College week 1
Kalibratielijn -> nodig om te bepalen hoeveel er van een stof in je monster zit. Je legt hierbij de
relatie vast van het signaal wat uit het apparaat komt bij een specifieke, bekende concentratie.
Deze relatie is met een lineair verband vast te stellen (y = ax+b).
De r2 bepaalt hoe goed de kalibratielijn door de datapunten heen loopt. Deze is tot stand gekomen
met de volgende formule: , waarbij de totale variatie = met
en de variatie in y niet door x = met
Organische chemie I
Molecuulformules -> opsomming atomen en aantal (C2H6)
Structuurformule -> opsomming atomen, aantal en positie
Gecondenseerde structuren -> bij grotere moleculen (geen c en h atomen meer tekenen)
Isomeren -> dezelfde molecuulformule, maar een andere structuurformule.
• Constitutionele (structurele) isomerie
o ‘normale’ isomerie
• Functionele groep isomerie (ketenisomerie)
o Functionele groepen veranderen (alcoholgroep wordt bijv ethergroep)
Koolstofchemie -> chemie met koolstofbevattende stoffen
Alkanen (CnH2n+2) -> verzadigde (enkelvoudige) bindingen. Deze kunnen zijgroepen hebben:
Verbrandingreactie:
• Substitutie / halogenering -> atoom wordt vervangen door ander atoom (halogeen wordt
gekoppeld aan chemische verbinding)
o CH4 + Cl2 -> CH3Cl + HCl
Cycloalkanan (CnH2n) -> verzadigde (enkelvoudige) bindingen in ringstructuur.
Chemisch evenwicht
Chemische reacties lopen vaak in een evenwicht, waarbij de reactie van links naar rechts de heen-
reactie is en de reactie van rechts naar links de terug-reactie is. Deze som van reacties komt uit op
een evenwicht, waarbij er een hoeveelheid eindproduct en een hoeveelheid beginproduct is.
,Hierbij vindt er eerst vooral veel heen-reactie plaats en komt de terug-reactie pas later op gang,
terwijl de heen-reactie afneemt (zie afbeelding hieronder).
De tijd tussen het begin van de reactie en het intreden van de evenwichtstoestand, is de
insteltijd. Voor elke evenwichtsreactie kun je een concentratiebreuk opstellen (we gebruiken in
dit geval aA + bB + … ↔ xX + yY + ….
De waarde van deze breuk is constant; de evenwichtsconstante K c bij een bepaalde
temperatuur en is onafhankelijk van de concentraties. Deze evenwichtsconstante geeft aan in
welke richting de reactie verlopen is: x y
[X ] [Y ]
Kc= a b
[ A ] [B]
Vaste stoffen en vloeistoffen worden hierbij niet meegenomen, omdat de molaire massa en
dichtheid constant is -> concentratie verandert niet.
heel heel
klein groot
Reactie Meer Meer Reactie
verloopt reactant producten verloopt tot
nauwelijks dan dan voltooiing
producten reactanten
aanwezig aanwezig
Voor berekeningen met de evenwichtsconstante K c is vaak de ABC-formule nodig:
a x2 +bx+ c=0 dan geldt x= b ± √b 2−4 ac
2a
Le châtelier
Principe -> als een verandering in (stress) concentratie, druk, volume of temperatuur aan een
evenwicht wordt toegepast, dan zal het evenwicht verschuiven om de tegen te gaan”. De
evenwichtsconstante zal altijd constant blijven.
Concentratie: Als de concentratie van de reactant wordt verhoogd (of van het producent
verlaagd) wordt de heen-reactie versnelt, dus het evenwicht verschuift naar rechts en
andersom.
Temperatuur: Evenwichtsreacties zijn exotherm in de ene richting en endotherm in de andere
richting, te zien aan waar er ‘warmte’ in de reactievergelijking staat. Als de temperatuur verhoogd
, wordt, dan zal de endotherme reactie sneller verlopen en andersom
Druk: Speelt alleen een rol bij gassen. Een afname in volume en dus een toename in druk, zorgt
voor een verschuiving naar de kant met minste aantal moleculen (dus mol) en andersom.
Katalysator: Bij het toevoegen van een katalysator, wordt het evenwicht sneller bereikt, maar
het evenwicht verandert niet.
College week 2
Zuren -> een zuur staat een proton af (−H+) (zorgt voor H3O+ in waterige omgeving).
Een zuur kan zijn (met H-atoom in/aan):
• Halogeen (HF, HCL, HBr)
• Organisch zuur (R-COOH)
• Zuurstof (HClO4 , H2CO3)
H-atoom zit aan een elektronegatief atoom
Basen -> Een base neemt een proton op (+ H +). (zorgt voor OH- in waterige omgeving).
Een base kan zijn:
• Stikstofverbinding (NH3)
• Negatieve ionen (ClO4-)
o Vrij elektronenpaar neemt H+ op
• Zouten met hydroxide of oxide kant (NaOH, CaO)
Geconjugeerde zuren en basen
Azijnzuur in water: CH3COOH + H2O -> CH3COO- + H3O+
CH3COO- = zuurrestion, toevoegen aan water geeft: CH3COO- +
H2O -> CH3COOH + OH-
Dit is een gecojugeerd zuur-base paar, waarbij CH3COOH het
geconjugeerde zuur is en CH3COO- de geconjugeerde base.
Bij zuur-base reacties kan je de volgende producten krijgen:
• Zouten
• Water (en zouten)
Water kan als base en zuur reageren:
• CH3COOH + H2O -> CH3COO- + H3O+ (zuur)
• NH3 + H2O -> NH4+ + OH- (base)
• Deze eigenschap -> amfoteer molecuul
Water kan ook met zichzelf reageren:
H2O + H2O ↔ OH- + H3O+ , waarbij [OH-] = [H3O+] = 10-7 mol/L (kamertemp)
[H3O+][OH−]
De waterconstante K = [H2O][H2O]
is niet zo waardevol -> heel klein getal. [H2O] verwaarloosd (deze is bijna
altijd constant). Dan wordt het -> Kw = [H3O+][OH-] = 10-14 -> als H3O+ hoger is in concentratie, is OH- lager.
Kalibratielijn -> nodig om te bepalen hoeveel er van een stof in je monster zit. Je legt hierbij de
relatie vast van het signaal wat uit het apparaat komt bij een specifieke, bekende concentratie.
Deze relatie is met een lineair verband vast te stellen (y = ax+b).
De r2 bepaalt hoe goed de kalibratielijn door de datapunten heen loopt. Deze is tot stand gekomen
met de volgende formule: , waarbij de totale variatie = met
en de variatie in y niet door x = met
Organische chemie I
Molecuulformules -> opsomming atomen en aantal (C2H6)
Structuurformule -> opsomming atomen, aantal en positie
Gecondenseerde structuren -> bij grotere moleculen (geen c en h atomen meer tekenen)
Isomeren -> dezelfde molecuulformule, maar een andere structuurformule.
• Constitutionele (structurele) isomerie
o ‘normale’ isomerie
• Functionele groep isomerie (ketenisomerie)
o Functionele groepen veranderen (alcoholgroep wordt bijv ethergroep)
Koolstofchemie -> chemie met koolstofbevattende stoffen
Alkanen (CnH2n+2) -> verzadigde (enkelvoudige) bindingen. Deze kunnen zijgroepen hebben:
Verbrandingreactie:
• Substitutie / halogenering -> atoom wordt vervangen door ander atoom (halogeen wordt
gekoppeld aan chemische verbinding)
o CH4 + Cl2 -> CH3Cl + HCl
Cycloalkanan (CnH2n) -> verzadigde (enkelvoudige) bindingen in ringstructuur.
Chemisch evenwicht
Chemische reacties lopen vaak in een evenwicht, waarbij de reactie van links naar rechts de heen-
reactie is en de reactie van rechts naar links de terug-reactie is. Deze som van reacties komt uit op
een evenwicht, waarbij er een hoeveelheid eindproduct en een hoeveelheid beginproduct is.
,Hierbij vindt er eerst vooral veel heen-reactie plaats en komt de terug-reactie pas later op gang,
terwijl de heen-reactie afneemt (zie afbeelding hieronder).
De tijd tussen het begin van de reactie en het intreden van de evenwichtstoestand, is de
insteltijd. Voor elke evenwichtsreactie kun je een concentratiebreuk opstellen (we gebruiken in
dit geval aA + bB + … ↔ xX + yY + ….
De waarde van deze breuk is constant; de evenwichtsconstante K c bij een bepaalde
temperatuur en is onafhankelijk van de concentraties. Deze evenwichtsconstante geeft aan in
welke richting de reactie verlopen is: x y
[X ] [Y ]
Kc= a b
[ A ] [B]
Vaste stoffen en vloeistoffen worden hierbij niet meegenomen, omdat de molaire massa en
dichtheid constant is -> concentratie verandert niet.
heel heel
klein groot
Reactie Meer Meer Reactie
verloopt reactant producten verloopt tot
nauwelijks dan dan voltooiing
producten reactanten
aanwezig aanwezig
Voor berekeningen met de evenwichtsconstante K c is vaak de ABC-formule nodig:
a x2 +bx+ c=0 dan geldt x= b ± √b 2−4 ac
2a
Le châtelier
Principe -> als een verandering in (stress) concentratie, druk, volume of temperatuur aan een
evenwicht wordt toegepast, dan zal het evenwicht verschuiven om de tegen te gaan”. De
evenwichtsconstante zal altijd constant blijven.
Concentratie: Als de concentratie van de reactant wordt verhoogd (of van het producent
verlaagd) wordt de heen-reactie versnelt, dus het evenwicht verschuift naar rechts en
andersom.
Temperatuur: Evenwichtsreacties zijn exotherm in de ene richting en endotherm in de andere
richting, te zien aan waar er ‘warmte’ in de reactievergelijking staat. Als de temperatuur verhoogd
, wordt, dan zal de endotherme reactie sneller verlopen en andersom
Druk: Speelt alleen een rol bij gassen. Een afname in volume en dus een toename in druk, zorgt
voor een verschuiving naar de kant met minste aantal moleculen (dus mol) en andersom.
Katalysator: Bij het toevoegen van een katalysator, wordt het evenwicht sneller bereikt, maar
het evenwicht verandert niet.
College week 2
Zuren -> een zuur staat een proton af (−H+) (zorgt voor H3O+ in waterige omgeving).
Een zuur kan zijn (met H-atoom in/aan):
• Halogeen (HF, HCL, HBr)
• Organisch zuur (R-COOH)
• Zuurstof (HClO4 , H2CO3)
H-atoom zit aan een elektronegatief atoom
Basen -> Een base neemt een proton op (+ H +). (zorgt voor OH- in waterige omgeving).
Een base kan zijn:
• Stikstofverbinding (NH3)
• Negatieve ionen (ClO4-)
o Vrij elektronenpaar neemt H+ op
• Zouten met hydroxide of oxide kant (NaOH, CaO)
Geconjugeerde zuren en basen
Azijnzuur in water: CH3COOH + H2O -> CH3COO- + H3O+
CH3COO- = zuurrestion, toevoegen aan water geeft: CH3COO- +
H2O -> CH3COOH + OH-
Dit is een gecojugeerd zuur-base paar, waarbij CH3COOH het
geconjugeerde zuur is en CH3COO- de geconjugeerde base.
Bij zuur-base reacties kan je de volgende producten krijgen:
• Zouten
• Water (en zouten)
Water kan als base en zuur reageren:
• CH3COOH + H2O -> CH3COO- + H3O+ (zuur)
• NH3 + H2O -> NH4+ + OH- (base)
• Deze eigenschap -> amfoteer molecuul
Water kan ook met zichzelf reageren:
H2O + H2O ↔ OH- + H3O+ , waarbij [OH-] = [H3O+] = 10-7 mol/L (kamertemp)
[H3O+][OH−]
De waterconstante K = [H2O][H2O]
is niet zo waardevol -> heel klein getal. [H2O] verwaarloosd (deze is bijna
altijd constant). Dan wordt het -> Kw = [H3O+][OH-] = 10-14 -> als H3O+ hoger is in concentratie, is OH- lager.
