Samenvatting Journalistieke Cultuur in Nederland

Week 1 – Journalistiek onder vuur

Mediamonitor, mediabedrijven en mediamarkten

 Een gezonde democratie leunt op een goed geïnformeerde bevolking  onafhankelijke berichtgeving
is door de media is van essentieel belang  een levende democratie vergt onafhankelijke, pluriforme,
kwalitatieve journalistiek die impact heeft op de samenleving.
 Mediabedrijven groeien, markten versmelten en er ontstaan kruisbestuivingen tussen markten en
mediatypen  waar grenzen tussen mediatypen en –bedrijven vervagen, ontstaan ook nieuwe
samensmeltingen  VB: Google  deze vervaging van grenzen binnen domeinen en tussen
verschillende branches leidt tot een grijs gebied in regelgeving waarbij nog duidelijk moet worden wat
dit betekent voor regels omtrent reclame en de bescherming van minderjarigen.
 Door steeds snellere en groeiende beschikbaarheid van Wifi is bewegend beeld overal aanwezig 
steeds meer aanbieders proberen hun doelgroep te bereiken en zo hogere reclame-inkomsten te
genereren.
 Dagbladen-markt kampt met dalende oplagecijfers  tegelijkertijd neemt het aantal aanbieders als
gevolg van diverse overnames af  door de overname van Mecom-titels door De Persgroep zijn de
80% nu in handen van twee aanbieders  gevolg van de oplagedalingen in de regionale dagbladen: er
zijn op dit moment vrijwel geen werkende alternatieven voor de verdwijnende lokale edities  de
lokale pers verlies daarmee aan betekenis  hiermee wordt op lokaal niveau in steeds mindere mate
voldaan aan die essentiële voorwaarde voor een gezonde democratie  namelijk een goed
geïnformeerde bevolking!!  Ook regionale publieke omroepen bereiken steeds minder mensen.
 Er is een groeiend gebruik van internet  steeds meer kijkers en luisteraars kijken online  populaire
Amerikaanse websites zoals Google, Youtube en Facebook  nieuwssites zoals nu.nl, nos.nl,
telegraaf.nl en ad.nl.
 Toch een lichte stijging in televisiekijktijd!  zenders met het grootste bereik: NPO1, RTL4, NPO2,
NPO3  luistertijd op de radiomarkt is gedaald in 2014  zenders met grootste bereik: publieke
omroep, 538, Sky Radio.
 Concerns ontwikkelen steeds nieuwe plannen om minder afhankelijk te worden van de inkomsten van
hun tv-kanalen  VB: RTL investeert in platforms voor videoadvertenties, multichannelnetwerken +
Sanoma investeert in webwinkels.
 Bij publieke media-instellingen is bezuinigd en zijn er drie nieuwe fusieomroepen  AVROTROS, BNN-
VARA, KRO-NCRV  het totaal aantal publieke omroepen is daarmee gereduceerd tot negen: drie
fusieomroepen, de zelfstandige omroepen (EO, VPRO, Omroep Max) en drie aspirant-omroepen
(PowNed, WNL, HUMAN)  dit leidt tot kostenbesparing.
 Als een titel (dagblad) in problemen komt is te vermoeden dat de openheid voor commerciële of
andere beïnvloeding toeneemt  naarmate de organisaties groter worden neemt de macht en de
afhankelijkheid van het kapitaal toe  en als de concentratie toeneemt blijven minder media over die
onafhankelijk kunnen rapporteren.
 De productie van persberichten is enorm geprofessionaliseerd en de ruimte voor onafhankelijke
professionele journalistiek krimpt alleen maar  dit is slecht voor de onafhankelijkheid van de media
in de komende jaren!
 Tegenwoordig is het onder de jongeren (15-35 jaar) populair via Youtube tv te kijken i.p.v. normale TV
(ook wel lineaire TV genoemd)  hierdoor een verschuiving in de manier van adverteren  namelijk
adverteren via online video  Toenemende interesse voor online video valt samen met een
verschuiving in het gebruik van mobiele apparaten.
 Crisis in de regio  regionale dagbladen en omroepen (TV en radio) verliezen steeds meer bereik dan
landelijke dagbladen en omroepen  Bourdieu: dagbladen informeren niet alleen, maar dagblad
heeft ook als functie de hoger van de lager opgeleide te onderscheiden.
 Grote gevolgen als lezers niet meer papieren dagbladen lezen  grote adverteerders gaan dan ook
voor een ander medium kiezen  verhuizing van advertenties naar sociale media.