Praktische informatie
Examen: multiple choice -> geen giscorrectie, maar 13/20 = 10,7/20
Hoofdstukken 2, 3 en 5 in handboek Physiology of Behavior lezen
Inleiding
1. Structuren en functies
Biologische psychologie I (voorkennis):
- Evolutie en gedragsgenetica: overerfbaar DNA -> fysieke structuren -> gedrag (bv. IQ is voor 50%
genetisch bepaald)
- Micro- en macrostructuur van het zenuwstelsel
- Belangrijke onderzoeksmethoden
Biologische psychologie II: functies
- Inzoomen op processen in specifieke deelstructuren: zintuigen, motoriek, slaap en biologische
ritmes, leren en geheugen, stress
- Uitermate breed en gespecialiseerd vakgebied (helikopterzicht van belangrijke functies)
- Belang van netwerkstructuren
Netwerkstructuren
A en B: neuronen
Streepje: axon
Neuron B heeft dendrieten waardoor het een signaal van neuron A kan ontvangen
Wanneer neuron B een signaal ontvangt, verandert de lading (wordt positief) = actiepotentiaal
Een neuron in rust heeft een negatieve lading = rustpotentiaal
Neuronen dienen om duidelijke beslissingen te kunnen nemen -> een neuron kan pas een signaal
ontvangen als het signaal duidelijk is
Een neuron stuurt soms een signaal wanneer dit niet moet of stuurt soms geen signaal wanneer dit
wel moet (= ruis) -> geen duidelijk signaal -> er gebeurd niets want de ontvangende neuron wordt
niet voldoende gestimuleerd -> rustpotentiaal
Eenvoudige keten
1
,Bv. je stapt op nagel en haalt direct je voet er af
Convergentie
3 neuronen in laag A, 1 neuron in laag B
Kwantitatieve integratie: A neuronen kunnen bij elkaar opgeteld worden
Kwalitatieve integratie: neuron B heeft input van verschillende neuronen nodig om voldoende info te
hebben
In laag A en B zijn evenveel neuronen
Divergentie
1 neuron in laag A, 3 neuronen in laag B
Neuron A stuurt dezelfde boodschap naar de verschillende B neuronen
De B neuronen beslissen zelf hoe de boodschap geïnterpreteerd wordt en wat ermee gebeurd (kan
verschillen)
Feedback
Neuron A stuurt tegelijkertijd een signaal naar neuron B en C
Neuron C ontvangt een signaal van neuron A en stuurt iets later een signaal terug naar neuron A
Wanneer neuron A een onduidelijke boodschap stuurt, zal neuron C geen signaal terugsturen naar
neuron A
2
,Feedforward
Neuron A stuurt tegelijkertijd een signaal naar neuron B en C
De route van A naar B is sneller dan de route via C
Wanneer neuron A 2 signalen snel na elkaar naar neuron B stuurt, zal het 2de signaal niet aankomen
omdat neuron C neuron B inhibeert
Scherpe en doffe pijn
Neuron A exibeert neuron C en neuron D inhibeert C
Neuron A stimuleert eerst neuron B (scherpe pijn waarop je reageert) en daarna neuron C (pijn
verdwijnt)
Neuron D stimuleert neuron B en onderdruk de functie van neuron C (doffe pijn, pijn blijft)
Door acute pijn te stimuleren kan je doffe pijn vermijden
Laterale inhibatie
Neuron C inhibeert neuron A en E -> neuronen B en F zullen geen signaal ontvangen
Bv. je drukt met je ogen dicht een pen op je handpalm -> je kan precies inschatten waar de pen zich
situeert op je hand omdat de neuronen die zich naast dit punt in je hand bevinden, worden
geïnhibeert door het neuron precies onder de plaats van de pen
2. Zintuigen
5 zintuigen: zien, ruiken, proeven, horen, voelen
3
, Dissociatie: iets dat je als 1 ding ervaart dat je kan onderscheiden uit verschillende zaken (bv. geen
aardappelen en tomaten herkennen maar wel weten dat je op de markt bent)
Case study: Ian Waterman
Door griep op 19 jaar selectieve uitval van tastzin (Sensorisch deficit) maar kan wel pijn en
temperatuur voelen -> pijn en temperatuur kunnen we onderscheiden van tast
Chemoceptie: gespecialiseerde sensorische receptor die een chemische substantie omzet om een
biologisch signaal te genereren
Magnetoceptie: de mogelijkheid bij dieren om zich te oriënteren op het aardmagnetisch veld tijdens
migratie of verplaatsing in het algemeen
Sensatie: fysieke omgevingsstimuli worden gedetecteerd door sensorische receptoren en omgezet in
neurale activiteit
Perceptie: interpretatie, ervaring, reactie op deze sensaties door cellen in het centraal zenuwstelstel
Transductie: omzetting van fysieke stimuli in verandering van membraanpotentiaal in de sensorische
receptorcel
Zintuigen: psychische functies die ons al dan niet bewust informatie verschaffen over gebeurtenissen
in de materiële wereld
Gespecialiseerde cellen (receptoren) detecteren fysische fenomenen (bv. zout proeven)
Deze worden in zeker mate gespecialiseerd verwerkt door 1 of meerdere delen van het zenuwstelstel
Wat we als 1 zintuig omschrijven omvat vaak meerder types receptoren en meerdere ketens van
gespecialiseerde verwerking (bv. licht)
Sensorische receptor = gespecialiseerd neuron
Detecteren een specifiek soort fysieke gebeurtenis (bv. een aspect van licht) of substantie
Hebben meestal geen axon -> vormen synapsen met hun cellichaam (typisch graduele/analoge
codering)
Afgestemd op een welbepaald type stimulus/modaliteit (adequate stimulus) -> arsenaal verschillend
over soorten heen (bv. elektroceptie in dolfijn en vogelbekdier)
Afgestemd op een bepaalde range (bv. gehoor bij mensen beperkt tot 20 kHz)
Gespecialiseerde verwerking
Müller (1803-1858): doctorine van de specifieke energieën
Verschillende sensoren communiceren via verschillende ‘energieën’ met het brein = probleem van
homoculus
4
Examen: multiple choice -> geen giscorrectie, maar 13/20 = 10,7/20
Hoofdstukken 2, 3 en 5 in handboek Physiology of Behavior lezen
Inleiding
1. Structuren en functies
Biologische psychologie I (voorkennis):
- Evolutie en gedragsgenetica: overerfbaar DNA -> fysieke structuren -> gedrag (bv. IQ is voor 50%
genetisch bepaald)
- Micro- en macrostructuur van het zenuwstelsel
- Belangrijke onderzoeksmethoden
Biologische psychologie II: functies
- Inzoomen op processen in specifieke deelstructuren: zintuigen, motoriek, slaap en biologische
ritmes, leren en geheugen, stress
- Uitermate breed en gespecialiseerd vakgebied (helikopterzicht van belangrijke functies)
- Belang van netwerkstructuren
Netwerkstructuren
A en B: neuronen
Streepje: axon
Neuron B heeft dendrieten waardoor het een signaal van neuron A kan ontvangen
Wanneer neuron B een signaal ontvangt, verandert de lading (wordt positief) = actiepotentiaal
Een neuron in rust heeft een negatieve lading = rustpotentiaal
Neuronen dienen om duidelijke beslissingen te kunnen nemen -> een neuron kan pas een signaal
ontvangen als het signaal duidelijk is
Een neuron stuurt soms een signaal wanneer dit niet moet of stuurt soms geen signaal wanneer dit
wel moet (= ruis) -> geen duidelijk signaal -> er gebeurd niets want de ontvangende neuron wordt
niet voldoende gestimuleerd -> rustpotentiaal
Eenvoudige keten
1
,Bv. je stapt op nagel en haalt direct je voet er af
Convergentie
3 neuronen in laag A, 1 neuron in laag B
Kwantitatieve integratie: A neuronen kunnen bij elkaar opgeteld worden
Kwalitatieve integratie: neuron B heeft input van verschillende neuronen nodig om voldoende info te
hebben
In laag A en B zijn evenveel neuronen
Divergentie
1 neuron in laag A, 3 neuronen in laag B
Neuron A stuurt dezelfde boodschap naar de verschillende B neuronen
De B neuronen beslissen zelf hoe de boodschap geïnterpreteerd wordt en wat ermee gebeurd (kan
verschillen)
Feedback
Neuron A stuurt tegelijkertijd een signaal naar neuron B en C
Neuron C ontvangt een signaal van neuron A en stuurt iets later een signaal terug naar neuron A
Wanneer neuron A een onduidelijke boodschap stuurt, zal neuron C geen signaal terugsturen naar
neuron A
2
,Feedforward
Neuron A stuurt tegelijkertijd een signaal naar neuron B en C
De route van A naar B is sneller dan de route via C
Wanneer neuron A 2 signalen snel na elkaar naar neuron B stuurt, zal het 2de signaal niet aankomen
omdat neuron C neuron B inhibeert
Scherpe en doffe pijn
Neuron A exibeert neuron C en neuron D inhibeert C
Neuron A stimuleert eerst neuron B (scherpe pijn waarop je reageert) en daarna neuron C (pijn
verdwijnt)
Neuron D stimuleert neuron B en onderdruk de functie van neuron C (doffe pijn, pijn blijft)
Door acute pijn te stimuleren kan je doffe pijn vermijden
Laterale inhibatie
Neuron C inhibeert neuron A en E -> neuronen B en F zullen geen signaal ontvangen
Bv. je drukt met je ogen dicht een pen op je handpalm -> je kan precies inschatten waar de pen zich
situeert op je hand omdat de neuronen die zich naast dit punt in je hand bevinden, worden
geïnhibeert door het neuron precies onder de plaats van de pen
2. Zintuigen
5 zintuigen: zien, ruiken, proeven, horen, voelen
3
, Dissociatie: iets dat je als 1 ding ervaart dat je kan onderscheiden uit verschillende zaken (bv. geen
aardappelen en tomaten herkennen maar wel weten dat je op de markt bent)
Case study: Ian Waterman
Door griep op 19 jaar selectieve uitval van tastzin (Sensorisch deficit) maar kan wel pijn en
temperatuur voelen -> pijn en temperatuur kunnen we onderscheiden van tast
Chemoceptie: gespecialiseerde sensorische receptor die een chemische substantie omzet om een
biologisch signaal te genereren
Magnetoceptie: de mogelijkheid bij dieren om zich te oriënteren op het aardmagnetisch veld tijdens
migratie of verplaatsing in het algemeen
Sensatie: fysieke omgevingsstimuli worden gedetecteerd door sensorische receptoren en omgezet in
neurale activiteit
Perceptie: interpretatie, ervaring, reactie op deze sensaties door cellen in het centraal zenuwstelstel
Transductie: omzetting van fysieke stimuli in verandering van membraanpotentiaal in de sensorische
receptorcel
Zintuigen: psychische functies die ons al dan niet bewust informatie verschaffen over gebeurtenissen
in de materiële wereld
Gespecialiseerde cellen (receptoren) detecteren fysische fenomenen (bv. zout proeven)
Deze worden in zeker mate gespecialiseerd verwerkt door 1 of meerdere delen van het zenuwstelstel
Wat we als 1 zintuig omschrijven omvat vaak meerder types receptoren en meerdere ketens van
gespecialiseerde verwerking (bv. licht)
Sensorische receptor = gespecialiseerd neuron
Detecteren een specifiek soort fysieke gebeurtenis (bv. een aspect van licht) of substantie
Hebben meestal geen axon -> vormen synapsen met hun cellichaam (typisch graduele/analoge
codering)
Afgestemd op een welbepaald type stimulus/modaliteit (adequate stimulus) -> arsenaal verschillend
over soorten heen (bv. elektroceptie in dolfijn en vogelbekdier)
Afgestemd op een bepaalde range (bv. gehoor bij mensen beperkt tot 20 kHz)
Gespecialiseerde verwerking
Müller (1803-1858): doctorine van de specifieke energieën
Verschillende sensoren communiceren via verschillende ‘energieën’ met het brein = probleem van
homoculus
4
