Ethische vraagstukken
1 Juridische aspecten van
deontologie
Inleiding
- Onze maatsch = informatiemaatsch veel gegevens w uitgewisseld
- Niet zomaar de vrije keuze om met info te doen wat we willen!
o Beroepsgeheim, Ambtsgeheim, Wet op de bescherming vd pers levenssfeer (=
privacywet)
1.1 Het beroepsgeheim
ART 458 p. 3! Lezen kader (gaat over beroepsgeheim)
1.1.1 Toepassingsgebied
1.1.1.1 Beroep
- Wetgever slordig met definiëring toepassingsgebied 458 SW
o ‘wetsart is n alleen v toepassing op geneesheren, maar ook op alle andere pers die
uit hoofde v hun beroep of staat kennis dragen van geheimen’
- Overtreding beroepsgeheim ernstig bestraft (gevang 1 tot 3 jaar)
o => beter weten of je onder beroepsgeheim valt of niet!!!
- On te pas nieuwe functies gecreëerd z dat duidelijke context rond rechtspositie w geregeld
3 sectoren onder art 458 SW (Behaalde diploma = indicatie voor beroepsgeheim)
- Medische sector (arts, verpleegkundige)
- Traditioneel juridische beroepen (advocaten, rechters)
- Sociale beroepen (psychologen en maatsch assistenten)
30 okt 1978 – Hof van Cassatie (hoogste gerechtsorgaan in B)
- Beroepsgeheim was te onduidelijk! Dus nu:
o ‘Pers die een functie of een missie met een vertrouwelijk karakter uitoefenen en die
door de wet, de traditie of de gewoonte als noodz bewaarders vd hun
toevertrouwde geheimen w beschouwd’
Onderscheid noodzakelijke bewaarder en vrijwillige bewaarder = vrijwillige confident
- Vrijwillige bewaarder = w door de patiënt/cliënt in vertrouwen genomen z dat hij die
vertrouwelijke info nodig heeft om te kunnen werken – gn beroepsgeheim
- Noodzakelijke bewaarder
o = Drager van beroepsgeheim degene die noodz bewaarder is vh geheim +
zwijgplicht is verbonden aan vertrouwensrelatie
Vertrouwensrelatie
= essentiële voorwaarde voor uitoefening functie
Cliënten --> noodzakelijkerwijze tot jou wenden
, = essentieel om het verschil te begrijpen tss iemand met
vertrouwensfunctie (vb. secretariaatsmedewerker op
personeelsdienst, zorgverlener)
Sommige gevallen wetgever beslist zelf om beroepen beroepsgeheim toe te kennen
- Wetgever beroepsgeheim aan eenieder die werkzaam is in welzijnssector
o Jeugdbijstand
o Geestelijke gezondheidszorg
o Algemeen welzijnswerk
o CLB
o Straathoekwerkers
- Gezinsbegeleidster (arrest hof van beroep antwerpen)
o Verbonden aan dienst pleegzorg? niet gebonden aan beroepsgeheim
o Statuut van sociaal assistente? gebonden aan beroepsgeheim
o VERSTRAETE deze redenering is ONJUIST
Wnr er sprake is van vertrouwensrelatie tss gezindsbegleider en leden van
gezin => door beroepsgeheim gebonden
De gezinsbegeleider kan als noodzakelijke vertrouwensfiguur w beschouwd
Diploma van maatsch assistent = NIET bel!
- Via rechtspraak vaak per casus gekeken of iemand beroepsgeheim heeft of niet
o Voor beroepen / functies waarvoor wetgever nog gn duidelijkheid bracht iedere
individuele hulpverlener moet zich de vraag stellen of hij ten gevolge vh beroep /
functie een vertrouwenspositie inneemt die noodz is voor uitoefening job
1.1.1.2 Staat
- Vrijwilliger / stagiair in org kan gebonden zijn door beroepsgeheim
o Art 458 SW : pers die uit hoofde van hun beroep/staat kennis dragen van geheimen
- Basisvoorwaarde werken in georganiseerd verband
o Opleggen geheimhoudingsplicht aan vrijwilliger enkel wnr vrijwilliger in gelijkaardige
omstandigheden werkt als prof hulpverlener zodat voor hulpverlener moeilijk is om
vrijwilliger te onderscheiden van prof
1.1.1.3 Toevertrouwde geheimen
Zwijgverplichting
- Betreft enkel toevertrouwenge geheimen waar mn kennis van heeft uit hoofde beroep/staat
- Geen verplichting buiten de relatie met beroep of staat om in kennis w gesteld van een
geheim!
Geheimhoudingsplicht
- Geld enkel wnr beroepsbeoefenaar geraadpleegd w o.w.v. specifieke diensten /
hulpverlening die hij aanbiedt vertrouwensfiguur!
Zwijgplicht
- geldt niet bij arts, maatsch werker, die gegevens verneemt v pers die zich met ander
oogmerk tot hen wendt (vb. als het gaat over het plegen van een misdrijf)
Toevertrouwen
, - = alles wat hulpvrager n.a.v de uitoefening van zijn beroep/staat heeft
vastgesteld/waargenomen
- Cliënt moet hier niet van op de hoogte zijn
- Bep gegevens van nature geheim : Omdat ze in privésfeer hulpvrager ontbloten
- Andere gegevens geheim hulpvrager heeft het uitdrukkelijk gevraagd
! Het beroepsgeheim eist dat: alle info die in verband kan w gebracht met een identificeerbaar
persoon, niet bekend wordt gemaakt !
- Geen termijn vastgelegd hoelang info geheim moet blijven
1.1.1.4 Openbare orde
- Lang ging mn ervan uit dat beroepsgeheim bepaling v openbare orde is
o = wnr de principiële beginselen vd staat / gemeenschap in weegschaal liggen
o zorgt voor dat de toestemming vd betrokkene om te spreken op zich gn afbreuk
doet aan het strafbaar karakter en schending van de zwijgplicht
- Zwijgplicht kan doorbroken worden
o Wet – decreet – ordonnantie kan het verplichten / toelaten
- Rechtsleer mogelijkheid om beroepsgeheim in bep omstandigheden op te heffen kan
o Toch beter om info zoveel mogelijk via cliënt laten doorstromen
o Toestemming? schriftelijk vastleggen + duidelijke grenzen aangeven
1.1.1.5 Besluit bij dit punt:
- Beroepsgeheim
o strafrechtelijk gesanctioneerde geheimhoudingsplicht
o enkel voor pers die door functie noodzakelijkerwijze met gevoelige info moeten
werken om job te doen
o geen noodzakelijke bewaarder = geen beroepsgeheim
1.1.2 Wettelijk grenzen en uitzonderingen op het beroepsgeheim
1.1.2.1 Ouderlijke gezag
Art. 372 BW Kind onder ouderlijk gezag tot meerderjarigheid (18 j / ontvoogding)
Ouders
- Drager ouderlijk gezag + beslissende rol opvoeding
- Betrekken v ouders bij hulpverlening = strafrechtelijk geen schending beroepsgeheim
- Wettelijke vertegenwoordiger vd minderjarige
o Vermoeden van aansprakelijkheid voor fouten die minderjarige doet
o Ouders kunnen vermoeden weerleggen bewijzen dat zij gn fout hebben gemaakt
in toezicht / opvoeding
- Recht op info v ouders over jongere NIET ABSOLUUT
o Jongere oordeel des onderscheids (12 -14j) de wil jongere meer bepalend voor
keuzes
o => uitdunnend karakter ouderlijk gezag
Minderjarigen kunnen zelf instemmen / weigeren
Vb. portretrecht : zelf aanduiden of je op de foto wil op school
o Zwaardere ingrepen? Toestemming ouders vereist!
1 Juridische aspecten van
deontologie
Inleiding
- Onze maatsch = informatiemaatsch veel gegevens w uitgewisseld
- Niet zomaar de vrije keuze om met info te doen wat we willen!
o Beroepsgeheim, Ambtsgeheim, Wet op de bescherming vd pers levenssfeer (=
privacywet)
1.1 Het beroepsgeheim
ART 458 p. 3! Lezen kader (gaat over beroepsgeheim)
1.1.1 Toepassingsgebied
1.1.1.1 Beroep
- Wetgever slordig met definiëring toepassingsgebied 458 SW
o ‘wetsart is n alleen v toepassing op geneesheren, maar ook op alle andere pers die
uit hoofde v hun beroep of staat kennis dragen van geheimen’
- Overtreding beroepsgeheim ernstig bestraft (gevang 1 tot 3 jaar)
o => beter weten of je onder beroepsgeheim valt of niet!!!
- On te pas nieuwe functies gecreëerd z dat duidelijke context rond rechtspositie w geregeld
3 sectoren onder art 458 SW (Behaalde diploma = indicatie voor beroepsgeheim)
- Medische sector (arts, verpleegkundige)
- Traditioneel juridische beroepen (advocaten, rechters)
- Sociale beroepen (psychologen en maatsch assistenten)
30 okt 1978 – Hof van Cassatie (hoogste gerechtsorgaan in B)
- Beroepsgeheim was te onduidelijk! Dus nu:
o ‘Pers die een functie of een missie met een vertrouwelijk karakter uitoefenen en die
door de wet, de traditie of de gewoonte als noodz bewaarders vd hun
toevertrouwde geheimen w beschouwd’
Onderscheid noodzakelijke bewaarder en vrijwillige bewaarder = vrijwillige confident
- Vrijwillige bewaarder = w door de patiënt/cliënt in vertrouwen genomen z dat hij die
vertrouwelijke info nodig heeft om te kunnen werken – gn beroepsgeheim
- Noodzakelijke bewaarder
o = Drager van beroepsgeheim degene die noodz bewaarder is vh geheim +
zwijgplicht is verbonden aan vertrouwensrelatie
Vertrouwensrelatie
= essentiële voorwaarde voor uitoefening functie
Cliënten --> noodzakelijkerwijze tot jou wenden
, = essentieel om het verschil te begrijpen tss iemand met
vertrouwensfunctie (vb. secretariaatsmedewerker op
personeelsdienst, zorgverlener)
Sommige gevallen wetgever beslist zelf om beroepen beroepsgeheim toe te kennen
- Wetgever beroepsgeheim aan eenieder die werkzaam is in welzijnssector
o Jeugdbijstand
o Geestelijke gezondheidszorg
o Algemeen welzijnswerk
o CLB
o Straathoekwerkers
- Gezinsbegeleidster (arrest hof van beroep antwerpen)
o Verbonden aan dienst pleegzorg? niet gebonden aan beroepsgeheim
o Statuut van sociaal assistente? gebonden aan beroepsgeheim
o VERSTRAETE deze redenering is ONJUIST
Wnr er sprake is van vertrouwensrelatie tss gezindsbegleider en leden van
gezin => door beroepsgeheim gebonden
De gezinsbegeleider kan als noodzakelijke vertrouwensfiguur w beschouwd
Diploma van maatsch assistent = NIET bel!
- Via rechtspraak vaak per casus gekeken of iemand beroepsgeheim heeft of niet
o Voor beroepen / functies waarvoor wetgever nog gn duidelijkheid bracht iedere
individuele hulpverlener moet zich de vraag stellen of hij ten gevolge vh beroep /
functie een vertrouwenspositie inneemt die noodz is voor uitoefening job
1.1.1.2 Staat
- Vrijwilliger / stagiair in org kan gebonden zijn door beroepsgeheim
o Art 458 SW : pers die uit hoofde van hun beroep/staat kennis dragen van geheimen
- Basisvoorwaarde werken in georganiseerd verband
o Opleggen geheimhoudingsplicht aan vrijwilliger enkel wnr vrijwilliger in gelijkaardige
omstandigheden werkt als prof hulpverlener zodat voor hulpverlener moeilijk is om
vrijwilliger te onderscheiden van prof
1.1.1.3 Toevertrouwde geheimen
Zwijgverplichting
- Betreft enkel toevertrouwenge geheimen waar mn kennis van heeft uit hoofde beroep/staat
- Geen verplichting buiten de relatie met beroep of staat om in kennis w gesteld van een
geheim!
Geheimhoudingsplicht
- Geld enkel wnr beroepsbeoefenaar geraadpleegd w o.w.v. specifieke diensten /
hulpverlening die hij aanbiedt vertrouwensfiguur!
Zwijgplicht
- geldt niet bij arts, maatsch werker, die gegevens verneemt v pers die zich met ander
oogmerk tot hen wendt (vb. als het gaat over het plegen van een misdrijf)
Toevertrouwen
, - = alles wat hulpvrager n.a.v de uitoefening van zijn beroep/staat heeft
vastgesteld/waargenomen
- Cliënt moet hier niet van op de hoogte zijn
- Bep gegevens van nature geheim : Omdat ze in privésfeer hulpvrager ontbloten
- Andere gegevens geheim hulpvrager heeft het uitdrukkelijk gevraagd
! Het beroepsgeheim eist dat: alle info die in verband kan w gebracht met een identificeerbaar
persoon, niet bekend wordt gemaakt !
- Geen termijn vastgelegd hoelang info geheim moet blijven
1.1.1.4 Openbare orde
- Lang ging mn ervan uit dat beroepsgeheim bepaling v openbare orde is
o = wnr de principiële beginselen vd staat / gemeenschap in weegschaal liggen
o zorgt voor dat de toestemming vd betrokkene om te spreken op zich gn afbreuk
doet aan het strafbaar karakter en schending van de zwijgplicht
- Zwijgplicht kan doorbroken worden
o Wet – decreet – ordonnantie kan het verplichten / toelaten
- Rechtsleer mogelijkheid om beroepsgeheim in bep omstandigheden op te heffen kan
o Toch beter om info zoveel mogelijk via cliënt laten doorstromen
o Toestemming? schriftelijk vastleggen + duidelijke grenzen aangeven
1.1.1.5 Besluit bij dit punt:
- Beroepsgeheim
o strafrechtelijk gesanctioneerde geheimhoudingsplicht
o enkel voor pers die door functie noodzakelijkerwijze met gevoelige info moeten
werken om job te doen
o geen noodzakelijke bewaarder = geen beroepsgeheim
1.1.2 Wettelijk grenzen en uitzonderingen op het beroepsgeheim
1.1.2.1 Ouderlijke gezag
Art. 372 BW Kind onder ouderlijk gezag tot meerderjarigheid (18 j / ontvoogding)
Ouders
- Drager ouderlijk gezag + beslissende rol opvoeding
- Betrekken v ouders bij hulpverlening = strafrechtelijk geen schending beroepsgeheim
- Wettelijke vertegenwoordiger vd minderjarige
o Vermoeden van aansprakelijkheid voor fouten die minderjarige doet
o Ouders kunnen vermoeden weerleggen bewijzen dat zij gn fout hebben gemaakt
in toezicht / opvoeding
- Recht op info v ouders over jongere NIET ABSOLUUT
o Jongere oordeel des onderscheids (12 -14j) de wil jongere meer bepalend voor
keuzes
o => uitdunnend karakter ouderlijk gezag
Minderjarigen kunnen zelf instemmen / weigeren
Vb. portretrecht : zelf aanduiden of je op de foto wil op school
o Zwaardere ingrepen? Toestemming ouders vereist!
