Samenvatting landmeetinstrumenten 2
1. Klein meetmateriaal
MARKEREN VAN PUNTEN
Materialisering afhankelijk van
de omstandigheden
de vereiste duurzaamheid
de functie
Met:
piketten of buizen van hout, ijzer of kunststof
bouten (in rotsbodem of beton)
betonnen of hardstenen palen, PVC-palen, …
ter plaatse gegoten betonblokken of -pijlers.
Uiteraard moet het eigenlijke punt op een of andere wijze scherp gedefinieerd worden door een
spijker, kruis of cirkelvormig gaatje.
Er moet makkelijk een signaal opgezet en gecentreerd kunnen worden !
Oppassen voor ondergrondse leidingen
Piket voldoende ver in de grond slaan zodat kop gelijk is met maaiveld (zeker in weilanden)
Industriële- en deformatiemetingen punten markeren door plastic paaltjes met bv. cirkel- of
kruisvormig richtmerk. (op zo’n punt kan geen toestel opgesteld worden uiteraard)
Mijnen en tunnels: vaste punten (in dak of zijwand) houten prop met haakje waaraan schietlood
hangt. Speciale klem bevestigd aan de kap van de ondersteuning.
Punten met bekende hoogte met bouten in een muur ingemetseld waarop waterpasbaak kan
gezet worden
Afpalen percelen:
Taak van de landmeter-expert
Verschillende kentekens mogelijk.
o Geen wettelijke voorschriften .
Grenspalen historisch
o Witte zandsteen
o Arduin.
o Betonnen grenspalen
Nu fenopalen OF palen uit PVC.
,VISUALISEREN VANV PUNTEN/LIJNEN OP TERREIN
Jalon:
Wit-rode stok
Punten op de grond (tijdelijk) zichtbaar maken
Meest gebruikte jalon 50/50cm - 2m opzet 2-delen
= vervaardigd van stalen precisiebuis
Gehard stalen punt – zuiver gecentreerd
Doorsnede 28mm
(houten/driehoekige modellen af te raden)
Gebruikt om:
Meetlijnen of snijpunten van lijnen zichtbaar te maken
o Enkele 100’en meters: blote oog
o Bij ca. 1 km gebruik van kijker
HULPMIDDELEN voor het vert. plaatsen:
- Jalonrichter of schietlood.
- Jalonstatief
- In de grond duwen
Zie ook statief: vb. driepoot
o Voetstuk met 3 uitschuifbare poten van gelijke lengte, uitklapbaar
o Stabiel vlak creëren
o Gebruikt om instrument op (bepaalde) hoogte boven een vast punt te monteren
VERTICAAL – HORIZONTAAL
Verticaliteit = absolute voorwaarde !!
Verticaal, loodlijn of schietloodrichting = de lijn richting zwaartekracht, haaks op de horizontaal
(of het equipotentiaalvlak)
Begrippen:
Uit het lood: • Wanneer iets niet zuiver verticaal staat
De normaalrichting: • de lijn loodrecht op de ellipsoïde in een bepaald punt.
Schietloodafwijking: • De hoek tussen de schietloodrichting en de normaalrichting
Horizontaal = richting loodrecht op de verticale richting
Nadirpunt = punt loodrecht onder een punt
Zenit = punt op de hemelbol recht boven een punt
Opmerking: door kromming aarde ligt de horizon (kim) altijd lager dan dat de waarnemer ziet
Lokaal horizontaal vlak = vlak loodrecht op de loodlijn of op de richting van de zwaartekracht ter
plaatse van de waarnemer
Zuiver horizontaal = waterpas (kromming aarde: waterpasvlakken niet vlak, maar gebogen)
, Schietlood = massieve messing cilinder met koord
Gebruik:
- Einde van het koord tegen het te stellen voorwerp houden + afwijking bekijken (staat het
“in het lood”, “te lood”, of loodrecht?)
- Lood mag het voorwerp niet raken
- Koord met // zijn met het voorwerp
Op- en afloden punt verticaal naar boven of benden overbrengen bij metingen in heuvelachtig
terrein
DOOSNIVEAU
Waterpasje
Een rond metalen doosje
Antivries + luchtbel
1 of > cirkels gedrukt
Luchtbel inspelen bel binnen de cirkel brengen (horizontaal)
Als de bel ingespeeld is, licht het raakvlak aan het bolle glaasje precies horizontaal (= het richtvlak)
Kromtestraal van de bolvormige kap = relatief klein Sferische nivelle heeft een beperkte precisie
CONCLUSIE: door kleine kromtestraal is het doosniveau geschikt om bij benadering, snel, een
toestel horizontaal te stellen. (Het buisniveau is preciezer want grotere kromtestraal.)
TOEPASSINGEN DOOSNIVEAU: jalonrichter en het doosniveau op stelschroevenblok
Jalonrichter
Doosniveau op haaks gebogen metaalstrip
Richtvlak doosniveau loodrecht op richting van metaalstrip
Principe: bel laten inspelen + controleren langs 2 kanten
Varianten: op waterpasbaken en prismastokken
Wat als niveau ontregeld is?
aan de ene kant de helft van de geconstateerde fout, en aan de andere kant de helft nemen.
Sommige jalonrichters kunnen geregeld worden door correctieschroefjes aan onderkant
BUISNIVEAU (libel)
Horizontale richtlijn exact bepalen
Elk instrument waarvan de 1ste as nauwkeurig verticaal gesteld moet kunnen worden is daarom ook
met een buisniveau uitgerust.
Buisje uitgerust met korte en lange streepjes.
Afstand tussen de lange streepjes = afstand van de belgrootte.
Afstand tussen 2 korte streepjes = een Parijse lijn (gebruikt om nauwkeurigheid van een
niveau aan te geven
1. Klein meetmateriaal
MARKEREN VAN PUNTEN
Materialisering afhankelijk van
de omstandigheden
de vereiste duurzaamheid
de functie
Met:
piketten of buizen van hout, ijzer of kunststof
bouten (in rotsbodem of beton)
betonnen of hardstenen palen, PVC-palen, …
ter plaatse gegoten betonblokken of -pijlers.
Uiteraard moet het eigenlijke punt op een of andere wijze scherp gedefinieerd worden door een
spijker, kruis of cirkelvormig gaatje.
Er moet makkelijk een signaal opgezet en gecentreerd kunnen worden !
Oppassen voor ondergrondse leidingen
Piket voldoende ver in de grond slaan zodat kop gelijk is met maaiveld (zeker in weilanden)
Industriële- en deformatiemetingen punten markeren door plastic paaltjes met bv. cirkel- of
kruisvormig richtmerk. (op zo’n punt kan geen toestel opgesteld worden uiteraard)
Mijnen en tunnels: vaste punten (in dak of zijwand) houten prop met haakje waaraan schietlood
hangt. Speciale klem bevestigd aan de kap van de ondersteuning.
Punten met bekende hoogte met bouten in een muur ingemetseld waarop waterpasbaak kan
gezet worden
Afpalen percelen:
Taak van de landmeter-expert
Verschillende kentekens mogelijk.
o Geen wettelijke voorschriften .
Grenspalen historisch
o Witte zandsteen
o Arduin.
o Betonnen grenspalen
Nu fenopalen OF palen uit PVC.
,VISUALISEREN VANV PUNTEN/LIJNEN OP TERREIN
Jalon:
Wit-rode stok
Punten op de grond (tijdelijk) zichtbaar maken
Meest gebruikte jalon 50/50cm - 2m opzet 2-delen
= vervaardigd van stalen precisiebuis
Gehard stalen punt – zuiver gecentreerd
Doorsnede 28mm
(houten/driehoekige modellen af te raden)
Gebruikt om:
Meetlijnen of snijpunten van lijnen zichtbaar te maken
o Enkele 100’en meters: blote oog
o Bij ca. 1 km gebruik van kijker
HULPMIDDELEN voor het vert. plaatsen:
- Jalonrichter of schietlood.
- Jalonstatief
- In de grond duwen
Zie ook statief: vb. driepoot
o Voetstuk met 3 uitschuifbare poten van gelijke lengte, uitklapbaar
o Stabiel vlak creëren
o Gebruikt om instrument op (bepaalde) hoogte boven een vast punt te monteren
VERTICAAL – HORIZONTAAL
Verticaliteit = absolute voorwaarde !!
Verticaal, loodlijn of schietloodrichting = de lijn richting zwaartekracht, haaks op de horizontaal
(of het equipotentiaalvlak)
Begrippen:
Uit het lood: • Wanneer iets niet zuiver verticaal staat
De normaalrichting: • de lijn loodrecht op de ellipsoïde in een bepaald punt.
Schietloodafwijking: • De hoek tussen de schietloodrichting en de normaalrichting
Horizontaal = richting loodrecht op de verticale richting
Nadirpunt = punt loodrecht onder een punt
Zenit = punt op de hemelbol recht boven een punt
Opmerking: door kromming aarde ligt de horizon (kim) altijd lager dan dat de waarnemer ziet
Lokaal horizontaal vlak = vlak loodrecht op de loodlijn of op de richting van de zwaartekracht ter
plaatse van de waarnemer
Zuiver horizontaal = waterpas (kromming aarde: waterpasvlakken niet vlak, maar gebogen)
, Schietlood = massieve messing cilinder met koord
Gebruik:
- Einde van het koord tegen het te stellen voorwerp houden + afwijking bekijken (staat het
“in het lood”, “te lood”, of loodrecht?)
- Lood mag het voorwerp niet raken
- Koord met // zijn met het voorwerp
Op- en afloden punt verticaal naar boven of benden overbrengen bij metingen in heuvelachtig
terrein
DOOSNIVEAU
Waterpasje
Een rond metalen doosje
Antivries + luchtbel
1 of > cirkels gedrukt
Luchtbel inspelen bel binnen de cirkel brengen (horizontaal)
Als de bel ingespeeld is, licht het raakvlak aan het bolle glaasje precies horizontaal (= het richtvlak)
Kromtestraal van de bolvormige kap = relatief klein Sferische nivelle heeft een beperkte precisie
CONCLUSIE: door kleine kromtestraal is het doosniveau geschikt om bij benadering, snel, een
toestel horizontaal te stellen. (Het buisniveau is preciezer want grotere kromtestraal.)
TOEPASSINGEN DOOSNIVEAU: jalonrichter en het doosniveau op stelschroevenblok
Jalonrichter
Doosniveau op haaks gebogen metaalstrip
Richtvlak doosniveau loodrecht op richting van metaalstrip
Principe: bel laten inspelen + controleren langs 2 kanten
Varianten: op waterpasbaken en prismastokken
Wat als niveau ontregeld is?
aan de ene kant de helft van de geconstateerde fout, en aan de andere kant de helft nemen.
Sommige jalonrichters kunnen geregeld worden door correctieschroefjes aan onderkant
BUISNIVEAU (libel)
Horizontale richtlijn exact bepalen
Elk instrument waarvan de 1ste as nauwkeurig verticaal gesteld moet kunnen worden is daarom ook
met een buisniveau uitgerust.
Buisje uitgerust met korte en lange streepjes.
Afstand tussen de lange streepjes = afstand van de belgrootte.
Afstand tussen 2 korte streepjes = een Parijse lijn (gebruikt om nauwkeurigheid van een
niveau aan te geven
