2021-
2022
Didactiek 1.2.
ODISEE
,Hoofdstuk 3: uitdagende
leeromgeving tot stand brengen
1 De rol van de leraar
De leraar heeft dagelijks tientallen opdrachten … Daarbij staat 1 doel voorop: de leerlingen
laten leren.
1.1Opvattingen over leren
Leren definiëren vanuit verschillende opvattingen
1. Het onderscheid tussen leren, ontwikkelen en rijpen
2. Leren als duurzame gedragsverandering
3. Leren als kwalitatieve ontwikkeling van handelsstructuren
4. Leren vanuit het sociaal constructivisme
1.1.1 Leren, rijpen en ontwikkeling
Leren = duurzame verandering in het gedrag door interactie met de omgeving. Bijvoorbeeld:
leren door anderen te observeren, doordat je ouders je stimuleren om te oefenen, leren
door reacties van anderen.
Rijping = passieve, biologische en chemische (in de persoon gelegen) factoren. Bijvoorbeeld:
spieren die rijpen
- Is elke waarneembare verandering in het gedrag het resultaat van leren?
Wanneer de verandering kan toegeschreven worden naar biologische factoren
spreekt men over rijping. Bijvoorbeeld: ontwikkeling bij kleuters is rijping.
Elementaire gedragsveranderingen kunnen niet spontaan tot stand komen maar
vereisen de aanwezigheid van een stimulerende omgeving.
- Wat is ontwikkeling?
Is de opeenstapeling van leerervaringen waarbij rijping de voorwaarden creëert die
het leren mogelijk maken.
1.1.2 Leren als een duurzame gedragsverandering
- Wat is leren?
Leren is een proces dat leidt tot relatieve gedragsveranderingen in wisselwerking
met de omgeving.
Van leren is slechts sprake als er verandering in het gedrag tot stand komt: men
moet tot een bepaald leerresultaat komen.
Een leerproces is steeds relatief duurzaam:
o Het resultaat van leeractiviteiten heeft een min of meer blijvend karakter.
Als je iets geleerd hebt, leer je het plots niet af bijvoorbeeld: fietsen en
zwammen.
Pagina 1 van 24
, Leren gebeurt in wisselwerking met de omgeving de leeromgeving, situatie of
context. De context speelt een belangrijke rol bij transfer van kennis en
vaardigheden.
1.1.3 Leren als een kwalitatieve ontwikkeling van
handelsstructuren
Een leerresultaat kan op verschillende manieren tot stand komen.
- Wat is een handeling of handelingsstructuur?
Dit is alles wat iemand doet om een bepaald leerresultaat te bereiken.
- Wat is leren?
Leren kunnen we omschrijven als een kwalitatieve ontwikkeling van de ene naar de
volgende wijze van handelen, waarbij het leerresultaat op een steeds hoger niveau
komt tot liggen.
Voor eenzelfde leerresultaten kunnen er verschillende handelingsstructuren gebruikt
worden.
! Belangrijk voor de leraar is dat je nagaat op welke wijze de leerlingen het leerresultaat
volbrengt m.a.w. je stelt de vraag naar de handelingsstructuur of de handelingen die de
leerlingen gebruikt voor het leerresultaat.
- Waarom?
o Niet alle handelingsstructuren zijn vanuit didactisch oogpunt evenwaardig.
Bijvoorbeeld: de tafels.
o Om leerlingen die een reeks oefeningen foutief oplosten doeltreffend bij te
sturen, is het noodzakelijk te weten hoe de leerlingen te werk zijn gegaan.
Bijvoorbeeld aftrekken in plaats van optellen.
Pagina 2 van 24
2022
Didactiek 1.2.
ODISEE
,Hoofdstuk 3: uitdagende
leeromgeving tot stand brengen
1 De rol van de leraar
De leraar heeft dagelijks tientallen opdrachten … Daarbij staat 1 doel voorop: de leerlingen
laten leren.
1.1Opvattingen over leren
Leren definiëren vanuit verschillende opvattingen
1. Het onderscheid tussen leren, ontwikkelen en rijpen
2. Leren als duurzame gedragsverandering
3. Leren als kwalitatieve ontwikkeling van handelsstructuren
4. Leren vanuit het sociaal constructivisme
1.1.1 Leren, rijpen en ontwikkeling
Leren = duurzame verandering in het gedrag door interactie met de omgeving. Bijvoorbeeld:
leren door anderen te observeren, doordat je ouders je stimuleren om te oefenen, leren
door reacties van anderen.
Rijping = passieve, biologische en chemische (in de persoon gelegen) factoren. Bijvoorbeeld:
spieren die rijpen
- Is elke waarneembare verandering in het gedrag het resultaat van leren?
Wanneer de verandering kan toegeschreven worden naar biologische factoren
spreekt men over rijping. Bijvoorbeeld: ontwikkeling bij kleuters is rijping.
Elementaire gedragsveranderingen kunnen niet spontaan tot stand komen maar
vereisen de aanwezigheid van een stimulerende omgeving.
- Wat is ontwikkeling?
Is de opeenstapeling van leerervaringen waarbij rijping de voorwaarden creëert die
het leren mogelijk maken.
1.1.2 Leren als een duurzame gedragsverandering
- Wat is leren?
Leren is een proces dat leidt tot relatieve gedragsveranderingen in wisselwerking
met de omgeving.
Van leren is slechts sprake als er verandering in het gedrag tot stand komt: men
moet tot een bepaald leerresultaat komen.
Een leerproces is steeds relatief duurzaam:
o Het resultaat van leeractiviteiten heeft een min of meer blijvend karakter.
Als je iets geleerd hebt, leer je het plots niet af bijvoorbeeld: fietsen en
zwammen.
Pagina 1 van 24
, Leren gebeurt in wisselwerking met de omgeving de leeromgeving, situatie of
context. De context speelt een belangrijke rol bij transfer van kennis en
vaardigheden.
1.1.3 Leren als een kwalitatieve ontwikkeling van
handelsstructuren
Een leerresultaat kan op verschillende manieren tot stand komen.
- Wat is een handeling of handelingsstructuur?
Dit is alles wat iemand doet om een bepaald leerresultaat te bereiken.
- Wat is leren?
Leren kunnen we omschrijven als een kwalitatieve ontwikkeling van de ene naar de
volgende wijze van handelen, waarbij het leerresultaat op een steeds hoger niveau
komt tot liggen.
Voor eenzelfde leerresultaten kunnen er verschillende handelingsstructuren gebruikt
worden.
! Belangrijk voor de leraar is dat je nagaat op welke wijze de leerlingen het leerresultaat
volbrengt m.a.w. je stelt de vraag naar de handelingsstructuur of de handelingen die de
leerlingen gebruikt voor het leerresultaat.
- Waarom?
o Niet alle handelingsstructuren zijn vanuit didactisch oogpunt evenwaardig.
Bijvoorbeeld: de tafels.
o Om leerlingen die een reeks oefeningen foutief oplosten doeltreffend bij te
sturen, is het noodzakelijk te weten hoe de leerlingen te werk zijn gegaan.
Bijvoorbeeld aftrekken in plaats van optellen.
Pagina 2 van 24
