106
5.3 Omgevingsanalyse....................................................................................................................107
5.3.1 DESTEP-analyse..................................................................................................................108
5.3.2 Concurrentie analyse.........................................................................................................113
5.3.3 Leveranciers analyse..........................................................................................................115
5.3.4 Distributie analyse.............................................................................................................115
5.4 Marktonderzoek.......................................................................................................................116
5.5 Bepalen marktpotentieel..........................................................................................................119
5.5.1 Marktschatting...................................................................................................................119
4
, 5.5.2 Lead-lag analyse.................................................................................................................119
5.6 Samenvatting............................................................................................................................120
Hoofdstuk 6 Marktentreevormen en internationale marketing.........................................................123
6.1 Buitenlandse samenwerking.....................................................................................................123
6.1.1 Marktentreestrategie........................................................................................................124
6.1.2 Strategische allianties........................................................................................................125
6.2 Samenwerkingsvormen............................................................................................................126
6.2.1 Participerende samenwerkingsvorm.................................................................................127
6.2.2 Contractuele samenwerkingsvormen................................................................................128
6.3 Directe marktbewerkingsvormen.............................................................................................132
6.3.1 E-commerce.......................................................................................................................132
6.3.1.1 M-commerce..............................................................................................................133
6.3.1.2 A-commerce...............................................................................................................133
6.3.1.3 Kanalen van distributie...............................................................................................133
6.3.2 Beurzen..............................................................................................................................134
6.3.3 Eigen vertegenwoordiger of eigen verkoopkantoor..........................................................134
6.4 Fusie en overname...................................................................................................................135
6.5 Outsourcing en outtasking........................................................................................................136
6.6 Marketing op internationaal niveau.........................................................................................138
6.6.1 Elementen van marketing op internationaal niveau..........................................................138
6.6.2 Standaard of aanpassen ?..................................................................................................139
6.6.3 Thing globally, act locally...................................................................................................141
6.7 Internationale marketingmix....................................................................................................141
6.7.1 Product..............................................................................................................................142
6.7.2 Prijs....................................................................................................................................143
6.7.3 Promotie............................................................................................................................146
6.7.4 Plaats.................................................................................................................................148
6.7.5 Personeel...........................................................................................................................148
6.7.6 Physical ( fysiek ) bewijs.....................................................................................................149
6.7.7 Proces................................................................................................................................150
6.8 Samenvatting................................................................................................................................151
5
,Hoofdstuk 1 : Inleiding in internationaal
ondernemen
Leerdoelen
● Wat is internationaal ondernemen ?
● Recente evolutie naar internationaal ondernemen – globalisering markten
● Wat beweegt bedrijven de grens over te gaan ?
● Wat zijn voornaamste evoluties van internationale handelen en
investeringen van Belgische bedrijven en wereldwijd ?
1.1 Wat is internationaal ondernemen ?
● Internationaal ondernemen = de ontwikkeling van internationale
economische activiteiten en/of handelingen om zaken te doen met het
buitenland via
⮚ Handel
⮚ Het sluiten van internationale samenwerkingsverbanden
⮚ Uitbesteding van activiteiten
⮚ Buitenlandse investeringen
voor het realiseren van onder andere loonkost- en schaalvoordelen en
kennisverwerving in zake synergiën
● Ondernemingen sluiten samenwerkingsverbanden met partners in
buitenland voor :
⮚ Uitbesteden van activiteiten aan lageloonlanden om productiviteit te
verhogen of om met goedkope arbeidskrachten te werken
⮚ Kennis te delen om t.o.v. concurrent sterker te staan
● Er zijn veel bedrijven in buitenlandse handelen 🡪 opereren wereldwijd
⮚ Benaming = multinationals
● Ook kleine bedrijven gaan de grens over ( denk aan webshops )
6
,1.1.1 Globalisering
● Globalisering ( = mondialisering ) = ver doorgedreven internationalisering
met wereldwijde spreiding van arbeid, kapitaal, kennis binnen ‘global value
chains’
⮚ Gevolg : landgrenzen vervagen steeds meer
→ Makkelijker om producten uit / aan andere landen te kopen /
verkopen
● Wegvallen van grenzen tussen landen
⮚ Steeds meer mensen reizen 🡪 politieke systemen, economieën en
cultuur hebben meer invloed op elkaar
● Bruto Nationaal Product ( BNP ) = mate
waarin een land deelneemt aan de
internationale handel
⮚ Som van alles wat er in een land
wordt geproduceerd + inkomen
uit buitenland
⮚ Meer dan ½ van de groei van BNP
komt uit opkomende
industrielanden
( = emerging markets )
→ Landen spelen belangrijke rol in globalisering
● Voor- en nadelen van globalisering
Voordelen Nadelen
✔ Draagt bij aan hogere � Grotere kans op
economische groei en ondermijning van lonen in
welvaart ontwikkelde landen
✔ Lagere prijzen wegens � Toename van uitbuiting
toename concurrentie arbeiders in minder
ontwikkelde landen
✔ Er wordt technische en
andere kennis gedeeld � Geeft multinationals veel
macht
7
, ✔ Leidt tot wijd verspreide � Pandemieën ?
culturele integratie
⮚ Terrorisme / economische crisis heeft globalisering beïnvloedt
→ Verscherpte ingangscontroles
→ Immigratieprocedures bij binnenkomst landen
→ Landen leggen handelsbeperkende maatregelen ter
bescherming
● Redenen / drijvende factoren voor toenemende globalisering ?
⮚ Liberalisering van markten => grenzen vervagen
⮚ Toenemende competitieve druk wereldwijd
⮚ Nieuwe internationale communicatiemiddelen ( opkomst van
internet )
⮚ Verbeterd en sneller internationaal transport
⮚ Meer gelijkende markten en homogene vraag
→ Stijgend BNP in opkomende groeilanden
● Landen waar enorme groei van BNP werd verwacht rond 2008 = BRICS-
landen
B : Brazilië
R : Rusland
I : India
C : China
S : Zuid-Afrika
● Groei viel tegen d.m.v. financiële crisis
⮚ Opkomst van N11-landen ( Next Eleven )
→ Bangladesh, Egypte, Turkije, Iran
→ Filipijnen, Indonesië, Pakistan
→ Mexico, Nigeria, Vietnam, Zuid-Korea
8
, ● Globalisering in België
⮚ Economisch aspect
→ Internationale handel
en investeringen
→
Handelsbelemmeringen
⮚ Sociaal aspect
→ Informatiestromen :
internet en telefoon
→ Toerisme
→ Overboekingen van geld naar het buitenland
⮚ Politiek aspect
→ Aanwezigheid van internationale instellingen en organisatie
( NAVO )
1.1.2 Nederland en globalisering
1.1.3 Lokalisering
● Lokalisering of relocatie = productie keert terug naar de locatie nabij de
afzetmarkt om
⮚ Beter en sneller in te spelen op steeds veranderde behoeften van
klanten
⮚ Omwille van stijgende loon- en transportkosten
⮚ Evolutie van technieken als robotisering + 3D-printing 🡪 mogelijkheid
om tegen lagere kosten te produceren
● Productie vindt plaats vlakbij plek waar producten worden verkocht om
snel op veranderde behoeften van afnemers te kunnen inspelen
1.1.4 Glokalisering
● Glokalisering = een samentrekking van globalisering en lokalisering
9
BEDRIJFSOMGEVING
Samenvatting
Academiejaar 2022-2023
Bachelor in Handelswetenschappen – Antwerpen
,INHOUDSTABEL
Hoofdstuk 1 : Inleiding in internationaal ondernemen...........................................................................6
1.1 Wat is internationaal ondernemen ?............................................................................................6
1.1.1 Globalisering..........................................................................................................................7
1.1.2 Nederland en globalisering....................................................................................................9
1.1.3 Lokalisering............................................................................................................................9
1.1.4 Glokalisering..........................................................................................................................9
1.1.5 Duurzaam internationaal ondernemen...............................................................................10
1.2 Waarom gaan bedrijven de grens over ?....................................................................................12
1.2.1 Internationale handel..........................................................................................................12
1.2.1.1 Theorie over ontstaan van internationale handel.........................................................12
..................................................................................................................................................12
1.2.1.2 Manieren van internationaal ondernemen...................................................................13
1.2.2 Buitenlandse investeringen ( BDI ).......................................................................................14
1.2.3 Motieven voor internationaal ondernemen........................................................................14
1.2.3.1 Proactieve motieven.....................................................................................................15
1.2.3.2 Reactieve motieven......................................................................................................16
1.3 Nederland en internationaal ondernemen.................................................................................17
1.3.1 Nederland en internationale handel....................................................................................17
1.3.2 Nederland en buitenlandse directe investeringen...............................................................19
1.3.3 Vooruitzichten voor internationaal ondernemen................................................................19
1.4 Organisaties met informatie over internationaal ondernemen..................................................20
1.5 Samenvatting..............................................................................................................................21
Hoofdstuk 2 : Politieke en economische omgeving..............................................................................23
2.1 Vrije handel.................................................................................................................................24
2.2 Economische samenwerking......................................................................................................25
2.2.1 Vrijhandelszone...................................................................................................................25
2.2.2 Douane-unie........................................................................................................................26
2.2.2.1 Mercosur.......................................................................................................................26
2.2.2.2 Turkije en Europese Unie..............................................................................................27
2.2.3 Gemeenschappelijke markt.................................................................................................27
2.3 Economische en monetaire unie................................................................................................28
2.4 Protectionisme...........................................................................................................................30
2.4.1 Handelsbelemmeringen.......................................................................................................31
2.4.2 Tarifaire maatregelen..........................................................................................................32
1
, 2.4.2.1 Invoerrechten...............................................................................................................32
2.4.2.2 Omzetbelastingen.........................................................................................................34
2.4.2.3 Accijnzen.......................................................................................................................34
2.4.2.4 Subsidies en regelingen................................................................................................34
2.4.2.5 Contingenten of tariefpreferentiële maatregelen........................................................34
2.4.2.5.2 Tariefcontingenten of quota’s ( = plafond )...........................................................37
2.4.2.5.3 Bijzondere bestemmingen.....................................................................................38
2.4.2.5.4 Antidumpingheffing...............................................................................................38
2.4.3 Non-tarifaire maatregelen...................................................................................................39
2.4.3.1 Douaneformaliteiten en administratieve procedures...................................................40
2.4.3.2 Technische en kwaliteitsvoorschriften..........................................................................40
2.4.3.2.1 CE-marketing..........................................................................................................40
2.3.4.2.2 Oorsprongsmerking...............................................................................................41
2.5 Internationale organisaties.........................................................................................................41
2.5.1 Verenigde Naties.................................................................................................................41
2.5.1.1 UNCTAD........................................................................................................................42
2.5.1.2 Global Compact.............................................................................................................43
2.5.1.3 Sustainable Development Goals ( SDG )........................................................................44
2.5.2 Wereldhandelsorganisatie ( WHO ).....................................................................................45
2.5.3 Internationaal Monetair Fonds............................................................................................46
2.5.4 Wereldbank.........................................................................................................................47
2.5.5 BRICS-bank en Contingency Reserve Arrangement ( CRA )..................................................47
2.5.6 Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling.........................................47
2.6 Samenvatting..............................................................................................................................50
Hoofdstuk 3 : Cultuur...........................................................................................................................52
3.1 Wat is cultuur ?...........................................................................................................................52
3.1.1 Cultuurlagen........................................................................................................................54
3.1.1.1 Symbolen......................................................................................................................54
3.1.1.2 Helden...........................................................................................................................54
3.1.1.3 Rituelen.........................................................................................................................55
3.1.1.4 Waarden.......................................................................................................................55
3.1.2 Cultuurniveaus.....................................................................................................................55
3.2 Elementen van cultuur................................................................................................................56
3.2.1 Taal......................................................................................................................................57
3.2.1.1 Verbale communicatie..................................................................................................57
3.2.1.2 Non-verbale communicatie...........................................................................................58
2
, 3.2.2 Religie..................................................................................................................................58
3.2.3 Sociale structuur..................................................................................................................59
3.2.4 Cultuurgram.........................................................................................................................60
3.3 Indelen van culturele verschillen................................................................................................61
..........................................................................................................................................................61
3.3.1 De zes dimensies van Hofstede............................................................................................61
3.3.1.1 Machtafstand................................................................................................................61
3.3.1.2 Individualisme versus collectivisme..............................................................................62
3.3.1.3 Masculiniteit versus feminiteit.....................................................................................63
3.3.1.4 Graad van onzekerheidsvermijding...............................................................................64
3.3.1.5 Lange- versus korte termijngerichtheid........................................................................64
3.3.1.6 Hedonisme versus soberheid........................................................................................65
3.3.2 De zeven dimensies van Trompenaars.................................................................................65
3.3.2.1 Universalisme versus particularisme.............................................................................66
3.3.2.2 Individualisme versus communitarisme........................................................................66
3.3.2.3 Neutraal versus affectief ( emotioneel )........................................................................67
3.3.2.4 Specifiek versus diffuus.................................................................................................67
3.3.2.5 Prestatie versus toeschrijving.......................................................................................68
3.3.2.6 Sequentieel versus synchroon......................................................................................68
3.3.3 Contextbenadering van Hall.................................................................................................69
3.4 Ethiek..........................................................................................................................................70
3.4.1 Wat is ethiek ?.....................................................................................................................70
3.4.2 Corruptie..............................................................................................................................71
3.4.3 Gedragscode ( code of conduct ).........................................................................................72
3.5 Samenvatting..............................................................................................................................74
Hoofdstuk 4 Management en organisatie in een internationale omgeving..........................................76
4.1 Internationalisering en de valkuilen...........................................................................................77
4.1.1.Starten met exporteren : FIT...............................................................................................79
4.2 Strategic Management...............................................................................................................79
4.2.1 Planningsproces...................................................................................................................80
4.2.2 Visie, missie en waarden......................................................................................................81
4.2.3 SWOT en groeimotoren.......................................................................................................82
4.2.3.1 SWOT............................................................................................................................82
4.2.3.2 Groeimotoren...............................................................................................................82
4.2.4 Strategische doelen formuleren..........................................................................................83
4.2.5 Tactische doelen en plannen maken....................................................................................84
3
, 4.2.6 Evaluatie en controlesysteem..............................................................................................84
4.3 Value-chainanalyse.....................................................................................................................84
4.3.1 Waardeketen van Porter.....................................................................................................85
4.3.2 Differentieel voordeel..........................................................................................................86
4.4. Strategische planning................................................................................................................87
4.4.1 Voordelen van planning.......................................................................................................87
4.4.2 Nadelen van planning..........................................................................................................88
4.5 Interne organisatie.....................................................................................................................88
4.5.1 Indeling naar werkniveau....................................................................................................89
4.5.1.1 Werkniveau : productgericht........................................................................................89
4.5.1.2 Werkniveau : marktgericht eenvoudig..........................................................................91
4.5.1.3 Werkniveau : marktgericht complex.............................................................................91
4.5.1.4 Werkniveau : marktgericht absoluut............................................................................92
4.5.2 Organisatiemodellen............................................................................................................93
4.6 Human Resource Management..................................................................................................94
4.6.1 Mondiale organisatie...........................................................................................................95
4.6.1.1 Etnocentrisch................................................................................................................95
4.6.1.2 Polycentrisch.................................................................................................................96
4.6.1.3 Geocentrisch.................................................................................................................96
4.6.2 Niveaus van werken binnen de bedrijven............................................................................97
4.6.2.1 Beroepsprofiel internationale functies.........................................................................98
4.7 Samenvatting..............................................................................................................................99
Hoofdstuk 5 Externe analyse in een internationale omgeving...........................................................102
5.1 Wat is een externe analyse ?....................................................................................................102
5.2 Initiële analyse ( stap 1 )...........................................................................................................103
5.2.1 Basisbehoefte-analyse.......................................................................................................103
5.2.2 Handelscijferanalyse..............................................................................................................105
5.2.3 Ondernemingsklimaat.......................................................................................................106
5.3 Omgevingsanalyse....................................................................................................................107
5.3.1 DESTEP-analyse..................................................................................................................108
5.3.2 Concurrentie analyse.........................................................................................................113
5.3.3 Leveranciers analyse..........................................................................................................115
5.3.4 Distributie analyse.............................................................................................................115
5.4 Marktonderzoek.......................................................................................................................116
5.5 Bepalen marktpotentieel..........................................................................................................119
5.5.1 Marktschatting...................................................................................................................119
4
, 5.5.2 Lead-lag analyse.................................................................................................................119
5.6 Samenvatting............................................................................................................................120
Hoofdstuk 6 Marktentreevormen en internationale marketing.........................................................123
6.1 Buitenlandse samenwerking.....................................................................................................123
6.1.1 Marktentreestrategie........................................................................................................124
6.1.2 Strategische allianties........................................................................................................125
6.2 Samenwerkingsvormen............................................................................................................126
6.2.1 Participerende samenwerkingsvorm.................................................................................127
6.2.2 Contractuele samenwerkingsvormen................................................................................128
6.3 Directe marktbewerkingsvormen.............................................................................................132
6.3.1 E-commerce.......................................................................................................................132
6.3.1.1 M-commerce..............................................................................................................133
6.3.1.2 A-commerce...............................................................................................................133
6.3.1.3 Kanalen van distributie...............................................................................................133
6.3.2 Beurzen..............................................................................................................................134
6.3.3 Eigen vertegenwoordiger of eigen verkoopkantoor..........................................................134
6.4 Fusie en overname...................................................................................................................135
6.5 Outsourcing en outtasking........................................................................................................136
6.6 Marketing op internationaal niveau.........................................................................................138
6.6.1 Elementen van marketing op internationaal niveau..........................................................138
6.6.2 Standaard of aanpassen ?..................................................................................................139
6.6.3 Thing globally, act locally...................................................................................................141
6.7 Internationale marketingmix....................................................................................................141
6.7.1 Product..............................................................................................................................142
6.7.2 Prijs....................................................................................................................................143
6.7.3 Promotie............................................................................................................................146
6.7.4 Plaats.................................................................................................................................148
6.7.5 Personeel...........................................................................................................................148
6.7.6 Physical ( fysiek ) bewijs.....................................................................................................149
6.7.7 Proces................................................................................................................................150
6.8 Samenvatting................................................................................................................................151
5
,Hoofdstuk 1 : Inleiding in internationaal
ondernemen
Leerdoelen
● Wat is internationaal ondernemen ?
● Recente evolutie naar internationaal ondernemen – globalisering markten
● Wat beweegt bedrijven de grens over te gaan ?
● Wat zijn voornaamste evoluties van internationale handelen en
investeringen van Belgische bedrijven en wereldwijd ?
1.1 Wat is internationaal ondernemen ?
● Internationaal ondernemen = de ontwikkeling van internationale
economische activiteiten en/of handelingen om zaken te doen met het
buitenland via
⮚ Handel
⮚ Het sluiten van internationale samenwerkingsverbanden
⮚ Uitbesteding van activiteiten
⮚ Buitenlandse investeringen
voor het realiseren van onder andere loonkost- en schaalvoordelen en
kennisverwerving in zake synergiën
● Ondernemingen sluiten samenwerkingsverbanden met partners in
buitenland voor :
⮚ Uitbesteden van activiteiten aan lageloonlanden om productiviteit te
verhogen of om met goedkope arbeidskrachten te werken
⮚ Kennis te delen om t.o.v. concurrent sterker te staan
● Er zijn veel bedrijven in buitenlandse handelen 🡪 opereren wereldwijd
⮚ Benaming = multinationals
● Ook kleine bedrijven gaan de grens over ( denk aan webshops )
6
,1.1.1 Globalisering
● Globalisering ( = mondialisering ) = ver doorgedreven internationalisering
met wereldwijde spreiding van arbeid, kapitaal, kennis binnen ‘global value
chains’
⮚ Gevolg : landgrenzen vervagen steeds meer
→ Makkelijker om producten uit / aan andere landen te kopen /
verkopen
● Wegvallen van grenzen tussen landen
⮚ Steeds meer mensen reizen 🡪 politieke systemen, economieën en
cultuur hebben meer invloed op elkaar
● Bruto Nationaal Product ( BNP ) = mate
waarin een land deelneemt aan de
internationale handel
⮚ Som van alles wat er in een land
wordt geproduceerd + inkomen
uit buitenland
⮚ Meer dan ½ van de groei van BNP
komt uit opkomende
industrielanden
( = emerging markets )
→ Landen spelen belangrijke rol in globalisering
● Voor- en nadelen van globalisering
Voordelen Nadelen
✔ Draagt bij aan hogere � Grotere kans op
economische groei en ondermijning van lonen in
welvaart ontwikkelde landen
✔ Lagere prijzen wegens � Toename van uitbuiting
toename concurrentie arbeiders in minder
ontwikkelde landen
✔ Er wordt technische en
andere kennis gedeeld � Geeft multinationals veel
macht
7
, ✔ Leidt tot wijd verspreide � Pandemieën ?
culturele integratie
⮚ Terrorisme / economische crisis heeft globalisering beïnvloedt
→ Verscherpte ingangscontroles
→ Immigratieprocedures bij binnenkomst landen
→ Landen leggen handelsbeperkende maatregelen ter
bescherming
● Redenen / drijvende factoren voor toenemende globalisering ?
⮚ Liberalisering van markten => grenzen vervagen
⮚ Toenemende competitieve druk wereldwijd
⮚ Nieuwe internationale communicatiemiddelen ( opkomst van
internet )
⮚ Verbeterd en sneller internationaal transport
⮚ Meer gelijkende markten en homogene vraag
→ Stijgend BNP in opkomende groeilanden
● Landen waar enorme groei van BNP werd verwacht rond 2008 = BRICS-
landen
B : Brazilië
R : Rusland
I : India
C : China
S : Zuid-Afrika
● Groei viel tegen d.m.v. financiële crisis
⮚ Opkomst van N11-landen ( Next Eleven )
→ Bangladesh, Egypte, Turkije, Iran
→ Filipijnen, Indonesië, Pakistan
→ Mexico, Nigeria, Vietnam, Zuid-Korea
8
, ● Globalisering in België
⮚ Economisch aspect
→ Internationale handel
en investeringen
→
Handelsbelemmeringen
⮚ Sociaal aspect
→ Informatiestromen :
internet en telefoon
→ Toerisme
→ Overboekingen van geld naar het buitenland
⮚ Politiek aspect
→ Aanwezigheid van internationale instellingen en organisatie
( NAVO )
1.1.2 Nederland en globalisering
1.1.3 Lokalisering
● Lokalisering of relocatie = productie keert terug naar de locatie nabij de
afzetmarkt om
⮚ Beter en sneller in te spelen op steeds veranderde behoeften van
klanten
⮚ Omwille van stijgende loon- en transportkosten
⮚ Evolutie van technieken als robotisering + 3D-printing 🡪 mogelijkheid
om tegen lagere kosten te produceren
● Productie vindt plaats vlakbij plek waar producten worden verkocht om
snel op veranderde behoeften van afnemers te kunnen inspelen
1.1.4 Glokalisering
● Glokalisering = een samentrekking van globalisering en lokalisering
9
