Samenvatting ZSO 15 - Vergelijkende neuroantaomie

1


ZELFSTUDIEOPDRACHT 15: VERGELIJKENDE NEUROANATOMIE

DEEL 1: Evolutie vd hersenen van gewervelde dieren

Vele vormen van zenuwstelsels
 Bijna alle dieren hebben een ZS, behalve degene die geen echte weefsels of organen hebben, zoals bv
de spons.
 Zenuwcellen laten een snelle communicatie toe
 Chemische communicatie: Vrijlating van een chemische stof die passief moet diffuseren is traag
 Veel van de neuronale intracellulaire structuren voor het produceren en vrijlaten van
neurotransmitter aan synaptische verbindingen, bestond al voor het bestaan van meercellige
organismen.  Neuronen waren 1 van de vroegst gedifferentieerde systemen in de dierlijke evolutie

 Radiale symmetrie (cnidaria + ctenophora)
o Het ZS is doorgaans georganiseerd als een of meerdere zenuwnetten van verspreide
neuronen die onderling verbonden zijn
o Bevatten geen echte ganglia
 Bilaterale symmetrie
o Hebben een ZS met een rostro-caudale organisatie langs de axis/as van hun lichaam
o 1 of meerdere longitudinaal lopende zenuwstrengen
o Ganglia liggen op intervallen tussen de zenuwstrengen
o Eventuele hersenen
o Regulatorische genen = homeobox genen specificeren de differentiatie van de lichaamsdelen

Verdeelde en centrale zenuwstelsels bij invertebraten
 Meest verspreide zenuwstelsel = zenuwnetten = cnidaria + ctenophora
o Sensorische receptoren (medusa vorm)
 Pigment fotoreceptor cel clusters ocelli
 Zwaartekracht gevoelige receptoren: statocysts
 Algemene sensorische cellen
o Geen concentratie van neuronen cellichamen in een gelokaliseerd regio van het lichaam

o De aanwezigheid van ganglia impliceert een gecentraliseerd zenuwstelsel = bilaterale
symmetrie (worm-achtigen)
-> MAAR hun zenuwstelsel zijn eigenlijke maar matig gecentraliseerd
 Ganglia in de hoofd regio zijn van gemiddelde grootte
 Groot deel van het ZS vormt de perifere zenuwstrengen en de geassocieerde ganglia
 Sensorische receptors
 Chemoreceptors
 Tactilereceptors
 Zwaartekracht gevoelige receptoren statocysts
 Fotoreceptor cel clusters ocelli

 Gecentraliseerd ZS
-> Vooral aanwezig bij vertebraten en in sommige invertebraten (arthropods en molluscs)
-> Centrale en perifere verdeling vh zenuwstelsel
o Aanwezigheid van een centraal deel van het ZS
 Rostro-caudale georiënteerde lichaamsaxis of een axiale zenuwstructuur
 Rostraal brein of set ganglia (de grotere ganglia = lobben)
o Aanwezigheid van een perifeer deel van het ZS
 Perifeer verspreide sensorische receptoren
 Zenuw uitlopers
 Lokale ganglia