DUURZAME ONTWIKKELING
SAMENVATTINGEN
Basisboek Duurzame Ontwikkeling 4e Editie
Pavel Spuijbroek
,Inhoud
Hoofdstuk 1............................................................................................................................................3
1.1 Mens en Natuur............................................................................................................................3
1.2 Rijk en arm....................................................................................................................................3
1.3 Problemen en successen..............................................................................................................4
1.4 Twee dimensies: hier en daar, nu en later....................................................................................4
1.5 Definitie van ‘duurzame ontwikkeling’.........................................................................................5
1.6 De triple P.....................................................................................................................................5
1.7 Top-down en bottom-up..............................................................................................................6
Hoofdstuk 2............................................................................................................................................7
2.1 Eenrichtingsverkeer: geen kringlopen..........................................................................................7
2.2 Positieve terugkoppeling: zonder rem omhoog of omlaag...........................................................7
2.3 Roofbouw: een reusachtige voetafdruk........................................................................................8
2.4 Schoon water: alles voor de mens, en dan nog niet genoeg.........................................................8
2.6 Gevolgen voor de natuur..............................................................................................................8
Hoofdstuk 3............................................................................................................................................9
3.1 PPP in onbalans: de economie eerst.............................................................................................9
3.2 Ongelijkheid: gebrek aan solidariteit..........................................................................................10
3.3 Ontmenselijking: vervreemding en uitsluiting............................................................................10
3.4 Onveiligheid: terreur, oorlog, dictatuur......................................................................................10
3.5 Het weefsel van de mens, natuur en economie.........................................................................11
Hoofdstuk 4..........................................................................................................................................12
4.1 Internationale organisaties.........................................................................................................12
4.2 Denkbeelden en inspiratiebronnen............................................................................................12
4.3 Mensen.......................................................................................................................................13
4.4 Natuur.........................................................................................................................................13
4.5 Wetenschap en techniek............................................................................................................13
4.6 Ondernemen...............................................................................................................................14
4.7 Studenten...................................................................................................................................14
4.8 Circulaire economie....................................................................................................................14
4.9 Doelen van duurzame ontwikkeling...........................................................................................15
Hoofdstuk 5: Hier en daar....................................................................................................................16
5.1 China: groei, maar niet in mensenrechten..................................................................................16
5.2 India: hightech versus platteland................................................................................................16
5.3 EU: vergrijzend Europa...............................................................................................................17
, 5.4 ECOWAS: explosieve bevolkingsgroei in Afrika...........................................................................18
5.5 Gedeelde verantwoordelijkheid.................................................................................................18
Hoofdstuk 6: Nu en Later......................................................................................................................21
6.1 Leren van het verleden...............................................................................................................21
6.2 Profeten, futurologen en sciencefictionschrijvers......................................................................21
6.3 Modellen, scenario’s en simulaties.............................................................................................22
6.4 Groeimodellen............................................................................................................................22
6.5 Wereldscenario’s........................................................................................................................22
6.6 Wat voor wereld willen we eigenlijk?.........................................................................................23
Hoofdstuk 7 Klimaat en Energie...........................................................................................................24
7.1 Verschijnsel: temperatuurstijging...............................................................................................24
7.2 Oorzaak: het broeikaseffect........................................................................................................24
7.3 Gevolgen: van zeespiegelstijging tot misoogsten.......................................................................24
7.4 Oplossingsrichtingen: technologie en leefstijl............................................................................26
7.5 Politieke en economische instrumenten....................................................................................27
Hoofdstuk 8..........................................................................................................................................28
8.1 Maatschappelijk verantwoord ondernemen..............................................................................28
8.2 Corporate governance................................................................................................................28
8.3 Duurzame producten en diensten..............................................................................................29
8.4 Toekomstgericht ondernemen...................................................................................................30
8.5 De duurzaam competente professional......................................................................................31
, Hoofdstuk 1
1.1 Mens en Natuur
Watersnoodramp gebeurde in 1953, daarna zijn dijken verhoogd en werd Deltaplan uitgevoerd. In
1993 en 1995 overstroomden toch nog wat rivieren, tot grote verbasing. Dit had een aantal
oorzaken:
Oorzaak 1: de rivieren waren gekanaliseerd. Dit betekent dat kronkels en lussen (meanders) zijn
rechtgetrokken. Dit is handig voor scheepsvaart en aanmaken dijken, maar het water stroomt
hierdoor sneller door de rivieren en kunnen rivieren minder volume bezitten.
Oorzaak 2: er waren op hoge schaal bossen gekapt en er zijn steden aangelegd. Bomen kunnen
water langer in de grond houden, waardoor rivieren meer water kunnen bevatten. Door steden kan
er minder water in de grond worden opgeslagen.
Wij kunnen als mensen de natuur aanpassen naar onze eigen wensen. Wij zijn de natuur gaan
aanpassen naar onze veiligheid, welzijn of economische belangen. Wij kunnen de natuur aanpassen
en een bepaald belang daarin afwegen.
In de twintigste eeuw kwamen de Afsluitdijk en de Deltawerken, als gevolg van de watersnoodramp.
Gekomen als oplossing voor beheersing natuur en vertrouwen in eigen kracht. Daarna kwamen
mensen erachter dat aanpassen aan de kracht van natuur beste oplossing is, ten opzichte van meer
bouwen van bijv. dijken.
Ecologische hoofdstructuur: samenhangend netwerk van bestaande en nog te ontwikkelen
natuurgebieden in Nederland, gericht op herstel van biodiversiteit en van de veerkracht van de
natuur.
Beheersing: een kernachtige manier om het oude beleid in een woord samen te vatten. Oude beleid
was gebaseerd om natuurkrachten te beheersen, maar was niet meer vol te houden en onduurzaam.
Adaptatie: nieuwe term voor nieuwe duurzame waterbeheer. Nieuwe beleid, aanpassen aan
krachten van de natuur.
Paradigma: een woord dat hele manier van denken weergeeft.
Paradigmaverschuiving: omslag in het denken van beheersing naar adaptatie.
Door invoer nieuw beleid ‘Ruimte voor de rivier’ (nieuwe beleid), werd infrastructuur verandert.
Oude systeem bevatte weeffout: was niet goed ontworpen voor ontwikkelingen 21 e eeuw. Dit zorgde
voor boeiende transitie: fundamentele verandering van systeem op basis van
paradigmaverschuiving.
Duurzame ontwikkeling: ontwikkeling die leidt in richting van leefomgeving waarin belangen mens,
economie en natuur met elkaar in evenwicht zijn .
1.2 Rijk en arm
Genetische modificatie: Producten die genetische wijzigingen hebben doorgebracht om het product
beter te willen maken.
ontwikkelingen nieuwe gewassen kosten veel geld. Bedrijven die zich hiermee bezighouden doen dit
uit winstverwachting.
Biotechnologie niet zo risicovol. Als genen veranderen, verandert de rest in dat gebied mee.
Biologische manier kan je echter niet voorspellen of positieve of negatieve verandering is.
Door de arm en rijk kloof, zie je verschillen in welvaart van bevolkingsgroepen.
SAMENVATTINGEN
Basisboek Duurzame Ontwikkeling 4e Editie
Pavel Spuijbroek
,Inhoud
Hoofdstuk 1............................................................................................................................................3
1.1 Mens en Natuur............................................................................................................................3
1.2 Rijk en arm....................................................................................................................................3
1.3 Problemen en successen..............................................................................................................4
1.4 Twee dimensies: hier en daar, nu en later....................................................................................4
1.5 Definitie van ‘duurzame ontwikkeling’.........................................................................................5
1.6 De triple P.....................................................................................................................................5
1.7 Top-down en bottom-up..............................................................................................................6
Hoofdstuk 2............................................................................................................................................7
2.1 Eenrichtingsverkeer: geen kringlopen..........................................................................................7
2.2 Positieve terugkoppeling: zonder rem omhoog of omlaag...........................................................7
2.3 Roofbouw: een reusachtige voetafdruk........................................................................................8
2.4 Schoon water: alles voor de mens, en dan nog niet genoeg.........................................................8
2.6 Gevolgen voor de natuur..............................................................................................................8
Hoofdstuk 3............................................................................................................................................9
3.1 PPP in onbalans: de economie eerst.............................................................................................9
3.2 Ongelijkheid: gebrek aan solidariteit..........................................................................................10
3.3 Ontmenselijking: vervreemding en uitsluiting............................................................................10
3.4 Onveiligheid: terreur, oorlog, dictatuur......................................................................................10
3.5 Het weefsel van de mens, natuur en economie.........................................................................11
Hoofdstuk 4..........................................................................................................................................12
4.1 Internationale organisaties.........................................................................................................12
4.2 Denkbeelden en inspiratiebronnen............................................................................................12
4.3 Mensen.......................................................................................................................................13
4.4 Natuur.........................................................................................................................................13
4.5 Wetenschap en techniek............................................................................................................13
4.6 Ondernemen...............................................................................................................................14
4.7 Studenten...................................................................................................................................14
4.8 Circulaire economie....................................................................................................................14
4.9 Doelen van duurzame ontwikkeling...........................................................................................15
Hoofdstuk 5: Hier en daar....................................................................................................................16
5.1 China: groei, maar niet in mensenrechten..................................................................................16
5.2 India: hightech versus platteland................................................................................................16
5.3 EU: vergrijzend Europa...............................................................................................................17
, 5.4 ECOWAS: explosieve bevolkingsgroei in Afrika...........................................................................18
5.5 Gedeelde verantwoordelijkheid.................................................................................................18
Hoofdstuk 6: Nu en Later......................................................................................................................21
6.1 Leren van het verleden...............................................................................................................21
6.2 Profeten, futurologen en sciencefictionschrijvers......................................................................21
6.3 Modellen, scenario’s en simulaties.............................................................................................22
6.4 Groeimodellen............................................................................................................................22
6.5 Wereldscenario’s........................................................................................................................22
6.6 Wat voor wereld willen we eigenlijk?.........................................................................................23
Hoofdstuk 7 Klimaat en Energie...........................................................................................................24
7.1 Verschijnsel: temperatuurstijging...............................................................................................24
7.2 Oorzaak: het broeikaseffect........................................................................................................24
7.3 Gevolgen: van zeespiegelstijging tot misoogsten.......................................................................24
7.4 Oplossingsrichtingen: technologie en leefstijl............................................................................26
7.5 Politieke en economische instrumenten....................................................................................27
Hoofdstuk 8..........................................................................................................................................28
8.1 Maatschappelijk verantwoord ondernemen..............................................................................28
8.2 Corporate governance................................................................................................................28
8.3 Duurzame producten en diensten..............................................................................................29
8.4 Toekomstgericht ondernemen...................................................................................................30
8.5 De duurzaam competente professional......................................................................................31
, Hoofdstuk 1
1.1 Mens en Natuur
Watersnoodramp gebeurde in 1953, daarna zijn dijken verhoogd en werd Deltaplan uitgevoerd. In
1993 en 1995 overstroomden toch nog wat rivieren, tot grote verbasing. Dit had een aantal
oorzaken:
Oorzaak 1: de rivieren waren gekanaliseerd. Dit betekent dat kronkels en lussen (meanders) zijn
rechtgetrokken. Dit is handig voor scheepsvaart en aanmaken dijken, maar het water stroomt
hierdoor sneller door de rivieren en kunnen rivieren minder volume bezitten.
Oorzaak 2: er waren op hoge schaal bossen gekapt en er zijn steden aangelegd. Bomen kunnen
water langer in de grond houden, waardoor rivieren meer water kunnen bevatten. Door steden kan
er minder water in de grond worden opgeslagen.
Wij kunnen als mensen de natuur aanpassen naar onze eigen wensen. Wij zijn de natuur gaan
aanpassen naar onze veiligheid, welzijn of economische belangen. Wij kunnen de natuur aanpassen
en een bepaald belang daarin afwegen.
In de twintigste eeuw kwamen de Afsluitdijk en de Deltawerken, als gevolg van de watersnoodramp.
Gekomen als oplossing voor beheersing natuur en vertrouwen in eigen kracht. Daarna kwamen
mensen erachter dat aanpassen aan de kracht van natuur beste oplossing is, ten opzichte van meer
bouwen van bijv. dijken.
Ecologische hoofdstructuur: samenhangend netwerk van bestaande en nog te ontwikkelen
natuurgebieden in Nederland, gericht op herstel van biodiversiteit en van de veerkracht van de
natuur.
Beheersing: een kernachtige manier om het oude beleid in een woord samen te vatten. Oude beleid
was gebaseerd om natuurkrachten te beheersen, maar was niet meer vol te houden en onduurzaam.
Adaptatie: nieuwe term voor nieuwe duurzame waterbeheer. Nieuwe beleid, aanpassen aan
krachten van de natuur.
Paradigma: een woord dat hele manier van denken weergeeft.
Paradigmaverschuiving: omslag in het denken van beheersing naar adaptatie.
Door invoer nieuw beleid ‘Ruimte voor de rivier’ (nieuwe beleid), werd infrastructuur verandert.
Oude systeem bevatte weeffout: was niet goed ontworpen voor ontwikkelingen 21 e eeuw. Dit zorgde
voor boeiende transitie: fundamentele verandering van systeem op basis van
paradigmaverschuiving.
Duurzame ontwikkeling: ontwikkeling die leidt in richting van leefomgeving waarin belangen mens,
economie en natuur met elkaar in evenwicht zijn .
1.2 Rijk en arm
Genetische modificatie: Producten die genetische wijzigingen hebben doorgebracht om het product
beter te willen maken.
ontwikkelingen nieuwe gewassen kosten veel geld. Bedrijven die zich hiermee bezighouden doen dit
uit winstverwachting.
Biotechnologie niet zo risicovol. Als genen veranderen, verandert de rest in dat gebied mee.
Biologische manier kan je echter niet voorspellen of positieve of negatieve verandering is.
Door de arm en rijk kloof, zie je verschillen in welvaart van bevolkingsgroepen.
