Hoofdstuk 8: Arm en rijk
8.1 Ontwikkeling gemeten
Een veelgebruikte indicator om het welvaartsniveau van een land weer te geven, is het bruto nationaal product
(bnp) per inwoner, oftewel het gemiddeld inkomen per hoofd in een land.
Deze indicator geeft snel informatie over welke landen arm of juist rijker zijn, maar daar kleven ook
nadelen aan.
Er is vaak een grote informele sector waar mensen geld verdienen zonder dat bij de autoriteiten aan te geven; kleine
boeren in ontwikkelingslanden zijn vaak zelfvoorzienend: eten opbrengst vee en grond, geen inkomen. ‘
Door een combinatie van verschillende gegevens over ontwikkeling te gebruiken ontstaat een completer en
betrouwbaarder beeld.
Gegevens die het ontwikkelingspeil uitdrukken, betrekken vaak de mate waarin mensen in hun
basisbehoeften kunnen voorzien: onderwijs, gezondheidszorg, voeding en huisvesting.
Maatstaven als analfabetisme, levensverwachting, waterkwaliteit, voedselzekerheid.
Gegevens die niet gaan over de basisbehoeften van mensen, maar waaraan je het welvaartspeil wel kunt aflezen zijn
de leeftijdsopbouw en de verdeling van de beroepsbevolking.
Landen met een lage welvaart bevinden zich in een vroege fase van de demografische transitie en het
bevolkingsdiagram is daarom van onderen breed en boven smaller.
In arme landen is de agrarische sector verreweg het grootst; rijke landen hebben een kenniseconomie waarin de
dienstensector overheerst.
Het cijfer (tussen 0 en 1) dat aan elk land wordt gegeven, is een combinatie van het inkomen per hoofd van de
bevolking (bnp), de levensverwachting en het aantal jaren onderwijs dat de inwoners gemiddeld (zullen) krijgen.
8.2 Wereldwijde verschillen en het wereldsysteem
Vooral Noord-Amerika, Europa en Oceanië zijn gebieden met een hoog ontwikkelingspeil; Azië vermengd beeld.
In de meest welvarende landen in de wereld is politiek en economisch gezien ook de meeste macht geconcentreerd:
centrumlanden: centrum van het wereldsysteem.
De minst ontwikkelde landen liggen in de periferie, aan de rand van het wereldsysteem en zijn voor
handel en hulp vaak afhankelijk van het centrum.
Landen die tussen twee extremen zitten zijn semiperiferie, waar de economie vaak snel groeit en de
levensomstandigheden een stuk beter zijn dan in de landen met een laag ontwikkelingspeil.
8.3 Niet overal hetzelfde
Als je op het lokale schaalniveau kijkt, dan zijn er binnen een megastad als Lagos ook weer grote verschillen tussen
arme krottenwijken en de rijke kantorenwijken in het zakencentrum.
Segregatie in Nigeria dus groot. ‘
8.4 Oorzaken van armoede
Er zijn verschillende oorzaken aan te wijzen voor de grote verschillende tussen arm en rijk:
1. De natuur bepaalt welke kansen er zijn voor landbouw in een gebied;
a. Bodem is bovendien kwetsbaar en gevoelig voor bodemerosie en bodemdegradatie; in droge
gebieden is verwoestijning een probleem door overbeweiding, verzilting en ontbossing.
8.1 Ontwikkeling gemeten
Een veelgebruikte indicator om het welvaartsniveau van een land weer te geven, is het bruto nationaal product
(bnp) per inwoner, oftewel het gemiddeld inkomen per hoofd in een land.
Deze indicator geeft snel informatie over welke landen arm of juist rijker zijn, maar daar kleven ook
nadelen aan.
Er is vaak een grote informele sector waar mensen geld verdienen zonder dat bij de autoriteiten aan te geven; kleine
boeren in ontwikkelingslanden zijn vaak zelfvoorzienend: eten opbrengst vee en grond, geen inkomen. ‘
Door een combinatie van verschillende gegevens over ontwikkeling te gebruiken ontstaat een completer en
betrouwbaarder beeld.
Gegevens die het ontwikkelingspeil uitdrukken, betrekken vaak de mate waarin mensen in hun
basisbehoeften kunnen voorzien: onderwijs, gezondheidszorg, voeding en huisvesting.
Maatstaven als analfabetisme, levensverwachting, waterkwaliteit, voedselzekerheid.
Gegevens die niet gaan over de basisbehoeften van mensen, maar waaraan je het welvaartspeil wel kunt aflezen zijn
de leeftijdsopbouw en de verdeling van de beroepsbevolking.
Landen met een lage welvaart bevinden zich in een vroege fase van de demografische transitie en het
bevolkingsdiagram is daarom van onderen breed en boven smaller.
In arme landen is de agrarische sector verreweg het grootst; rijke landen hebben een kenniseconomie waarin de
dienstensector overheerst.
Het cijfer (tussen 0 en 1) dat aan elk land wordt gegeven, is een combinatie van het inkomen per hoofd van de
bevolking (bnp), de levensverwachting en het aantal jaren onderwijs dat de inwoners gemiddeld (zullen) krijgen.
8.2 Wereldwijde verschillen en het wereldsysteem
Vooral Noord-Amerika, Europa en Oceanië zijn gebieden met een hoog ontwikkelingspeil; Azië vermengd beeld.
In de meest welvarende landen in de wereld is politiek en economisch gezien ook de meeste macht geconcentreerd:
centrumlanden: centrum van het wereldsysteem.
De minst ontwikkelde landen liggen in de periferie, aan de rand van het wereldsysteem en zijn voor
handel en hulp vaak afhankelijk van het centrum.
Landen die tussen twee extremen zitten zijn semiperiferie, waar de economie vaak snel groeit en de
levensomstandigheden een stuk beter zijn dan in de landen met een laag ontwikkelingspeil.
8.3 Niet overal hetzelfde
Als je op het lokale schaalniveau kijkt, dan zijn er binnen een megastad als Lagos ook weer grote verschillen tussen
arme krottenwijken en de rijke kantorenwijken in het zakencentrum.
Segregatie in Nigeria dus groot. ‘
8.4 Oorzaken van armoede
Er zijn verschillende oorzaken aan te wijzen voor de grote verschillende tussen arm en rijk:
1. De natuur bepaalt welke kansen er zijn voor landbouw in een gebied;
a. Bodem is bovendien kwetsbaar en gevoelig voor bodemerosie en bodemdegradatie; in droge
gebieden is verwoestijning een probleem door overbeweiding, verzilting en ontbossing.
