Infectiebeheersing
Hoofdstuk 1: Ziekenhuishygiëne en infectiepreventie
- Toestand
Gezondheidszorg volgens Wereldgezondheidsorganisatie (WHO): optimaal
→ Lichamelijk
→ Geestelijk
→ Sociaal welzijn
- Niet slechts de afwezigheid van de ziekte
of andere lichamelijke gebreken
1 Hygiëne
= Zorg voor het in stand houden van de gezondheid (positief)
→ Focus op lichamelijke gezondheid (voorkomen van ziekten veroorzaakt door micro-
organismen)
2 Ziekenhuishygiëne
= Omstandigheden scheppen zodat de patiënt geen bijkomende hinder of schade voor
zijn gezondheid ondervindt door opname in ziekenhuis
→ Schade door langdurig verblijf in ziekenhuis = hospitalisme
→ Schade mogelijk op drie domeinen:
- Sociaal/maatschappelijk gebied
- Psychisch vlak
- Fysiek gebied
3 Infectiepreventie
Preventie en beheersing van ziekenhuisinfecties
- Isolatiemaatregelen
→ Verspreiding kiemen in ziekenhuis voorkomen:
- Aseptische technieken
- Reiniging, ontsmetting, sterilisatie
4 Hospitalisme
→ Psychosociale schade
→ Fysieke schade:
- Infectieus
- Niet-infectieus
4.1Psychosociale schade
4.1.1 Ontstaan
Psychosociale schade kan zich uiten in gedragsverandering bij de patiënt
→ minder interesse
→ toenemende afhankelijkheid
→ verlies van inzicht in eigen sociale rol
→ regressie
→ neerslachtigheid
→ apathie
→ Uitlokkende factoren:
- verlies sociaal contact
- inactiviteit/verlies van zelfstandigheid
- gebruik kalmerende en slaapmiddelen
- autoritaire houding personeel
- verlies van het persoonlijke
- angst, hulpeloosheid en onwetendheid
- verlies toekomstperspectief
4.1.2 Risicogroepen
→ Risicogroepen:
- Kinderen
- Chronisch zieken
- Psychiatrische patiënten 1
- Intensieve zorgenpatiënten (Intensive care syndroom)
,4.2Fysieke schade
- Niet-infectieus
→ Schade aan goederen
→ Lichamelijke schade
→ Financiële schade
- Infectieus
→ Ziekenhuisinfecties tot 20% van de patiënten (zie verder in cursus)
- Schade aan goederen
- Ongevallen
- Nevenwerkingen van ontsmettingsmiddelen
- Schade ten gevolge van een ingreep
- Doorligwonden
- Medicatiefouten
- Ziekenhuisinfecties
Hoofdstuk 2: Ziekenhuisinfecties en zorginfecties
2 Begripsomschrijving
2.1Besmetting, kolonisatie, infectie
Besmetting: overgaan van een micro–organisme van een bron via een bepaalde
overgangsweg naar iets of iemand.
Kolonisatie: na besmetting kunnen micro–organismen zich handhaven en vermenigvuldigen
bij de mens.
→ Dit gebeurt soms zonder nadelige gevolgen.
Indien ze ziekteverschijnselen veroorzaken spreken we van een infectie!!
→ Verschijnselen lokale infectie: rubor, calor, dolor, tumor
→ Synoniemen: nosocomiale infectie, iatrogene infectie, zorginfectie, secundaire
infectie…
Verband burn-out – ziekenhuisinfecties (studie zie boek)
Ziekenhuisinfectie
- Indeling ziekenhuisinfecties naargelang oorsprong
o Endogene of auto-infectie
Micro-organisme is reeds aanwezig bij patiënt op het moment van de
ziekenhuisopname. De patiënt besmet zichzelf dus.
o Kruisinfectie of exogene infectie. De besmetting - gebeurt
de zorgverlener
door: (handen,
gemeenschappelijk materiaal,
…)
- Contact met andere patiënten
2.2Endemie en epidemie
Endemie:
- ziekte blijft voortdurend voorkomen in een bepaald gebied
- aantal besmettingen relatief constant
- bv. waterpokken in onze regio en cholera en malaria in tropische landen
Epidemie: ziekte komt voor bij een groot aantal mensen van een bevolkingsgroep binnen
een bepaalde tijd.
2
, - bv. griep-epidemie in België(= seizoensgebonden epidemie) en Ebola-epidemie in Afrika
(slechts enkele landen bij betrokken)
Pandemie:
- “The internationally accepted definition of a pandemic as it appears in the Dictionary of
Epidemiology is straightforward and well-known: 'an epidemic occurring worldwide, or
over a very wide area, crossing international boundaries and usually affecting a large
number of people'.” (bv. COVID-19)
= Vage definitie met grote impact!
- Er wordt niets gezegd over de ernst van de ziekte die dit veroorzaakt
- WHO werkt met ‘alert’-niveaus van 0 tot 6
3 Besmettingscyclus
→ Doel: Zicht krijgen op kruisbesmetting: hoe worden kiemen overgebracht en hoe kan
men deze overdracht voorkomen? (bv. griep)
3.1Elementen van de besmettingscyclus
Besmetting: overdracht van de ene plaats naar andere
Kruisbesmetting voorkomen = ingrijpen in de besmettingscyclus
- Kiemen
Elementen van de besmettingscyclus:
- Besmettingsbron en
uitgangspoorten
- Overdrachtswegen
- Gastheer en ingangspoorten
-
3
, 3.1.1 Kiemen
Ontstaan van infectie na besmetting wordt beïnvloed door:
1) Aantal kiemen
- Minimale infectieuze dosis (MID) =het aantal kiemen dat nodig is om een infectie
te doen ontstaan → reinigen en ontsmetten is zorgen dat deze niet bereikt wordt.
- Hoe lager de MID is, hoe belangrijker de voorzorgsmaatregelen zijn!
2) Virulentie van de kiemen = kracht om een infectie te veroorzaken
- Conventioneel pathogene kiemen veroorzaken steeds een infectie MAAR een
goede weerstand kan infectie voorkomen!
- Conditioneel pathogene kiemen
- Opportunistisch pathogene kiemen
3) Groeisnelheid van de kiemen
- Afhankelijk van soort kiem en-milieu:
Warmte
- Vochtigheid
- Hoe tegengaan? (Microbiologie)
4) Algemene en lokale weerstandsvermogen
- Door ziekte of behandeling
- Wegvallen natuurlijke uitwendige verdedigingsmechanismen
5) Kiem die meest frequent gelinkt is aan ziekenhuisinfecties:
- Staphylococcus aureus
3.1.2 Besmettingsbronnen
- Personeel: kiemdrager/strooier
- Besmette/Geïnfecteerde patiënt verspreidt virulentere kiemen
- Dieren
3.1.3 Overdrachtswegen
= Daar waar de micro-organismen de bron verlaten
- Handen zorgverlener
- Gebruiksvoorwerpen: vooral vloeistoffen en vochtige voorwerpen
→ pincet, glas, ontsmettingsstof, zalven, voeding
- Voeding:
→ Vooral voor verzwakte patiënten gevaarlijk
→ vermijden t° zone 20°-50°
3.2Meest voorkomende ziekenhuis- en zorginfecties
- Luchtweginfecties (24%)
→ Grootste mortaliteit
- Urineweginfecties (18%)
- Postoperatieve wondinfecties(18%)
- Bloedbaaninfecties (14%)
→ Cijfers zijn afhankelijk van bron en methodiek van de meting. De percentages
zijn dus niet te kennen!
→ Het ECDC (2013) berekende dat per jaar in Europa 3,2 miljoen mensen een
ziekenhuisinfectie oplopen, dit is een gemiddelde van 6% van de mensen die in
het ziekenhuis terecht komen.
Ziekenhuis/zorginfecties
- Kosten = patiënt:
- Extra fysieke belasting
- Mortaliteit:
- Rechtstreeks: 1 op 100
overlijdens
- Beïnvloedende factor: 3 op 4
Hoofdstuk 1: Ziekenhuishygiëne en infectiepreventie
- Toestand
Gezondheidszorg volgens Wereldgezondheidsorganisatie (WHO): optimaal
→ Lichamelijk
→ Geestelijk
→ Sociaal welzijn
- Niet slechts de afwezigheid van de ziekte
of andere lichamelijke gebreken
1 Hygiëne
= Zorg voor het in stand houden van de gezondheid (positief)
→ Focus op lichamelijke gezondheid (voorkomen van ziekten veroorzaakt door micro-
organismen)
2 Ziekenhuishygiëne
= Omstandigheden scheppen zodat de patiënt geen bijkomende hinder of schade voor
zijn gezondheid ondervindt door opname in ziekenhuis
→ Schade door langdurig verblijf in ziekenhuis = hospitalisme
→ Schade mogelijk op drie domeinen:
- Sociaal/maatschappelijk gebied
- Psychisch vlak
- Fysiek gebied
3 Infectiepreventie
Preventie en beheersing van ziekenhuisinfecties
- Isolatiemaatregelen
→ Verspreiding kiemen in ziekenhuis voorkomen:
- Aseptische technieken
- Reiniging, ontsmetting, sterilisatie
4 Hospitalisme
→ Psychosociale schade
→ Fysieke schade:
- Infectieus
- Niet-infectieus
4.1Psychosociale schade
4.1.1 Ontstaan
Psychosociale schade kan zich uiten in gedragsverandering bij de patiënt
→ minder interesse
→ toenemende afhankelijkheid
→ verlies van inzicht in eigen sociale rol
→ regressie
→ neerslachtigheid
→ apathie
→ Uitlokkende factoren:
- verlies sociaal contact
- inactiviteit/verlies van zelfstandigheid
- gebruik kalmerende en slaapmiddelen
- autoritaire houding personeel
- verlies van het persoonlijke
- angst, hulpeloosheid en onwetendheid
- verlies toekomstperspectief
4.1.2 Risicogroepen
→ Risicogroepen:
- Kinderen
- Chronisch zieken
- Psychiatrische patiënten 1
- Intensieve zorgenpatiënten (Intensive care syndroom)
,4.2Fysieke schade
- Niet-infectieus
→ Schade aan goederen
→ Lichamelijke schade
→ Financiële schade
- Infectieus
→ Ziekenhuisinfecties tot 20% van de patiënten (zie verder in cursus)
- Schade aan goederen
- Ongevallen
- Nevenwerkingen van ontsmettingsmiddelen
- Schade ten gevolge van een ingreep
- Doorligwonden
- Medicatiefouten
- Ziekenhuisinfecties
Hoofdstuk 2: Ziekenhuisinfecties en zorginfecties
2 Begripsomschrijving
2.1Besmetting, kolonisatie, infectie
Besmetting: overgaan van een micro–organisme van een bron via een bepaalde
overgangsweg naar iets of iemand.
Kolonisatie: na besmetting kunnen micro–organismen zich handhaven en vermenigvuldigen
bij de mens.
→ Dit gebeurt soms zonder nadelige gevolgen.
Indien ze ziekteverschijnselen veroorzaken spreken we van een infectie!!
→ Verschijnselen lokale infectie: rubor, calor, dolor, tumor
→ Synoniemen: nosocomiale infectie, iatrogene infectie, zorginfectie, secundaire
infectie…
Verband burn-out – ziekenhuisinfecties (studie zie boek)
Ziekenhuisinfectie
- Indeling ziekenhuisinfecties naargelang oorsprong
o Endogene of auto-infectie
Micro-organisme is reeds aanwezig bij patiënt op het moment van de
ziekenhuisopname. De patiënt besmet zichzelf dus.
o Kruisinfectie of exogene infectie. De besmetting - gebeurt
de zorgverlener
door: (handen,
gemeenschappelijk materiaal,
…)
- Contact met andere patiënten
2.2Endemie en epidemie
Endemie:
- ziekte blijft voortdurend voorkomen in een bepaald gebied
- aantal besmettingen relatief constant
- bv. waterpokken in onze regio en cholera en malaria in tropische landen
Epidemie: ziekte komt voor bij een groot aantal mensen van een bevolkingsgroep binnen
een bepaalde tijd.
2
, - bv. griep-epidemie in België(= seizoensgebonden epidemie) en Ebola-epidemie in Afrika
(slechts enkele landen bij betrokken)
Pandemie:
- “The internationally accepted definition of a pandemic as it appears in the Dictionary of
Epidemiology is straightforward and well-known: 'an epidemic occurring worldwide, or
over a very wide area, crossing international boundaries and usually affecting a large
number of people'.” (bv. COVID-19)
= Vage definitie met grote impact!
- Er wordt niets gezegd over de ernst van de ziekte die dit veroorzaakt
- WHO werkt met ‘alert’-niveaus van 0 tot 6
3 Besmettingscyclus
→ Doel: Zicht krijgen op kruisbesmetting: hoe worden kiemen overgebracht en hoe kan
men deze overdracht voorkomen? (bv. griep)
3.1Elementen van de besmettingscyclus
Besmetting: overdracht van de ene plaats naar andere
Kruisbesmetting voorkomen = ingrijpen in de besmettingscyclus
- Kiemen
Elementen van de besmettingscyclus:
- Besmettingsbron en
uitgangspoorten
- Overdrachtswegen
- Gastheer en ingangspoorten
-
3
, 3.1.1 Kiemen
Ontstaan van infectie na besmetting wordt beïnvloed door:
1) Aantal kiemen
- Minimale infectieuze dosis (MID) =het aantal kiemen dat nodig is om een infectie
te doen ontstaan → reinigen en ontsmetten is zorgen dat deze niet bereikt wordt.
- Hoe lager de MID is, hoe belangrijker de voorzorgsmaatregelen zijn!
2) Virulentie van de kiemen = kracht om een infectie te veroorzaken
- Conventioneel pathogene kiemen veroorzaken steeds een infectie MAAR een
goede weerstand kan infectie voorkomen!
- Conditioneel pathogene kiemen
- Opportunistisch pathogene kiemen
3) Groeisnelheid van de kiemen
- Afhankelijk van soort kiem en-milieu:
Warmte
- Vochtigheid
- Hoe tegengaan? (Microbiologie)
4) Algemene en lokale weerstandsvermogen
- Door ziekte of behandeling
- Wegvallen natuurlijke uitwendige verdedigingsmechanismen
5) Kiem die meest frequent gelinkt is aan ziekenhuisinfecties:
- Staphylococcus aureus
3.1.2 Besmettingsbronnen
- Personeel: kiemdrager/strooier
- Besmette/Geïnfecteerde patiënt verspreidt virulentere kiemen
- Dieren
3.1.3 Overdrachtswegen
= Daar waar de micro-organismen de bron verlaten
- Handen zorgverlener
- Gebruiksvoorwerpen: vooral vloeistoffen en vochtige voorwerpen
→ pincet, glas, ontsmettingsstof, zalven, voeding
- Voeding:
→ Vooral voor verzwakte patiënten gevaarlijk
→ vermijden t° zone 20°-50°
3.2Meest voorkomende ziekenhuis- en zorginfecties
- Luchtweginfecties (24%)
→ Grootste mortaliteit
- Urineweginfecties (18%)
- Postoperatieve wondinfecties(18%)
- Bloedbaaninfecties (14%)
→ Cijfers zijn afhankelijk van bron en methodiek van de meting. De percentages
zijn dus niet te kennen!
→ Het ECDC (2013) berekende dat per jaar in Europa 3,2 miljoen mensen een
ziekenhuisinfectie oplopen, dit is een gemiddelde van 6% van de mensen die in
het ziekenhuis terecht komen.
Ziekenhuis/zorginfecties
- Kosten = patiënt:
- Extra fysieke belasting
- Mortaliteit:
- Rechtstreeks: 1 op 100
overlijdens
- Beïnvloedende factor: 3 op 4
