Act 1
Background Notes
verskillende vertelperspectiewe
- dit maak die tydpronge in die drama uitspeel.
- gee agtergrondinligting
- gee ons die emosionele belewing
toneel anwysings = stage directions
ruimte = setting
stem op band = voice recorder - maak die gehoor weet wanneer daar n’ tydspronge is en
wat het gebeur tussen die tydspronge.
Elias’ intro (die eksposisie)
die eksposisie = Die deel van die drama waar die gehoor (audience)/leser word
bekengestel (introduced) aan die hoofkarakters, rymte en alles.
- Die fokus op die mis skep die indruk dat iets slegs sal gebeur
- Die kinder is siek, hulle snuif en hoes, weens die nattigheid (damp) in the huis
- Elias’ lewensfilosofie: Geluk en n’ plan sal sukses bring - nie hard werk nie. Hy is lui en
hy is nie bepaal nie.
- Elias wil Krisjan Smol hulp hom on balke (beams) saag
- Olifante se jag en ivoor aan die skepe te koop
- Geweer en koeëls (weapons to kill elephants)
- As hy olifante skiet moet hy met die houtkopers verkwansel (barter)
- Elias dink lukas is by die skepe (ships)
At start of story
Nina = aan die tand (baba)
Lukas = drie
Lukas goes missing
- Die atmosfeer is gespanne.
- Gersterf = died (kind in Tant Malie se stories)
- Weggeraak = missing
Two things that prepare reader for the worst - (die ergste verwag)
1. Tant sê dat die mis dig (thick) is
2. Tant gertjie sê dat olifante in die omgewing is
3. Tant Malie gee ‘n storie wat ‘n kind her dood gegaan.
- Willem het lukas laas gesien in die hoek van die huis waar hy het met sy skepe gespeel
- Hulle kan nie lukas se spore te sien omdat daar is baie spore op die eiland
- Flip Lourens het in die mis weggeraak - die olifante het hom getrap
Which directions they look
Martiens - Suid Dawid - Wes
koos - Nood Elias - Oos
,Thinking Lukas is dead (dood)
- Die grootvoete is nie meer n’ bedreiging (threat) nie omdat hulle is by die Goena se bos
- Hulle kan nie Lukas vind vir Agt dae - die konstabel dink hy is dood
- Barta: huil baie, sy is miserable
- Langs die Gouna rivier hulle het n’ Kleinerige geraamte. Dit kon Lukas of ‘n klein
bobejaan wees
Introduction to Fiela’s family
Fiela se stem op band: Sy vertel ons oor al die probleme in haar lewe maar sy is nog
steeds dankbaar vir alles wat sy hê.
- Selling en Fiela kyk na Benjamin wie hardloop na die volstruis. Selling prys dat Benjamin
is nie een vir agter draf nie (hy sal nie gee op nie)
- Selling sien ‘n perdekar wat kom na Wolwekraal en Fiela dink dit is smouse (traders)
- Fiela sê Selling moet nie velle aan hulle verkoop omdat hulle het aan Kossinki verkoop.
Hy kan net dasvelle verkoop. Fiela is getrou (loyal)
- een dasvelle = twee oulap (cost)
- Selling dink die kart is predekers (preachers) - dit is ironies omdat predikers bring
goeie nuus maar hierdie mens bring pyn en hartseer
Die bos vs. die langekloof
baie plante net klippe en stof
baie reënval min reën
boswêreld volstruiswêreld
Hulle Sukkel Hulle sukkel nie
Fiela’s monologue
- Fiela is gelowige persoon en sy getrou God
- sy is baie dankbaar vir alles dat sy hê
Fiela vs Selling
Fiela doen meer werk - selling maak karwatse en swepe met dierevelle
Fiela is n’ sterk karakter maar selling bystand en ondersteun haar
- Fiela het ses karwatse (short whip) en twee skepe (long whips) vir die volstruiswyfie
betaal. Sy het dit aan Koos Wehmeyer koop.
- Benjimin se stokperdjie (hobbie) is om skepe te bou: dit is n’ beeld van dramatiese
doelstelling omdat later hy werk op skepe
, LANGE EN DIKKE KOM NA WOLWEKRAAL
DIE ‘MOTORIESE’ MOMENT = die gebeurtenis (event) in die storie wat begin die hande-
ling
- Lange dra bril (glasses) en Dikke is rooi in die gesig.
- Hulle nie stel hulself voor (introduce themselves) Fiela - Dink hulle is beter as Fiela as sy
is bruin en hulle is wit - Hulle is baie rassisties.
- Fiela naam hulle ‘Baas’ vir respek as hulle is wit - hulle is sien as superior
- Hulle kom na Fiela om ’n sensusopname te doen.
- Dit is nou die begin van die opbou van die spanning (tension) van die drama.
- FIELA (‘vrou’ na hulle as hulle ignoreer sy naam as hulle dink hulle is beter) - bang om-
dat sy weet dat hulle vra vrae oor Benjamin as hy is wit en hulle is bruin - sy wens hulle
speel ver sodat hulle nie sien Benjamin nie.
- Dikke stereotipering die Kamoeties (al bruin mense) as hy neem aan dat niks van hulle
kan lees of skryf en dink dat sy nie weet sy gebooredatum nie.
DIE PLAAS
Behoort aan Fiela - Fiela se pa en oupa het vir die Wehmeyers (wie behoort die plaas)
gewerk dan hy dood is, die plaas was in Fiela se pa se naam oorgedra (transferred into
his name) dan Fiela het die grond van sy pa geeerf (inherit).
Die erfbrief (letter of inheritance) is op Uniondale by Mister Craincross.
Hulle plant koring, mielies en groente en hou ’n paar skape
CENSUSMEN SEE BENJ
- Wanneer hulle sien benj hulle is geskok omdat B is wit en hy noem fiela Ma en die wit
mense baas
• dikke se mond vel oop
• Lange ruk sy bril af
- hanskind = n’ kind wie is nie n’ mens se biologiese kind maar die mens stil maak die
kind groot
- Benjamin het by Fiela se huis opgedag nege jaar gelede, fiela dink hy was drie
- Fiela probeer om te regverdig (justify) die situasie en sy se daar is baie bruin kinders op
wit mense se plaas
HOW FIELA TRIED TO REPORT BENJAMIN
1. Sy kon nie die kind by Baas Petrus op die groot plaas gevat nie omdat hy was agter
by die see
2. In daardie dag die dorp het nie n’ magistraat nie
3. N’ week agter bejnamin se opwagting het na die veldkornet gaan maar hy was by Du-
gas waar hy skaapdiewe soek het
4. Wanneer Fiela weer soek vir hom, hy was by Haarlem vir n’ begrafnis (funeral)
- Lange beskuldig viela dat sy het die kind skelm gehou (kept)
- Fiela sê dit is onmoontlik vir Benjamin te loop van Knysna bos tot Lange kloof omdat
Background Notes
verskillende vertelperspectiewe
- dit maak die tydpronge in die drama uitspeel.
- gee agtergrondinligting
- gee ons die emosionele belewing
toneel anwysings = stage directions
ruimte = setting
stem op band = voice recorder - maak die gehoor weet wanneer daar n’ tydspronge is en
wat het gebeur tussen die tydspronge.
Elias’ intro (die eksposisie)
die eksposisie = Die deel van die drama waar die gehoor (audience)/leser word
bekengestel (introduced) aan die hoofkarakters, rymte en alles.
- Die fokus op die mis skep die indruk dat iets slegs sal gebeur
- Die kinder is siek, hulle snuif en hoes, weens die nattigheid (damp) in the huis
- Elias’ lewensfilosofie: Geluk en n’ plan sal sukses bring - nie hard werk nie. Hy is lui en
hy is nie bepaal nie.
- Elias wil Krisjan Smol hulp hom on balke (beams) saag
- Olifante se jag en ivoor aan die skepe te koop
- Geweer en koeëls (weapons to kill elephants)
- As hy olifante skiet moet hy met die houtkopers verkwansel (barter)
- Elias dink lukas is by die skepe (ships)
At start of story
Nina = aan die tand (baba)
Lukas = drie
Lukas goes missing
- Die atmosfeer is gespanne.
- Gersterf = died (kind in Tant Malie se stories)
- Weggeraak = missing
Two things that prepare reader for the worst - (die ergste verwag)
1. Tant sê dat die mis dig (thick) is
2. Tant gertjie sê dat olifante in die omgewing is
3. Tant Malie gee ‘n storie wat ‘n kind her dood gegaan.
- Willem het lukas laas gesien in die hoek van die huis waar hy het met sy skepe gespeel
- Hulle kan nie lukas se spore te sien omdat daar is baie spore op die eiland
- Flip Lourens het in die mis weggeraak - die olifante het hom getrap
Which directions they look
Martiens - Suid Dawid - Wes
koos - Nood Elias - Oos
,Thinking Lukas is dead (dood)
- Die grootvoete is nie meer n’ bedreiging (threat) nie omdat hulle is by die Goena se bos
- Hulle kan nie Lukas vind vir Agt dae - die konstabel dink hy is dood
- Barta: huil baie, sy is miserable
- Langs die Gouna rivier hulle het n’ Kleinerige geraamte. Dit kon Lukas of ‘n klein
bobejaan wees
Introduction to Fiela’s family
Fiela se stem op band: Sy vertel ons oor al die probleme in haar lewe maar sy is nog
steeds dankbaar vir alles wat sy hê.
- Selling en Fiela kyk na Benjamin wie hardloop na die volstruis. Selling prys dat Benjamin
is nie een vir agter draf nie (hy sal nie gee op nie)
- Selling sien ‘n perdekar wat kom na Wolwekraal en Fiela dink dit is smouse (traders)
- Fiela sê Selling moet nie velle aan hulle verkoop omdat hulle het aan Kossinki verkoop.
Hy kan net dasvelle verkoop. Fiela is getrou (loyal)
- een dasvelle = twee oulap (cost)
- Selling dink die kart is predekers (preachers) - dit is ironies omdat predikers bring
goeie nuus maar hierdie mens bring pyn en hartseer
Die bos vs. die langekloof
baie plante net klippe en stof
baie reënval min reën
boswêreld volstruiswêreld
Hulle Sukkel Hulle sukkel nie
Fiela’s monologue
- Fiela is gelowige persoon en sy getrou God
- sy is baie dankbaar vir alles dat sy hê
Fiela vs Selling
Fiela doen meer werk - selling maak karwatse en swepe met dierevelle
Fiela is n’ sterk karakter maar selling bystand en ondersteun haar
- Fiela het ses karwatse (short whip) en twee skepe (long whips) vir die volstruiswyfie
betaal. Sy het dit aan Koos Wehmeyer koop.
- Benjimin se stokperdjie (hobbie) is om skepe te bou: dit is n’ beeld van dramatiese
doelstelling omdat later hy werk op skepe
, LANGE EN DIKKE KOM NA WOLWEKRAAL
DIE ‘MOTORIESE’ MOMENT = die gebeurtenis (event) in die storie wat begin die hande-
ling
- Lange dra bril (glasses) en Dikke is rooi in die gesig.
- Hulle nie stel hulself voor (introduce themselves) Fiela - Dink hulle is beter as Fiela as sy
is bruin en hulle is wit - Hulle is baie rassisties.
- Fiela naam hulle ‘Baas’ vir respek as hulle is wit - hulle is sien as superior
- Hulle kom na Fiela om ’n sensusopname te doen.
- Dit is nou die begin van die opbou van die spanning (tension) van die drama.
- FIELA (‘vrou’ na hulle as hulle ignoreer sy naam as hulle dink hulle is beter) - bang om-
dat sy weet dat hulle vra vrae oor Benjamin as hy is wit en hulle is bruin - sy wens hulle
speel ver sodat hulle nie sien Benjamin nie.
- Dikke stereotipering die Kamoeties (al bruin mense) as hy neem aan dat niks van hulle
kan lees of skryf en dink dat sy nie weet sy gebooredatum nie.
DIE PLAAS
Behoort aan Fiela - Fiela se pa en oupa het vir die Wehmeyers (wie behoort die plaas)
gewerk dan hy dood is, die plaas was in Fiela se pa se naam oorgedra (transferred into
his name) dan Fiela het die grond van sy pa geeerf (inherit).
Die erfbrief (letter of inheritance) is op Uniondale by Mister Craincross.
Hulle plant koring, mielies en groente en hou ’n paar skape
CENSUSMEN SEE BENJ
- Wanneer hulle sien benj hulle is geskok omdat B is wit en hy noem fiela Ma en die wit
mense baas
• dikke se mond vel oop
• Lange ruk sy bril af
- hanskind = n’ kind wie is nie n’ mens se biologiese kind maar die mens stil maak die
kind groot
- Benjamin het by Fiela se huis opgedag nege jaar gelede, fiela dink hy was drie
- Fiela probeer om te regverdig (justify) die situasie en sy se daar is baie bruin kinders op
wit mense se plaas
HOW FIELA TRIED TO REPORT BENJAMIN
1. Sy kon nie die kind by Baas Petrus op die groot plaas gevat nie omdat hy was agter
by die see
2. In daardie dag die dorp het nie n’ magistraat nie
3. N’ week agter bejnamin se opwagting het na die veldkornet gaan maar hy was by Du-
gas waar hy skaapdiewe soek het
4. Wanneer Fiela weer soek vir hom, hy was by Haarlem vir n’ begrafnis (funeral)
- Lange beskuldig viela dat sy het die kind skelm gehou (kept)
- Fiela sê dit is onmoontlik vir Benjamin te loop van Knysna bos tot Lange kloof omdat
