Samenvatting Arbeids- En Organisatiepsychologie

Arbeids -en organisatiepsychologie

Hoofdstuk 1: Inleiding en situering

Afbakening

 psychologie: individu is de focus
 gedragingen individu impact op het werk  werk impact op het individu

Situering van de A&O-psychologie




 Starten vanuit focus vanuit individu/ mend
 2 complementarie activiteiten:
 Mens die consumeert
 Mens die produceert  wij focussen ons hierop
 mens-mens: pure interpersoonlijkhied
 mens arbeid
- ergonomie: omgeving aanpassen aan het individu vb.: verlichting, toestellen zodat je
geen rugklachten hebt
- arbeids-psychologie: individu aanpassen aan de omgeving/ de job vb.: opleiding volgen,
personen selecteren
- organisatie-psychologie: bestuderen aan het individu in de organisatie/omgeving

Historische en maatschappelijke evoluties

Filosofie:

 Plato:

, beschrijft ideale Staat als plaats waar individuen die taken toegewezen krijgen waarvoor
best geschikt
 stelt: geen twee personen exact gelijk geboren; mensen verschillen qua natuurlijke
begaafdheden
 stelt militaire geschiktheidstests op om soldaten van ideale Staat te selecteren

 Juan de Dios Huarte y Navarro:
 grote individuele verschillen
 verschillende beroepen vereisen verschillende vaardigheidspatronen
 belang van goede professionele diagnostiek door de staat, zodat men jongeren kan
verplichten het kennisdomein te bestuderen waarvoor meest geschikt  rol van de
staat: vaardigheden onderzoeken en de mensen dan verplichten om dat te gaan
studeren
 voordeel voor staat
 voordeel voor individu: geen tijd en moeite verspillen
 vandaag de dag: interessetest, onderwijskiezer,…

Natuurwetenschappelijke methode:

 observatie  hypothese (idee over hoe de zaken werken)  toetsing 
verwerping/aanvaarding hypothese
 Vb. Milgram experiment  experiment met elektrische schokken:
1. Observatie: Hoe is iedereen meegegaan met hitler?
2. hypothese: wanneer er een autoriteit is, mensen neiging om die te volgen
3. Toetsing: hij liet mensen naar het labo komen en zeggen dat het een leerexperiment
is  persoon moet leraar zijn  altijd als de persoon fout antwoord gaf kreeg hij een
schok  veel mensen deelden dodelijke schokken uit
4. Aanvaarding hypothese  idee: mensen deden dat wanneer er een autoriteit
aanwezig was.
(https://www.youtube.com/watch?v=xOYLCy5PVgM)

Maatschappelijke ontwikkeling / sociale invloeden:

 Door industriële evolutie
 Vakbonden
 Van thuis uit werken
 Bepaalde beroepen verdwijnen door technologische vooruitgang vb.: copiloot,
reisbureau

Humanisme
 Gebasseerd op de mens, op het hier en nu
 Mens centraal zetten

Eerste academische ontwikkelingen

 1876: Wilhelm Wundt (eerste psychologisch labo)

,- Experimentele methode  natuurwetenschappelijke methode (op menselijk gedrag
toepassen)
- Introspectie  reactietijdexperimenten en uw ervaring vertellen

Arbeidspsychologie – consumentenpsychologie

 1901: Walter Dill Scott
- Voor het eerste economische activiteit gaan linken aan psychologische inzichten
- Toespraak over psychologie en reclame (hoe mensen gaan overtuigen?)
- Voor eerst commerciële activiteit linken aan psychologische inzichten
 1912: Hugo Münsterberg
- Boek geschreven: Psychology and industrial efficiency
- Natuurwetenschappelijke testen toepassen op selectie
- Toepassen van empirisch – natuurwetenschappelijke methode op selectie
- Vb.: Trambestuurders testen, zo snel mogelijk reageren als er een lichtje gaat
branden (hoe snel reageren ze in gevaarlijke situaties?




Differentiële psychologie:

 Galton, Pearson:
- Had sterke interesse in individuele verschillen
- Experimentele methode
- Ontwikkelen van statistische technieken (gemiddelde,
standaardafwijking, correlatie)  liet toe om groepen en
individuele verschillen te beschrijven
- Basis voor selectiepsychologie
- labo galton  Vb.: verschillen van oogkleur, hoe lang armen
zijn
-

 McKeen Cattell, Binet & Simon, Terman, Yerkes
- Individuele verschillen in cognitieve vaardigheden/ intelligentie
- Intelligentietests

 Guilford, Cattell:
- Individuele verschillen in persoonlijkheid

Evolutie van maatschappelijke beeld over de mens in een arbeidssituatie

 Hoe is het beeld op de werkende mens doorheen de jaren?

, < 20 eeuw

 Werknemer volgt slaafs instructies en heeft geen eigen mening
 Ook kinderen tewerkgesteld

De rationeel-economische mens

 Mensen zijn lui en we moeten ze overhalen met rationeel-economische redenen
 Werknemer heeft vooral rationeel - economische motieven
 Taylor, scientific management
 Productie verhogen + betere werknemers
 Werkmethoden moeten gebaseerd zijn op wetenschappelijke principes 
bestuderen hoe we de job beter kunnen uitvoeren
 Case studie: 1 iemand bestuderen (smith)  ik ga zeggen hoe gij moet werken 
productiever en meer verdienen vb.: je moet uw wagen zo vasthouden, je moet
uw pauze dan nemen  productie steeg  conclusie: we moeten zeggen wat ze
moeten doen
 Selecteer, train en ontwikkel elke werknemer op een wetenschappelijke manier
 Zorg ervoor dat de geplande werkmethode gevolgd wordt
 Managers analyzeren en plannen, werknemers voeren uit
 Zo worden mensen geselcteerd  door te kijken in welk taakje mensen het beste
zijn
 Vb.: 1 iemand gaat de deuren maken, 1 iemand de sleutels, 1 iemand … =
taylorisme
 Waarom werkte dat toen? Omdat er toen een zeer moeilijke economische
situatie was, smith was heel arm

 Gilbreths, time and motion studies (was een Koppel)
 Doorgedreven voor van taylorisme
 Op micro-niveau te gaan kijken hoe ze bewegingen kunnen optimaliseren vb.:
gaat het sneller om jas van boven naar onder of omgekeerd open te doen?
 Alfabeth  heel snel noteren wat anders moest  minder tijdverlies door het
alfabeth