Samenvatting E-learning Klinische elektrocardiografie
De anatomie van het hart
Het hart is gebouwd uit twee atria (boezems) en twee ventrikels (kamers). Het hart wordt
van bloed voorzien door de coronairarteriën (kransslagaders). Deze voorzien het hart van
zuurstofrijk bloed. Het hart pompt via het linker ventrikel bloed in de aorta. Vanuit het
proximale deel van de aorta worden de linker coronairarterie en de rechter coronairarterie
afgesplitst.
De coronairarteriën splitsen zich weer op in kleine vaten. Hiervan zitten de grote
afsplitsingen aan het oppervlak van het hart, terwijl de kleine aftakkingen het dieper gelegen
hartspierweefsel penetreren. De kleinste aftakkingen, de capillairen, zijnzo smal dat ze een
diameter van 1 enkel rood bloedlichaampje omvatten. In de capillairen wordt via diffusie het
zuurstof uit de rode bloedcellen afgegeven aan het hartspierweefsel. Koolstofdioxide en
andere metabole afbraakprodcuten worden aan het bloed afgegeven. Als een coronairarterie
wordt geobstrueerd, kan het gebied hierachter infarceren.
Bloedvaten van het hart
Vena Cava superior: dit is 1 van de twee hoofdvenen die zuurstofarm bloed vanuit het
lichaam naar het hart transporteren. Venen vanuit de bovenste extremiteiten en het
bovenste deel van het lichaam komen uit in dit bloedvat. Beide venae cavae komen uit in het
rechter atrium.
Vena cava inferior: heeft dezelfde functie als de vena cava superior voor het onderste deel
van het lichaam. Venen uit het onderste deel en extremiteiten komen hierin uit. Ook deze
komt uit in het rechter atrium.
Aorta: is de lichaamsslagader, is het grootste bloedvat van het lichaam. Dit bloedvat
transporteert zuurstofrijk bloed uit het linker ventrikel naar de rest van het lichaam.
Arteria pulmonalis: transporteert zuurstofarm bloed vanuit de rechter ventrikel naar de
longen
Vena pulmonalis: transporteert zuurstofrijk bloed vanuit de longen naar het linker atrium.
Atria en ventrikels
Rechter atrium: ontvcangt zuurstofarm bloed uit het lichaam via de vena cava superior en de
inferior. Zuurstofarm bloed stroomt uit het rechter atrium naar het rechterventrikel.
Rechterventrikel: ontvangt zuurstofarm bloed uit het rechter atrium. Als het rechterventrikel
zich heeft gevuld pompt het zijn inhoud in de arteria pulmonalis. Dit bloed wordt in de
longen van zuurstof voorzien terwijl het koolstofdioxide wordt afgeven. Aansluitend komt
het bloed in het linker atrium terecht.
Linker atrium: Ontvangt via de vena pulmonalis, zuurstofrijk bloed vanuit de longen. Vanuit
het linker atrium stroomt zuurstofrijk bloed naar het linker ventrikel.
Linkerventrikel: Het linker ventrikel ontvangt zuurstofrijk bloed uit het linker atrium. Als het
ventrikel zich heeft gevuld pomp het zijn inhoud in de aorta.
Het septum: de ventrikels worden van elkaar gescheiden door het interventriculaire septum,
de atria door het interatriale septum.
,Synctia
Het atriale en het ventriculaire syncytium: tussen de atria en de ventrikels zit een elektrisch
ontoegankelijke bindweefsellaag. Een elektrisch impuls uit de atria is niet in staat om via
direct contact de cellen van de ventrikels te stimuleren. Deze 2 gescheiden elektrische
systemen noem je:
o Het atriale syncytium
o Het ventriculaire syncytium
Het schakelstation tussen deze 2 systemen is de AV-knoop
Kleppen van het hart, papilaairspieren, chordae tendineae, sinusknoop, AV-knoop, bundeltakken,
sinusknoop als pacemaker en elektrische lading van de cel zie andere samenvatting van ECG
Het elektrische geleidingssysteem van het hart
In het hart worden elektrische impulsen gegenereerd en verspreid. De elektrische activiteit
leidt tot contractie van hartspiervezels.
Het hart bevat een gespecialiseerd systeem waarbinnen impulsvorming en impulsgeleiding
binnen nauwe grenzen wordt gereguleerd. Dit vereist een effectieve pompfunctie.
Het systeem waarbinnen de elektrische impulsvorming en voorgeleiding in het hart wordt
gereguleerd, kan worden onderverdeeld in drie hoofdgroepen:
o Pacemakerstructuren
o Gespecialiseerde geleidende vezels
o Hartspierweefsel
Een pacemakerstructuur heeft als kenmerk: het vermogen om zelfstandig een actiepotentiaal
te generen. De pacemaker van een gezond hart is de sinusknoop. Een klein ovaalvormig
stukje weefsel in de laterale wand van het rechter atrium, vlakbij de opening van de vena
cava superior. De cellen van de sinusknoop zijn in staat om actiepotentialen te generen.
Een actiepotentiaal die in de sinusknoop wordt gegenereerd, zal nabijgelegen spiercellen van
het rechteratrium exciteren. Deze cellen exciteren weer aangrenzende cellen. Cellen van het
rechteratrium stimuleren vervolgens cellen van het linkeratrium. Uiteindelijk zullen beide
atria gedepolariseerd zijn.
Vanuit de atria worden de signalen via gespecialiseerde geleidende vezels (AV-knoop, bundel
van His en bundeltakken) voorgeleid naar de spiermassa van de ventrikels. Vervolgens wordt
de ventriculaire spiermassa gedepolariseerd waardoor contractie van de ventrikels
plaatsvindt.
Hoofdstuk ‘interpretatie’ in andere samenvatting
Systematische interpretatie van het ECG
Beoordeling van het ECG op systematische volgorde van beoordeling:
1. Frequentie en regelmaat
2. Elektrische hartas
3. P-top morfologie
4. PQ-tijd
5. Q en QRS-morfologie
6. ST-morfologie
7. T-top morfologie
8. QT-interval en QTc tijd
9. Ritme
, 1.Frequentie en regelmaat
Een afwijkende frequentie (brady-/tachycardie) geeft belangrijke informatie. Een sinusritme
is doorgaans niet regelmatig (fysiologische sinusaritmie). Een strikt regelmatig ritme
suggereert een ander ritme dan sinusritme (bv. een atriaal ritme). Een irregulair ritme zonder
duidelijke P-toppen en met smalle QRS-complexen is suggestief voor atriumfibrilleren.
2.De elektrische hartas
De hartas wordt beoordeeld, indien het afwijkend is, kan de hartas implicaties hebben
opinterpretatie van hierna volgende punten, zoals Q-deflectie, R-progressie en criteria van
hypertrofie. Ook afwijkingen in de hartas kan informatie geven die van belang kan zijn bij de
interpretatie van li- en rechts overbelasting (longembolie, LVH, RVH), oude infarcering
(myocardverlies en hierdoor asdraaiing) en bij geleidingsstoornissen (bij een bifasciculair
blok).
3.P-top morfologie
Kan informatie geven over de aard en oorsprong van het ritme en atriale overbelasting.
Verschillen in morfologie hebben geen directe invloed op depolarisatie of repolarisatie van
de ventrikels.
4.PQ-tijd
Als de PQ-tijd verkort is kan dit bij pre-excitatie kunnen passen. Zowel de depolarisatie als
repolarisatie kunnen verstoord zijn. Hierom dien je de PQ-tijd te beoordelen voor de
depolarisatie (QRS) en repolarisatie (ST-T).
5.Q en QRS-morfologie
Het QRS-morfologie bestaat uit 3 elementen:
o Pathologische Q deflecties
o Aanwijzingen voor ventrikelhypertrofie (LVH/RVH)
o Bundeltakblokken
Pathologische Q-deflecties is het meest pathognomonische criterium voor een oud infarct.
Daarom wordt hier als eerste naar gekeken.
Als één of meer van de bovenstaande kenmerken van QRS-morfologie afwijkend zijn, kan dit
van invloed zijn op de interpretatie van eventuele repolarisatiestoornissen.
6.ST-morfologie
ST-morfologie kan veel zeggen over bepaalde aandoeningen, bv. ST-elevatie bij een acuut
transmuraal myocardinfarct.
7.T-top-morfologie
Verschillende oorzaken van abnormaliteiten in de T-top zijn:
De anatomie van het hart
Het hart is gebouwd uit twee atria (boezems) en twee ventrikels (kamers). Het hart wordt
van bloed voorzien door de coronairarteriën (kransslagaders). Deze voorzien het hart van
zuurstofrijk bloed. Het hart pompt via het linker ventrikel bloed in de aorta. Vanuit het
proximale deel van de aorta worden de linker coronairarterie en de rechter coronairarterie
afgesplitst.
De coronairarteriën splitsen zich weer op in kleine vaten. Hiervan zitten de grote
afsplitsingen aan het oppervlak van het hart, terwijl de kleine aftakkingen het dieper gelegen
hartspierweefsel penetreren. De kleinste aftakkingen, de capillairen, zijnzo smal dat ze een
diameter van 1 enkel rood bloedlichaampje omvatten. In de capillairen wordt via diffusie het
zuurstof uit de rode bloedcellen afgegeven aan het hartspierweefsel. Koolstofdioxide en
andere metabole afbraakprodcuten worden aan het bloed afgegeven. Als een coronairarterie
wordt geobstrueerd, kan het gebied hierachter infarceren.
Bloedvaten van het hart
Vena Cava superior: dit is 1 van de twee hoofdvenen die zuurstofarm bloed vanuit het
lichaam naar het hart transporteren. Venen vanuit de bovenste extremiteiten en het
bovenste deel van het lichaam komen uit in dit bloedvat. Beide venae cavae komen uit in het
rechter atrium.
Vena cava inferior: heeft dezelfde functie als de vena cava superior voor het onderste deel
van het lichaam. Venen uit het onderste deel en extremiteiten komen hierin uit. Ook deze
komt uit in het rechter atrium.
Aorta: is de lichaamsslagader, is het grootste bloedvat van het lichaam. Dit bloedvat
transporteert zuurstofrijk bloed uit het linker ventrikel naar de rest van het lichaam.
Arteria pulmonalis: transporteert zuurstofarm bloed vanuit de rechter ventrikel naar de
longen
Vena pulmonalis: transporteert zuurstofrijk bloed vanuit de longen naar het linker atrium.
Atria en ventrikels
Rechter atrium: ontvcangt zuurstofarm bloed uit het lichaam via de vena cava superior en de
inferior. Zuurstofarm bloed stroomt uit het rechter atrium naar het rechterventrikel.
Rechterventrikel: ontvangt zuurstofarm bloed uit het rechter atrium. Als het rechterventrikel
zich heeft gevuld pompt het zijn inhoud in de arteria pulmonalis. Dit bloed wordt in de
longen van zuurstof voorzien terwijl het koolstofdioxide wordt afgeven. Aansluitend komt
het bloed in het linker atrium terecht.
Linker atrium: Ontvangt via de vena pulmonalis, zuurstofrijk bloed vanuit de longen. Vanuit
het linker atrium stroomt zuurstofrijk bloed naar het linker ventrikel.
Linkerventrikel: Het linker ventrikel ontvangt zuurstofrijk bloed uit het linker atrium. Als het
ventrikel zich heeft gevuld pomp het zijn inhoud in de aorta.
Het septum: de ventrikels worden van elkaar gescheiden door het interventriculaire septum,
de atria door het interatriale septum.
,Synctia
Het atriale en het ventriculaire syncytium: tussen de atria en de ventrikels zit een elektrisch
ontoegankelijke bindweefsellaag. Een elektrisch impuls uit de atria is niet in staat om via
direct contact de cellen van de ventrikels te stimuleren. Deze 2 gescheiden elektrische
systemen noem je:
o Het atriale syncytium
o Het ventriculaire syncytium
Het schakelstation tussen deze 2 systemen is de AV-knoop
Kleppen van het hart, papilaairspieren, chordae tendineae, sinusknoop, AV-knoop, bundeltakken,
sinusknoop als pacemaker en elektrische lading van de cel zie andere samenvatting van ECG
Het elektrische geleidingssysteem van het hart
In het hart worden elektrische impulsen gegenereerd en verspreid. De elektrische activiteit
leidt tot contractie van hartspiervezels.
Het hart bevat een gespecialiseerd systeem waarbinnen impulsvorming en impulsgeleiding
binnen nauwe grenzen wordt gereguleerd. Dit vereist een effectieve pompfunctie.
Het systeem waarbinnen de elektrische impulsvorming en voorgeleiding in het hart wordt
gereguleerd, kan worden onderverdeeld in drie hoofdgroepen:
o Pacemakerstructuren
o Gespecialiseerde geleidende vezels
o Hartspierweefsel
Een pacemakerstructuur heeft als kenmerk: het vermogen om zelfstandig een actiepotentiaal
te generen. De pacemaker van een gezond hart is de sinusknoop. Een klein ovaalvormig
stukje weefsel in de laterale wand van het rechter atrium, vlakbij de opening van de vena
cava superior. De cellen van de sinusknoop zijn in staat om actiepotentialen te generen.
Een actiepotentiaal die in de sinusknoop wordt gegenereerd, zal nabijgelegen spiercellen van
het rechteratrium exciteren. Deze cellen exciteren weer aangrenzende cellen. Cellen van het
rechteratrium stimuleren vervolgens cellen van het linkeratrium. Uiteindelijk zullen beide
atria gedepolariseerd zijn.
Vanuit de atria worden de signalen via gespecialiseerde geleidende vezels (AV-knoop, bundel
van His en bundeltakken) voorgeleid naar de spiermassa van de ventrikels. Vervolgens wordt
de ventriculaire spiermassa gedepolariseerd waardoor contractie van de ventrikels
plaatsvindt.
Hoofdstuk ‘interpretatie’ in andere samenvatting
Systematische interpretatie van het ECG
Beoordeling van het ECG op systematische volgorde van beoordeling:
1. Frequentie en regelmaat
2. Elektrische hartas
3. P-top morfologie
4. PQ-tijd
5. Q en QRS-morfologie
6. ST-morfologie
7. T-top morfologie
8. QT-interval en QTc tijd
9. Ritme
, 1.Frequentie en regelmaat
Een afwijkende frequentie (brady-/tachycardie) geeft belangrijke informatie. Een sinusritme
is doorgaans niet regelmatig (fysiologische sinusaritmie). Een strikt regelmatig ritme
suggereert een ander ritme dan sinusritme (bv. een atriaal ritme). Een irregulair ritme zonder
duidelijke P-toppen en met smalle QRS-complexen is suggestief voor atriumfibrilleren.
2.De elektrische hartas
De hartas wordt beoordeeld, indien het afwijkend is, kan de hartas implicaties hebben
opinterpretatie van hierna volgende punten, zoals Q-deflectie, R-progressie en criteria van
hypertrofie. Ook afwijkingen in de hartas kan informatie geven die van belang kan zijn bij de
interpretatie van li- en rechts overbelasting (longembolie, LVH, RVH), oude infarcering
(myocardverlies en hierdoor asdraaiing) en bij geleidingsstoornissen (bij een bifasciculair
blok).
3.P-top morfologie
Kan informatie geven over de aard en oorsprong van het ritme en atriale overbelasting.
Verschillen in morfologie hebben geen directe invloed op depolarisatie of repolarisatie van
de ventrikels.
4.PQ-tijd
Als de PQ-tijd verkort is kan dit bij pre-excitatie kunnen passen. Zowel de depolarisatie als
repolarisatie kunnen verstoord zijn. Hierom dien je de PQ-tijd te beoordelen voor de
depolarisatie (QRS) en repolarisatie (ST-T).
5.Q en QRS-morfologie
Het QRS-morfologie bestaat uit 3 elementen:
o Pathologische Q deflecties
o Aanwijzingen voor ventrikelhypertrofie (LVH/RVH)
o Bundeltakblokken
Pathologische Q-deflecties is het meest pathognomonische criterium voor een oud infarct.
Daarom wordt hier als eerste naar gekeken.
Als één of meer van de bovenstaande kenmerken van QRS-morfologie afwijkend zijn, kan dit
van invloed zijn op de interpretatie van eventuele repolarisatiestoornissen.
6.ST-morfologie
ST-morfologie kan veel zeggen over bepaalde aandoeningen, bv. ST-elevatie bij een acuut
transmuraal myocardinfarct.
7.T-top-morfologie
Verschillende oorzaken van abnormaliteiten in de T-top zijn:
