Psychosociale basiskennis les 1
Gezondheidzorg in Nederland
Opbouw
Het zorgstelsel in Nederland wordt geregeld met vier stelselwetten: de Zorgverzekeringswet (Zvw),
de Wet langdurige zorg (Wlz), de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en de Jeugdwet.
Zorgverzekeringswet -> huisarts en ziekenhuisbehandelingen
Wet langdurige zorg -> 24 uurs zorg of permanente zorg
Wet maatschappelijke ondersteuning -> huishoudelijke hulp en hulpmiddelen, aanvraag via
de gemeente
Jeugdwet -> hulp bij opvoedproblemen (ook bv bij autisme)
Zorgverzekeringswet
Burgers zijn verplicht om een (basis)zorgverzekering af te sluiten en zijn vrij in het kiezen van hun
eigen verzekeraar.
Zorgverzekeraars zijn verplicht die burgers voor de zorgverzekering te accepteren, ongeacht hun
gezondheidstoestand.
De premie van een aangeboden polis is gelijk voor iedere verzekerde, ongeacht zijn
gezondheidssituatie, leeftijd of achtergrond.
Zorgverzekeraars hebben een zorgplicht: zij moeten garanderen dat de zorg die in het basispakket zit
beschikbaar is voor al hun verzekerden.
De inhoud van het verzekerde basispakket is wettelijk bepaald.
De overheid is niet direct betrokken bij de uitvoering van de Zorgverzekeringswet.
Hoe die in z’n werk gaat, bepalen zorgaanbieders, zorgverzekeraars en verzekerden.
Door deze opzet hebben zorgpartijen veel vrijheid en zorgen concurrentie en marktwerking voor
prikkels om met een hoge kwaliteit en doelmatig te werken.
Naast de zorg van het verplichte basispakket bieden zorgverzekeraars aanvullende verzekeringen aan
voor extra zorg, waar ongeveer 90% van de Nederlanders gebruik van maakt.
De zorgverzekeringspremie bedraagt ongeveer € 1.200,- euro per jaar.
Daarnaast is er voor iedereen ouder dan 18 jaar nog een verplicht eigen risico van € 385,- (2023), dat
onder andere als doel heeft het kostenbewustzijn bij burgers te vergroten.
Burgers kunnen er ook voor kiezen om het eigen risico vrijwillig met maximaal € 885,- op te hogen,
waardoor de nominale premie lager wordt.
Ten slotte is er voor mensen met een laag inkomen zorgtoeslag, die via de Belastingdienst wordt
verstrekt.
Daarmee kan een aanzienlijk deel van de premie en het eigen risico af worden gedekt.
, Wet langdurige zorg
Het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) geeft voor deze mensen op een landelijk uniforme manier
indicaties af.
Cliënten met een indicatie kunnen die zorg thuis krijgen, of in een zorginstelling.
De Wet langdurige zorg wordt op landelijk niveau in opdracht van de rijksoverheid uitgevoerd door
Wlz-uitvoerders.
Als cliënten niet tevreden zijn over de geleverde zorg, dan kunnen zij overstappen naar een andere
gecontracteerde zorgaanbieder.
Burgers die hun zorg zelf regelen met een persoonsgebonden budget, kunnen bij de inkoop van hun
zorg ook direct selecteren op de aanbieder van voorkeur en de gewenste kwaliteit.
Wet maatschappelijke ondersteuning
Met de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo) hebben gemeenten de opdracht gekregen
om mensen met een beperking ondersteuning te bieden.
Voorbeelden zijn mensen met een lichamelijke, verstandelijke of psychische beperking, zoals (licht)
gehandicapten en ouderen.
Die ondersteuning is erop gericht mensen mee te laten doen in de maatschappij en in staat te stellen
thuis te blijven wonen.
Begeleiding en dagbesteding
Hulp in het huishouden
Ondersteuning van de mantelzorger
Een plaats in een beschermde woonomgeving voor mensen met een langdurige psychische
stoornis
Opvang van mannen, vrouwen en kinderen bij huiselijk geweld
Maatschappelijke opvang, bijvoorbeeld voor mensen die dakloos zijn
Jeugdwet
Met de komst van de Jeugdwet in 2015 is de ondersteuning, hulp en zorg aan kinderen en jongeren
gedecentraliseerd en is de verantwoordelijkheid ervoor bij de gemeenten komen te liggen.
Het gaat bij de Jeugdwet om ondersteuning, hulp en zorg voor jeugdigen en hun families bij opgroei-
en opvoedingsproblemen, psychische problemen en stoornissen.
Jeugd die continue zorg nodig heeft, bijvoorbeeld door een ernstige verstandelijke beperking, valt
niet onder de Jeugdwet, maar onder de Wet langdurige zorg.
Psycholoog – psychiater
Wat is het verschil?
Psycholoog
Een psycholoog is opgeleid om gedrag van mensen te bestuderen.
De meeste psychologen werken met cliënten.
Zij behandelen en helpen cliënten om beter te worden of coachen (begeleiden) cliënten in hun eigen
ontwikkeling.
Daarnaast zijn er psychologen die advies geven op het gebied van arbeidssituaties of ondersteuning
bieden in werving en selectie.
Psychiater
Een psychiater is een arts die zich na een studie geneeskunde heeft gespecialiseerd in de psychiatrie.
De psychiater is net zoals de psychotherapeut gespecialiseerd in het behandelen van cliënten met
complexe, psychische klachten.
In tegenstelling tot de psycholoog en psychotherapeut mag een psychiater naast het geven van een
psychotherapeutische behandeling ook medicijnen voorschrijven.
Gezondheidzorg in Nederland
Opbouw
Het zorgstelsel in Nederland wordt geregeld met vier stelselwetten: de Zorgverzekeringswet (Zvw),
de Wet langdurige zorg (Wlz), de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en de Jeugdwet.
Zorgverzekeringswet -> huisarts en ziekenhuisbehandelingen
Wet langdurige zorg -> 24 uurs zorg of permanente zorg
Wet maatschappelijke ondersteuning -> huishoudelijke hulp en hulpmiddelen, aanvraag via
de gemeente
Jeugdwet -> hulp bij opvoedproblemen (ook bv bij autisme)
Zorgverzekeringswet
Burgers zijn verplicht om een (basis)zorgverzekering af te sluiten en zijn vrij in het kiezen van hun
eigen verzekeraar.
Zorgverzekeraars zijn verplicht die burgers voor de zorgverzekering te accepteren, ongeacht hun
gezondheidstoestand.
De premie van een aangeboden polis is gelijk voor iedere verzekerde, ongeacht zijn
gezondheidssituatie, leeftijd of achtergrond.
Zorgverzekeraars hebben een zorgplicht: zij moeten garanderen dat de zorg die in het basispakket zit
beschikbaar is voor al hun verzekerden.
De inhoud van het verzekerde basispakket is wettelijk bepaald.
De overheid is niet direct betrokken bij de uitvoering van de Zorgverzekeringswet.
Hoe die in z’n werk gaat, bepalen zorgaanbieders, zorgverzekeraars en verzekerden.
Door deze opzet hebben zorgpartijen veel vrijheid en zorgen concurrentie en marktwerking voor
prikkels om met een hoge kwaliteit en doelmatig te werken.
Naast de zorg van het verplichte basispakket bieden zorgverzekeraars aanvullende verzekeringen aan
voor extra zorg, waar ongeveer 90% van de Nederlanders gebruik van maakt.
De zorgverzekeringspremie bedraagt ongeveer € 1.200,- euro per jaar.
Daarnaast is er voor iedereen ouder dan 18 jaar nog een verplicht eigen risico van € 385,- (2023), dat
onder andere als doel heeft het kostenbewustzijn bij burgers te vergroten.
Burgers kunnen er ook voor kiezen om het eigen risico vrijwillig met maximaal € 885,- op te hogen,
waardoor de nominale premie lager wordt.
Ten slotte is er voor mensen met een laag inkomen zorgtoeslag, die via de Belastingdienst wordt
verstrekt.
Daarmee kan een aanzienlijk deel van de premie en het eigen risico af worden gedekt.
, Wet langdurige zorg
Het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) geeft voor deze mensen op een landelijk uniforme manier
indicaties af.
Cliënten met een indicatie kunnen die zorg thuis krijgen, of in een zorginstelling.
De Wet langdurige zorg wordt op landelijk niveau in opdracht van de rijksoverheid uitgevoerd door
Wlz-uitvoerders.
Als cliënten niet tevreden zijn over de geleverde zorg, dan kunnen zij overstappen naar een andere
gecontracteerde zorgaanbieder.
Burgers die hun zorg zelf regelen met een persoonsgebonden budget, kunnen bij de inkoop van hun
zorg ook direct selecteren op de aanbieder van voorkeur en de gewenste kwaliteit.
Wet maatschappelijke ondersteuning
Met de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo) hebben gemeenten de opdracht gekregen
om mensen met een beperking ondersteuning te bieden.
Voorbeelden zijn mensen met een lichamelijke, verstandelijke of psychische beperking, zoals (licht)
gehandicapten en ouderen.
Die ondersteuning is erop gericht mensen mee te laten doen in de maatschappij en in staat te stellen
thuis te blijven wonen.
Begeleiding en dagbesteding
Hulp in het huishouden
Ondersteuning van de mantelzorger
Een plaats in een beschermde woonomgeving voor mensen met een langdurige psychische
stoornis
Opvang van mannen, vrouwen en kinderen bij huiselijk geweld
Maatschappelijke opvang, bijvoorbeeld voor mensen die dakloos zijn
Jeugdwet
Met de komst van de Jeugdwet in 2015 is de ondersteuning, hulp en zorg aan kinderen en jongeren
gedecentraliseerd en is de verantwoordelijkheid ervoor bij de gemeenten komen te liggen.
Het gaat bij de Jeugdwet om ondersteuning, hulp en zorg voor jeugdigen en hun families bij opgroei-
en opvoedingsproblemen, psychische problemen en stoornissen.
Jeugd die continue zorg nodig heeft, bijvoorbeeld door een ernstige verstandelijke beperking, valt
niet onder de Jeugdwet, maar onder de Wet langdurige zorg.
Psycholoog – psychiater
Wat is het verschil?
Psycholoog
Een psycholoog is opgeleid om gedrag van mensen te bestuderen.
De meeste psychologen werken met cliënten.
Zij behandelen en helpen cliënten om beter te worden of coachen (begeleiden) cliënten in hun eigen
ontwikkeling.
Daarnaast zijn er psychologen die advies geven op het gebied van arbeidssituaties of ondersteuning
bieden in werving en selectie.
Psychiater
Een psychiater is een arts die zich na een studie geneeskunde heeft gespecialiseerd in de psychiatrie.
De psychiater is net zoals de psychotherapeut gespecialiseerd in het behandelen van cliënten met
complexe, psychische klachten.
In tegenstelling tot de psycholoog en psychotherapeut mag een psychiater naast het geven van een
psychotherapeutische behandeling ook medicijnen voorschrijven.
