Staatsrecht begrepen boek
Hoofdstuk 1 Algemene begrippen
1.1 Inleiding
Nederland heeft 12 provincies, 355 gemeentes, 21 waterschappen
Legaliteitsbeginsel: ten eerste moet alles wat de overheid doet, gebaseerd zijn op de wet. Ten
tweede mogen (de meeste) nieuwe wetten niet met terugwerkende kracht worden toegepast.
Territoriale decentralisatie: de onderverdeling in provincies en gemeentes ( waterschappen vallen
onder territoriale en onder functioneel bepaald)
2 vormen van decentralisatie: autonomie en medebewind
Autonomie: de wetgever aan provincie of gemeente de regeling en organisatie van de eigen
huishouden overlaat.
Bijvoorbeeld zijn vuilnisophaaldiensten, verkeerscirculatie of parkbeheer.
Medebewind: de wetgever gedecentraliseerde lichamen opdraagt een bepaalde taak te behartigen
en daartoe bevoegdheden toekent en aangeeft hoe van de medebewindsbevoegdheden gebruik te
maken.
1.2 Staat en staatsrecht
Hoe kun je zien of Nederland een staat is:
o Het is een organisatie met hoogste gezag
o Heeft een grondgebied
o Gemeente/bevolking
o Erkenning
Organisatie en geweldsmonopolie zorgen voor orde en rust.
Ze beschermen inbreuken van buitenaf (defensie) daar zorgen de militaire voor.
Ze beschermen inbeuken van binnenuit (stafbare feiten) bewaken van openbare orde.
In modern westerse samenleving is de staat verder ontwikkeld en dus regelen ze ook allerlei andere
zaken zoals gezondheidszorg, onderwijs, infrastructuur, sociale zekerheid, schoon milieu,
arbeidsomstandigheden enz…
, Totstandkoming van een staat:
o Geleidelijk ontwikkeld en op een gegeven moment een situatie vormen van een staat.
o Dit kan vreedzaam geweest zijn of gewelddadig.
o Juridisch bestaan er geen regels voor de oprichting van de staat
o Acceptatie door de bevolking is de houdbaarheid van een staat of van een regeringsvorm
Secessie: soms scheiden regio’s, onderdelen van een staat met een specifiek eigen identiteit
Nederlandse rechtspersoonlijkheden:
o Hij kan deelnemen aan internationale rechtsverkeer en verdragen afsluiten
o Hij kan als privaatrechtelijk rechtspersoon deelnemen aan het privaatrechtelijk rechtsverkeer
o Hij kan publiekrechtelijke rechtshandelingen verrichten (wetgeving en besluiten)
o Aangaan van privaatrechtelijke overeenkomsten, het bezitten van eigendom en het hebben
van andere privaatrechtelijke rechten en verplichtingen
1.3 Soevereiniteit
Soevereiniteit: binnen zijn grondgebied het hoogste gezag voert.
Ze zijn onafhankelijk en hij beslist alles en andere landen mogen niet bemoeien, aanvallen of
bedriegen.
Verschillende betekenissen van soevereiniteit:
- Interne soevereiniteit: eigen autonomie bij het maken van keuzen bijvoorbeeld wel of geen
hoge belastingen, wel of geen aanleg van autoweg…
- Aanduiding van het eerste of (laatste) woord, hoogste gezag
- Aanduiding waarin de staat zijn grondslag vindt en wat het fundament is van het gezag dat
de staat uitoefent
- Externe soevereiniteit: geeft aan dat staat naar internationaal vrijheid dient.
1.4 Constituties en grondwetten
Constitutie: structuur van de staat
Basis structuur: het bestaat uit regels over bevoegdheden, instellingen, procedures, rechten van
burgers, rechtspraak en organen (grondwet)
Zo een grondwet bevat speciale procedures tot aannemingen en veranderingen
1.5 staatsrecht
Statelijke instellingen en organen: parlement, wetgever, regering, staatshoofd, ministers, rechterlijke
macht, zelfstandige bestuursorganen
Decentrale instellingen en organen: provincies, gemeentes…
Hoofdstuk 1 Algemene begrippen
1.1 Inleiding
Nederland heeft 12 provincies, 355 gemeentes, 21 waterschappen
Legaliteitsbeginsel: ten eerste moet alles wat de overheid doet, gebaseerd zijn op de wet. Ten
tweede mogen (de meeste) nieuwe wetten niet met terugwerkende kracht worden toegepast.
Territoriale decentralisatie: de onderverdeling in provincies en gemeentes ( waterschappen vallen
onder territoriale en onder functioneel bepaald)
2 vormen van decentralisatie: autonomie en medebewind
Autonomie: de wetgever aan provincie of gemeente de regeling en organisatie van de eigen
huishouden overlaat.
Bijvoorbeeld zijn vuilnisophaaldiensten, verkeerscirculatie of parkbeheer.
Medebewind: de wetgever gedecentraliseerde lichamen opdraagt een bepaalde taak te behartigen
en daartoe bevoegdheden toekent en aangeeft hoe van de medebewindsbevoegdheden gebruik te
maken.
1.2 Staat en staatsrecht
Hoe kun je zien of Nederland een staat is:
o Het is een organisatie met hoogste gezag
o Heeft een grondgebied
o Gemeente/bevolking
o Erkenning
Organisatie en geweldsmonopolie zorgen voor orde en rust.
Ze beschermen inbreuken van buitenaf (defensie) daar zorgen de militaire voor.
Ze beschermen inbeuken van binnenuit (stafbare feiten) bewaken van openbare orde.
In modern westerse samenleving is de staat verder ontwikkeld en dus regelen ze ook allerlei andere
zaken zoals gezondheidszorg, onderwijs, infrastructuur, sociale zekerheid, schoon milieu,
arbeidsomstandigheden enz…
, Totstandkoming van een staat:
o Geleidelijk ontwikkeld en op een gegeven moment een situatie vormen van een staat.
o Dit kan vreedzaam geweest zijn of gewelddadig.
o Juridisch bestaan er geen regels voor de oprichting van de staat
o Acceptatie door de bevolking is de houdbaarheid van een staat of van een regeringsvorm
Secessie: soms scheiden regio’s, onderdelen van een staat met een specifiek eigen identiteit
Nederlandse rechtspersoonlijkheden:
o Hij kan deelnemen aan internationale rechtsverkeer en verdragen afsluiten
o Hij kan als privaatrechtelijk rechtspersoon deelnemen aan het privaatrechtelijk rechtsverkeer
o Hij kan publiekrechtelijke rechtshandelingen verrichten (wetgeving en besluiten)
o Aangaan van privaatrechtelijke overeenkomsten, het bezitten van eigendom en het hebben
van andere privaatrechtelijke rechten en verplichtingen
1.3 Soevereiniteit
Soevereiniteit: binnen zijn grondgebied het hoogste gezag voert.
Ze zijn onafhankelijk en hij beslist alles en andere landen mogen niet bemoeien, aanvallen of
bedriegen.
Verschillende betekenissen van soevereiniteit:
- Interne soevereiniteit: eigen autonomie bij het maken van keuzen bijvoorbeeld wel of geen
hoge belastingen, wel of geen aanleg van autoweg…
- Aanduiding van het eerste of (laatste) woord, hoogste gezag
- Aanduiding waarin de staat zijn grondslag vindt en wat het fundament is van het gezag dat
de staat uitoefent
- Externe soevereiniteit: geeft aan dat staat naar internationaal vrijheid dient.
1.4 Constituties en grondwetten
Constitutie: structuur van de staat
Basis structuur: het bestaat uit regels over bevoegdheden, instellingen, procedures, rechten van
burgers, rechtspraak en organen (grondwet)
Zo een grondwet bevat speciale procedures tot aannemingen en veranderingen
1.5 staatsrecht
Statelijke instellingen en organen: parlement, wetgever, regering, staatshoofd, ministers, rechterlijke
macht, zelfstandige bestuursorganen
Decentrale instellingen en organen: provincies, gemeentes…
