Samenvatting artikel Baartman

Samenvatting Baartman Belky’s ecologische verklaringsmodel

Als we het hebben over een ecologisch model dan gaat het om een benadering waarin
recht gedaan wordt aan het geheel van factoren dat op gedrag en ontwikkeling van invloed
is, aan de verhouding tussen deze factoren en aan de interactie tussen deze factoren en het
zich ontwikkelende organisme.

Bronfenbrenner was één van de eerste die een ecologisch model presenteerde. Sinds zijn
model is er grote vooruitgang geboekt in het integreren van verschillende
onderzoeksgebieden en in het verbreden van theoretische perspectieven met het oog op het
ontwikkelen van omvattende modellen m.b.t. determinanten van opvoeden.

Het ecologische model gaat om de interactie tussen de diverse elementen waaruit een
systeem is opgebouwd. Een andere benadering waarin deze interactie centraal staat is de
General System Theory (GST) van Bertalanffy. Ook systeemtheoretische benaderingen
binnen de psychologie of psychiatrie gaan uit v.d. bio-socio-psychische connectie.

Elk systeem is opgebouwd uit subsystemen, maar elk systeem is als onderdeel van een
groter geheel ook zelf een subsysteem. Een systeem is daardoor in de meeste gevallen
subsysteem en suprasysteem tegelijk.

In de ecologische benadering ligt het accent op het gezin als subsysteem. In de
systeemtheoretische benadering ligt het accent op het gezin als suprasysteem.

Binnen de algemene systeemtheorie wordt onderzocht wat kenmerkend is voor het
functioneren van systemen. Deze systemen kunnen erg verschillend zijn: de rechterlijke
macht; departement; melkwegstelsel; zenuwstelsel; het gezin etc. Door de aandacht te
richten op wat systemen gemeen hebben, wordt er minder aandacht besteed aan wat hen
onderscheidt en zal men dus binnen de systeemtheorie geen antwoorden vinden op de
vraag wat het kenmerkende is v.e. gezin als opvoedingssysteem.
Binnen het ecologische model ligt de focus sterker op het externe dan op het interne
functioneren v.h. gezin. Maar ook deze benadering zegt weinig over wat opvoedend
handelen is.

Belsky heeft zijn model gebaseerd op de opvattingen van Bronfenbrenner over de ecologie
v.d. ontwikkelingen v. kinderen. Bronfenbrenner heeft een onderscheid gemaakt tussen
een viertal systemen, groepen factoren, die v. invloed zijn op de ontwikkeling v.h. kind en op
het functioneren v. gezinnen.

Het ecologisch model v. Bronfenbrenner:
 Microsysteem: geheel v. betrekkingen tussen kind en anderen binnen de gezinssituatie
 Mesosysteem: andere situaties, bijv. het onderwijs, waarin het kind verkeert
 Exosysteem: omgeving waarin het kind niet zelf direct verkeert, maar wel v. invloed is op
zijn dagelijks leven. Bijv. de werksituatie v.d. ouders.
 Macrosysteem: opvattingen, normen en waarden binnen de cultuur waarvan het gezin
deel uit maakt.

Belsky heeft een aantal dingen in de benadering van Bronfenbrenner aangepast.
- Zo voegde hij, zoals hij noemde, het ontogenetische niveau toe. Hiermee worden de
individuele kenmerken v. ouders als persoon inbrengen in het microsysteem.
- Bij het microsysteem voegde hij individuele kindkenmerken toe.
- Belsky benoemt het meso- en exosysteem als één systeem en noemt slechts exosysteem.
- Ontogenetisch  micro-  exo-  macrosysteem