Duurzaam ontwerpen
ECODESIGN
HOOFDSTUK 1: INLEIDING
Duurzame productontwikkeling rust op 3 pijlers:
1. Economie
2. Ecologie
3. Sociale aspecten (zoals werkomgeving, betrokkenheid vd werknemers, …)
HOOFDSTUK 2: NOODZAAK VAN ECODESIGN
2.1 PROBLEMEN
2.1.1 EXPLOSIEVE TOENAME VD WERELDBEVOLKING
Vermindering bevolkingsgroei door:
• In derdewereldlanden vrouwen gelijk te stellen aan mannen (ovv sociale ladder en educatie)
→ zichtbaar in westerse samenleving: als vrouwen voldoende geëmancipeerd waren, daalde # grote
gezinnen
• Vermindering energieproductie als gevolg van uitgeputte aardolievoorraden
Bevolkingsgroei zorgt voor toenemende consumptie (ook in de ontwikkelingslanden die naar levensstandaard vh
westen probeert te evenaren)
• Zorgt voor uitputting vd grondstofreserves en ecosysteem
• Voornamelijk aan de gang bij BRICS-landen1
• Crash vh ecosysteem → Als ze Westerse consumptie- en productiepatroon bereiken
2.1.2 AANTASTING VH ECOSYSTEEM
Diverse milieuproblemen: • Wintersmog
• Broeikaseffect (IPCC) • Vermesting
• Verdroging • Verzuring
• Ozonlaagaantasting • Zware metalen
• Zomersmog • Kankerverwekkende stoffen
• Afvalproblematiek: grootste concentratie in Azië (afval van westen word in Azië id zee gedumpt)
o Hoeveelheid immens: ook verbranding wordt als recyclage beschouwd
• Fijn stof: door slijtage van gebruiksvoorwerpen (Sahara rood door zandstorm, geen microplastic)
2.1.3 UITPUTTING V GRONDSTOFFEN → OVERPRODUCTIE EN MASSACONSUMPTIE
Grondstofvoorraden zijn niet onuitputtelijk
• Oude afvalputten w opgegraven om uitgeputte grondstoffen te hergebruiken
o Oa van Rare Earths (zoals voor electronica)
• Grafiek:
o Korte tijdspannen: indien productie/consumptie evenredig blijft toenemen (brede balken)
o Langere tijdspanne: indien snelheid vanaf 2010 cte blijft (dunne balken)
o Let op: men gaat uit van huidige bekende economisch winbare hoeveelheden die aanwezig zijn id
aardkorst → economische en technische haalbaarheid van ontginning is variabel in tijd
1
BRICS-landen: Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika
naam 1
, • CRM2 lijst opgesteld door Eu-commissie: lijst van kritieke
grondstoffen relatief schaars en van grote economische waarde
• EU bezit geen/ amper grondstoffen → zijn zeer afhankelijk vd
wereldeconomie
o Zuinig omspringen met grondstoffen vergroot efficiëntie en
concurrentievermogen in bedrijven
Uitdaging voor heden en toekomst: transitie van een lineaire naar circulaire
economie (materialen blijven in gesloten kringloop)
2.2 GRENZEN AAN DE GROEI
WEF3: bespreekt jaarlijks sociale en economische problemen vd aarde → opstelling vh Global Risk Report4
5 belangrijkste risico’s van 2017: klimaatverandering, extreme weersomstandigheden, verlies vd biodiversiteit,
instorten ecosysteem en door mens geïnitieerde natuurcatastrofes
Ook natuur heeft vraag(= belasting door maatschappij) en aanbod (=herstel vh milieu): mens moet evenwicht vinden
• Eens de vraag het aanbod overstijgt gaat aarde achteruit
• Grenzen vh ecosysteem moeten in kaart worden gebracht, om:
o Huidige situatie in te schatten in relatie tot de absolute ecologische grens
o Om met correcte wetenschappelijke informatie hele wereld bewust maken vh probleem
Manieren om economische groei te vergelijken met grenzen vh ecosysteel
2.2.1 MILIEUGEBRUIKSRUIMTE
IPAT-VERGELIJKING om de impact vd mens od natuur uit te drukken
Environmental Impact (I) = Population (P) X Affluence (A) X Technology (T)
• Paul Ehrlich (in the population bomb) schreef over de impact vd exponentiële bevolkingsgroei
Affluence: welvaart vd bevolking gekoppeld aan consumptiegedrag
Technology: productie van die welvaart
• Formule om impact vd mens te begrijpen
• Om tijdig te kunnen anticiperen
2
CRM: Critical Raw Materials
3
WEF: World Economic Forum, verzameling van CEO’s vd grote bedrijven, internationale politici, intellectuelen en journalisten
4
Global Risk Report: opstelling van grootste risico’s en hun impact die bedreiging voor de wereld vormen (door WEF)
naam 2
, MILIEUGEBRUIKSRUIMTE bouwt verder op IPAT: I = P x A x M (milieugebruiksruimte)
• Technology w vervangen door milieugebruiksruimte id IPAT- vergelijking
• Mogelijkheid die natuur en milieu nu ad maatschappij bieden voor benutting zonder enige afbreuk aan
toekomstige gebruiksmogelijkheden
• Basis voor milieugebruik (die intact moet blijven) w gevormd door:
o Zelfreinigend vermogen vh milieu
o Vermogen om hulpbronnen voort te brengen
o Draagkracht voor menselijke activiteiten
• Bepaalde buffers ih milieu die vermogen tot herstel van menselijke activiteit mogelijk maakt → bepalen
veerkracht od opvangcapaciteit vh milieu
MILIEUDRUK : MD = # wereldBurgers (B) X hun Welvaart (W) X beslag op Milieugerbuiksruimte/pers (M)
Welvaart: uitgedrukt in materiële welstand
• Huidige MD mag niet toenemen (liefts verkleinen)
• Milieugebruiksruimte moet dalen voor cte MD (omdat zowel B als W toenemen);
o Bepaald door leefpatroon en producten die mens gebruikt
o Stel: consument past leven niet aan, dan kan reductie vd milieu-impact enkel gerealisseerd worden
door verminderde milieu-impact vd producten
‘Uitdaging in producten en diensten ontwikkelen: eenzelfde of hoger comfortniveau bieden, maar tegelijkertijd een
factor 10 minder milieubelastend zijn.’
→ in realiteit is factor 2 tot 5 mogelijk, rest moet consumenten initiatief zijn (bv bewuster consumeren, …)
2.2.2 ECOLOGISCHE VOETAFDRUK (EV)
: Indicatie die milieu-impact vd menselijke consumptie (gebruik v hulpbronnen ed afvalproductie) in kaart bracht
(oppervlaktegebruik per mens)
: biologisch productieve grond- en wateropp nodig om hernieuwde grondstoffen te leveren en afval te verwerken
volgens huidige technologiën
GLOBALE HECTAREN (gha): hectare land- of zee-opp met gemiddelde biologische productiviteit
- (uitdrukking voor landgebruik, gebruik v biomassa en CO2-emissies door gebruik v fossiele brandstoffen)
- Eerlijk aarde-aandeel: alle bruikbare ruimte op aarde verdeeld met voldoende ruimte voor natuur
o 1961: 7,5 gha
o Nu: 1,7 → werkelijk 3,3 per persoon (mens overschrijdt draagkracht v aarde, ecologisch overschoot)
- Earth Overshoot Day: dag waarop menselijke consumptie v natuurlijke hulpbronnen de capaciteit van wat
aarde in 1 jaar kan produceren overschrijdt → symbolyseert de uitputting vh natuurlijk budget
- ± 4 aardbollen nodig indien ieder mens als gemiddelde belg leeft
- Houdt geen rekening met niet-duurzame praktijken (zoals radioactief afval, …)
→ werkelijke impact vele groter
Doel EV: Bewustwording en aandacht creëren voor noodzaak om eigen praktijken aan te passen
2.3 ALARM KLOK LUIDT REEDS LANG! WAAROM NU PAS TOT INZICHT?
» Verandering vd natuur tov 1 mensenleven werd toenemende verslechtering vh ecosysteem niet opgemerkt
» Egoïsme in consumptiemaadschappij verblindt problemen natuur
» Economische motieven: geld- en winstbejag als enige drijfveer van kapitalisme
» 1854: Hoe kun je lucht bezitten? Speach van indianen opperhoofd die hun visie over beheer van aarde bracht
» 1962: ‘Silent Spring’ by Rachel Carson: bespreekt risico v pesticiden als DDT & PCB voor ecosysteem
» 1972: ‘Limits to Growth’ wwetenschappers, poltici, industriëlen beantwoorden wereldvraagstukken
naam 3
ECODESIGN
HOOFDSTUK 1: INLEIDING
Duurzame productontwikkeling rust op 3 pijlers:
1. Economie
2. Ecologie
3. Sociale aspecten (zoals werkomgeving, betrokkenheid vd werknemers, …)
HOOFDSTUK 2: NOODZAAK VAN ECODESIGN
2.1 PROBLEMEN
2.1.1 EXPLOSIEVE TOENAME VD WERELDBEVOLKING
Vermindering bevolkingsgroei door:
• In derdewereldlanden vrouwen gelijk te stellen aan mannen (ovv sociale ladder en educatie)
→ zichtbaar in westerse samenleving: als vrouwen voldoende geëmancipeerd waren, daalde # grote
gezinnen
• Vermindering energieproductie als gevolg van uitgeputte aardolievoorraden
Bevolkingsgroei zorgt voor toenemende consumptie (ook in de ontwikkelingslanden die naar levensstandaard vh
westen probeert te evenaren)
• Zorgt voor uitputting vd grondstofreserves en ecosysteem
• Voornamelijk aan de gang bij BRICS-landen1
• Crash vh ecosysteem → Als ze Westerse consumptie- en productiepatroon bereiken
2.1.2 AANTASTING VH ECOSYSTEEM
Diverse milieuproblemen: • Wintersmog
• Broeikaseffect (IPCC) • Vermesting
• Verdroging • Verzuring
• Ozonlaagaantasting • Zware metalen
• Zomersmog • Kankerverwekkende stoffen
• Afvalproblematiek: grootste concentratie in Azië (afval van westen word in Azië id zee gedumpt)
o Hoeveelheid immens: ook verbranding wordt als recyclage beschouwd
• Fijn stof: door slijtage van gebruiksvoorwerpen (Sahara rood door zandstorm, geen microplastic)
2.1.3 UITPUTTING V GRONDSTOFFEN → OVERPRODUCTIE EN MASSACONSUMPTIE
Grondstofvoorraden zijn niet onuitputtelijk
• Oude afvalputten w opgegraven om uitgeputte grondstoffen te hergebruiken
o Oa van Rare Earths (zoals voor electronica)
• Grafiek:
o Korte tijdspannen: indien productie/consumptie evenredig blijft toenemen (brede balken)
o Langere tijdspanne: indien snelheid vanaf 2010 cte blijft (dunne balken)
o Let op: men gaat uit van huidige bekende economisch winbare hoeveelheden die aanwezig zijn id
aardkorst → economische en technische haalbaarheid van ontginning is variabel in tijd
1
BRICS-landen: Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika
naam 1
, • CRM2 lijst opgesteld door Eu-commissie: lijst van kritieke
grondstoffen relatief schaars en van grote economische waarde
• EU bezit geen/ amper grondstoffen → zijn zeer afhankelijk vd
wereldeconomie
o Zuinig omspringen met grondstoffen vergroot efficiëntie en
concurrentievermogen in bedrijven
Uitdaging voor heden en toekomst: transitie van een lineaire naar circulaire
economie (materialen blijven in gesloten kringloop)
2.2 GRENZEN AAN DE GROEI
WEF3: bespreekt jaarlijks sociale en economische problemen vd aarde → opstelling vh Global Risk Report4
5 belangrijkste risico’s van 2017: klimaatverandering, extreme weersomstandigheden, verlies vd biodiversiteit,
instorten ecosysteem en door mens geïnitieerde natuurcatastrofes
Ook natuur heeft vraag(= belasting door maatschappij) en aanbod (=herstel vh milieu): mens moet evenwicht vinden
• Eens de vraag het aanbod overstijgt gaat aarde achteruit
• Grenzen vh ecosysteem moeten in kaart worden gebracht, om:
o Huidige situatie in te schatten in relatie tot de absolute ecologische grens
o Om met correcte wetenschappelijke informatie hele wereld bewust maken vh probleem
Manieren om economische groei te vergelijken met grenzen vh ecosysteel
2.2.1 MILIEUGEBRUIKSRUIMTE
IPAT-VERGELIJKING om de impact vd mens od natuur uit te drukken
Environmental Impact (I) = Population (P) X Affluence (A) X Technology (T)
• Paul Ehrlich (in the population bomb) schreef over de impact vd exponentiële bevolkingsgroei
Affluence: welvaart vd bevolking gekoppeld aan consumptiegedrag
Technology: productie van die welvaart
• Formule om impact vd mens te begrijpen
• Om tijdig te kunnen anticiperen
2
CRM: Critical Raw Materials
3
WEF: World Economic Forum, verzameling van CEO’s vd grote bedrijven, internationale politici, intellectuelen en journalisten
4
Global Risk Report: opstelling van grootste risico’s en hun impact die bedreiging voor de wereld vormen (door WEF)
naam 2
, MILIEUGEBRUIKSRUIMTE bouwt verder op IPAT: I = P x A x M (milieugebruiksruimte)
• Technology w vervangen door milieugebruiksruimte id IPAT- vergelijking
• Mogelijkheid die natuur en milieu nu ad maatschappij bieden voor benutting zonder enige afbreuk aan
toekomstige gebruiksmogelijkheden
• Basis voor milieugebruik (die intact moet blijven) w gevormd door:
o Zelfreinigend vermogen vh milieu
o Vermogen om hulpbronnen voort te brengen
o Draagkracht voor menselijke activiteiten
• Bepaalde buffers ih milieu die vermogen tot herstel van menselijke activiteit mogelijk maakt → bepalen
veerkracht od opvangcapaciteit vh milieu
MILIEUDRUK : MD = # wereldBurgers (B) X hun Welvaart (W) X beslag op Milieugerbuiksruimte/pers (M)
Welvaart: uitgedrukt in materiële welstand
• Huidige MD mag niet toenemen (liefts verkleinen)
• Milieugebruiksruimte moet dalen voor cte MD (omdat zowel B als W toenemen);
o Bepaald door leefpatroon en producten die mens gebruikt
o Stel: consument past leven niet aan, dan kan reductie vd milieu-impact enkel gerealisseerd worden
door verminderde milieu-impact vd producten
‘Uitdaging in producten en diensten ontwikkelen: eenzelfde of hoger comfortniveau bieden, maar tegelijkertijd een
factor 10 minder milieubelastend zijn.’
→ in realiteit is factor 2 tot 5 mogelijk, rest moet consumenten initiatief zijn (bv bewuster consumeren, …)
2.2.2 ECOLOGISCHE VOETAFDRUK (EV)
: Indicatie die milieu-impact vd menselijke consumptie (gebruik v hulpbronnen ed afvalproductie) in kaart bracht
(oppervlaktegebruik per mens)
: biologisch productieve grond- en wateropp nodig om hernieuwde grondstoffen te leveren en afval te verwerken
volgens huidige technologiën
GLOBALE HECTAREN (gha): hectare land- of zee-opp met gemiddelde biologische productiviteit
- (uitdrukking voor landgebruik, gebruik v biomassa en CO2-emissies door gebruik v fossiele brandstoffen)
- Eerlijk aarde-aandeel: alle bruikbare ruimte op aarde verdeeld met voldoende ruimte voor natuur
o 1961: 7,5 gha
o Nu: 1,7 → werkelijk 3,3 per persoon (mens overschrijdt draagkracht v aarde, ecologisch overschoot)
- Earth Overshoot Day: dag waarop menselijke consumptie v natuurlijke hulpbronnen de capaciteit van wat
aarde in 1 jaar kan produceren overschrijdt → symbolyseert de uitputting vh natuurlijk budget
- ± 4 aardbollen nodig indien ieder mens als gemiddelde belg leeft
- Houdt geen rekening met niet-duurzame praktijken (zoals radioactief afval, …)
→ werkelijke impact vele groter
Doel EV: Bewustwording en aandacht creëren voor noodzaak om eigen praktijken aan te passen
2.3 ALARM KLOK LUIDT REEDS LANG! WAAROM NU PAS TOT INZICHT?
» Verandering vd natuur tov 1 mensenleven werd toenemende verslechtering vh ecosysteem niet opgemerkt
» Egoïsme in consumptiemaadschappij verblindt problemen natuur
» Economische motieven: geld- en winstbejag als enige drijfveer van kapitalisme
» 1854: Hoe kun je lucht bezitten? Speach van indianen opperhoofd die hun visie over beheer van aarde bracht
» 1962: ‘Silent Spring’ by Rachel Carson: bespreekt risico v pesticiden als DDT & PCB voor ecosysteem
» 1972: ‘Limits to Growth’ wwetenschappers, poltici, industriëlen beantwoorden wereldvraagstukken
naam 3
