Samenvatting: PDK – Het jongste kind
Inleiding: Kader rijke leeromgeving
1. Kader rijke leeromgeving
Het kader rijke leeromgeving =
• Het algemeen kader waaraan we themaplanning en werken zonder thema ophangen
• Opbouw van een rijke leeromgeving = basismilieu en aanbod
1.1. Een rijke leeromgeving
1.2. Een rijk basismilieu
,1.3. Het aanbod verrijken
• Van observeren, naar beeld creëren tot interventies op klas- en/of kindniveau
• Verrijking van de dagelijkse basisrituelen
• Ontdekken van kleuterinteresses tijdens het meespelen en hierop inspelen
• De impressie-expressiecyclus als inspiratiebron
• Toevoegen van verrassende elementen
• Thematisch aanbod (→ themaplanning, projectwerk)
!!! Een thema is dus een verrijking en geen basisaanbod!!!
→ We halen er de wereld mee naar binnen!
,Hoofdstuk 1: De jongste kleuter naar school – Een warme transitie
1. Schoolrijp kind of kindrijpe school
• Transitie thuis/kinderopvang naar kleuterklas
o = Niet simpel
• Ongelijke transitie
o Vaak makkelijker voor kinderen die naar de kinderopvang geweest zijn en kinderen
die de Nederlandse taal begrijpen
o Voor andere kinderen is de overstap soms erg overweldigend
1.1. Een schoolrijp kind
3 overwegingen:
1. Kinderen op voorhand klaarmaken
• Zoveel mogelijk voorbereiden op schoolse leven
o Kan Nederlands, kan zelfstandig jas aandoen/naar toilet gaan,…
• Opvang is plek om zelfstandigheid te leren
o Niet elk kind gaat naar opvang
o Is het de taak van opvang het kind voor te bereiden?
2. Kinderen beter even thuis houden
• Later instapmoment kiezen
o Bijv. kind is nog niet zindelijk
• Versterking ongelijke kansen
3. Learn it the hard way
• Kinderen, ouders en professionals zo snel mogelijk aanpassen
• Kinderen moeten erdoor
• Ouders houden zich sterk
• Professionals nemen afstand
1.2. Een kindrijpe school
Een kindrijpe school = Hoe kan je als school het transitieproces ondersteunen?
1. School past zich aan aan het kind
• Ieder kind is anders
• Centraal = WB, tegemoetkomen aan noden van alle kleuters
• Wenperiode in KK is nodig
• Ouders betrekken, wederkerigheid
• Continuïteit tussen kinderopvang en school
• Zorg en formeel leren gaan hand in hand
2. Welbevinden kleuters
• Een vlotte start is belangrijk voor welbevinden van kinderen
• Belangrijk voor verdere schoolloopbaan
3. Educare
, 1.2.1. Educare
Realiteit kleuteronderwijs =
→ NU: opsplitsing tussen ZORG en LEREN
• Ouders stellen vragen over zorg → indien twijfels: kinderen thuishouden van school
• Leerkracht legt focus op leren
o Hiërarchie in de klas: leren belangrijker dan zorg (?)
• Huidige oplossing in scholen = inschakelen kinderbegeleiders
o Belangrijke taak maar moeilijke positie (zie hiërarchie)
o Weinig uren
o Versterkt opsplitsing zorg en leren
Zorg =
• Fysieke zorg en emotionele noden: eten, slapen, neus snuiten, lichamelijk contact met
anderen, …
• Wordt beschouwd als niet pedagogisch of leerrijk
• Lijkt het echte leren in de weg te staan
Leren =
• Aandacht voor leren in formele setting
• Wordt verstoord door het moeten uitvoeren van zorgtaken
Herdenken kleuteronderwijs: EDUCARE
Leerprocessen vragen om een zorgende houding
Opvoeding + zorgtaken kunnen ook pedagogisch en leerrijk zijn
• Verder gaan dan het tegemoetkomen aan fysieke en emotionele noden
• Aandacht hebben voor kind, het kind mag bestaan en hoort erbij
• Focus op WELBEVINDEN van de kleuter als voorwaarde om tot leren te komen
• Pijler: kwaliteitsvolle interactie
Voorbeelden van EDUCARE in de klas:
1. Infrastructuur
• Leefschool vanuit noden kleuters = elke ruimte benutten om kleuters voluit te laten leren
• Peuterdorp = een aparte buitenspeelplaats en binnenspeelruimte voor de peuters
2. Balans zorg/onderwijs
• Vrijwilligers in de refter = tafelverantwoordelijke helpen de kleuters tijdens het middageten
o Zo kunnen de kleuters op eigen tempo en in alle rust tafelen
• Zindelijkheid thuis & op school = Als de kleuter er klaar voor is, start de school in
samenwerking met de kinderverzorger en de ouders een zindelijkheidstraject op
3. Welbevinden
• Zie voorgaande voorbeelden
Inleiding: Kader rijke leeromgeving
1. Kader rijke leeromgeving
Het kader rijke leeromgeving =
• Het algemeen kader waaraan we themaplanning en werken zonder thema ophangen
• Opbouw van een rijke leeromgeving = basismilieu en aanbod
1.1. Een rijke leeromgeving
1.2. Een rijk basismilieu
,1.3. Het aanbod verrijken
• Van observeren, naar beeld creëren tot interventies op klas- en/of kindniveau
• Verrijking van de dagelijkse basisrituelen
• Ontdekken van kleuterinteresses tijdens het meespelen en hierop inspelen
• De impressie-expressiecyclus als inspiratiebron
• Toevoegen van verrassende elementen
• Thematisch aanbod (→ themaplanning, projectwerk)
!!! Een thema is dus een verrijking en geen basisaanbod!!!
→ We halen er de wereld mee naar binnen!
,Hoofdstuk 1: De jongste kleuter naar school – Een warme transitie
1. Schoolrijp kind of kindrijpe school
• Transitie thuis/kinderopvang naar kleuterklas
o = Niet simpel
• Ongelijke transitie
o Vaak makkelijker voor kinderen die naar de kinderopvang geweest zijn en kinderen
die de Nederlandse taal begrijpen
o Voor andere kinderen is de overstap soms erg overweldigend
1.1. Een schoolrijp kind
3 overwegingen:
1. Kinderen op voorhand klaarmaken
• Zoveel mogelijk voorbereiden op schoolse leven
o Kan Nederlands, kan zelfstandig jas aandoen/naar toilet gaan,…
• Opvang is plek om zelfstandigheid te leren
o Niet elk kind gaat naar opvang
o Is het de taak van opvang het kind voor te bereiden?
2. Kinderen beter even thuis houden
• Later instapmoment kiezen
o Bijv. kind is nog niet zindelijk
• Versterking ongelijke kansen
3. Learn it the hard way
• Kinderen, ouders en professionals zo snel mogelijk aanpassen
• Kinderen moeten erdoor
• Ouders houden zich sterk
• Professionals nemen afstand
1.2. Een kindrijpe school
Een kindrijpe school = Hoe kan je als school het transitieproces ondersteunen?
1. School past zich aan aan het kind
• Ieder kind is anders
• Centraal = WB, tegemoetkomen aan noden van alle kleuters
• Wenperiode in KK is nodig
• Ouders betrekken, wederkerigheid
• Continuïteit tussen kinderopvang en school
• Zorg en formeel leren gaan hand in hand
2. Welbevinden kleuters
• Een vlotte start is belangrijk voor welbevinden van kinderen
• Belangrijk voor verdere schoolloopbaan
3. Educare
, 1.2.1. Educare
Realiteit kleuteronderwijs =
→ NU: opsplitsing tussen ZORG en LEREN
• Ouders stellen vragen over zorg → indien twijfels: kinderen thuishouden van school
• Leerkracht legt focus op leren
o Hiërarchie in de klas: leren belangrijker dan zorg (?)
• Huidige oplossing in scholen = inschakelen kinderbegeleiders
o Belangrijke taak maar moeilijke positie (zie hiërarchie)
o Weinig uren
o Versterkt opsplitsing zorg en leren
Zorg =
• Fysieke zorg en emotionele noden: eten, slapen, neus snuiten, lichamelijk contact met
anderen, …
• Wordt beschouwd als niet pedagogisch of leerrijk
• Lijkt het echte leren in de weg te staan
Leren =
• Aandacht voor leren in formele setting
• Wordt verstoord door het moeten uitvoeren van zorgtaken
Herdenken kleuteronderwijs: EDUCARE
Leerprocessen vragen om een zorgende houding
Opvoeding + zorgtaken kunnen ook pedagogisch en leerrijk zijn
• Verder gaan dan het tegemoetkomen aan fysieke en emotionele noden
• Aandacht hebben voor kind, het kind mag bestaan en hoort erbij
• Focus op WELBEVINDEN van de kleuter als voorwaarde om tot leren te komen
• Pijler: kwaliteitsvolle interactie
Voorbeelden van EDUCARE in de klas:
1. Infrastructuur
• Leefschool vanuit noden kleuters = elke ruimte benutten om kleuters voluit te laten leren
• Peuterdorp = een aparte buitenspeelplaats en binnenspeelruimte voor de peuters
2. Balans zorg/onderwijs
• Vrijwilligers in de refter = tafelverantwoordelijke helpen de kleuters tijdens het middageten
o Zo kunnen de kleuters op eigen tempo en in alle rust tafelen
• Zindelijkheid thuis & op school = Als de kleuter er klaar voor is, start de school in
samenwerking met de kinderverzorger en de ouders een zindelijkheidstraject op
3. Welbevinden
• Zie voorgaande voorbeelden
