VOLLEDIGE SAMENVATTING
VLOEIENDHEID: THERAPIE
(HC’S EN OC’S)
M. Meersman & M. Van Dessel
Academiejaar: 2022 – 2023
,HC1 en 2 – behandeldoelen en -technieken van stottertherapie
Behandeldoelen
We onderscheiden behandeldoelen over:
Overt stottergedrag: stottermomenten + secundair stottergedrag
Covert stottergedrag: cognities, emoties en attitudes
Spraak en taal (vb. bij jonge kids -> stotteren + taalachterstand => wat 1 aanpakken? -> Soms kan de taaltherapie
st
stotteruitlokkend zijn door druk op taalsysteem!)
Communicatieve/sociale vaardigheden (sommige personen zijn hun gespreksvaardigheden kwijt - vb. ‘wat
zeg je dan als een persoon zoiets zegt?’)
ICF als leidraad:
Geeft inzicht in de behandeldoelen en kan helpen om te
bepalen op welke aspecten gewerkt moet worden.
Activiteiten: vb. het vermijden, secundaire reacties
Participatie: vb. interactie met anderen
Externe factoren: vb. motivatie van de ouders
Persoonlijke factoren: vb. temperament
Cliëntgericht behandelplan:
Niet elke cliënt heeft dezelfde noden en wensen. Het behandelplan is gepersonaliseerd +
opstellen obv brede inventarisatie en analyse + obv wensen van cliënt.
Probleemsamenhang:
Ook hieruit kan je therapiedoelen afleiden. Het geeft
vermoedelijke relaties weer en helpt therapiestappen ordenen.
Niet elk doel geldt voor elke cliënt. Je kan ingrijpen door
stotteruitlokkende factoren weg te nemen (vb. met juf bespreken om
tijdsdruk te vermijden). Dit is een van de belangrijkste stappen in
stottertherapie. Als je ze niet kan wegnemen -> weerbaar
maken.
Covert stottergedrag
Cognitief:
Je streeft naar neutrale cognities voor/tijdens/na: stottermomenten (vb. ‘ze gaan lachen’),
spreeksituaties, stotteruitlokkende factoren (vb. spreken voor groep, tijdsdruk, telefoneren) … We
streven naar cognities die probleemoplossend zijn, positief en relativerend.
Emotioneel:
Je streeft naar geen/minimale/hanteerbare angst en spanning voor/tijdens/na
stottermomenten, stotteruitlokkende factoren, spreeksituaties… We streven
naar ontspanning, tolerantie (het kunnen verdragen dat stotters er zijn), durf en
spreekplezier.
Algemene attitude:
, Dit is een houding tegenover het eigen stotteren/spreken met 3 componenten: emotioneel
(hoe voel ik me erbij?), behavioristisch (welk gedrag lokt het bij me uit?) en cognitief (hoe denk ik erover?).
Het ultieme doel is een geëmpowerde communicator:
Iemand met kennis en inzicht in spreken/stotteren en daar desgewenst
spontaan uitleg over kan geven (disclosure = iemand is instaat om zelf te
vermelden dat hij/zij stottert)
Iemand die ontspannen en met vertrouwen spreeksituaties tegemoet
gaat
Iemand die skills heeft om met het stotteren om te gaan bij stotteruitlokkende
situaties en andere stressoren
Iemand die een rolmodel voor andere (niet-)vloeiende spreker kan zijn
Gedragsveranderingstechnieken COVERTE stottertherapie
Gedragsveranderingstechnieken - algemeen:
Om de emoties en cognities van de cliënt te temperen, kan je
gebruik maken van cognitieve technieken en densesitisering.
Desensitisering is het minder gevoelig worden/maken voor
bepaalde prikkels waar ze nu nog wel gevoelig voor zijn.
Enkele technieken hangen vast aan het overt gedrag van de
cliënt, hiervoor heb je vaardigheidstraining nodig.
Het doel is altijd om hinderlijke cognities en emoties te
neutraliseren en positiever te maken, beiden ten
aanzien van stottermomenten en stotteruitlokkende prikkels
Ingrijpen via de stimuli/situaties:
Het doel is om stottergerelateerde stimuli en situaties weer
emotioneel neutraal/positief maken. De stimuli zijn: de
normale onvloeiendheden, stottermomenten en allerlei
deelaspecten ervan (het soort stotteren, hoe lang je stottert, frequentie van
stotteren -> zaken waarbij je de emoties wil temperen) , stotteruitlokkende
stimuli en situaties.
Vermijden:
Dit gaat over het tijdelijk vermijden/weghalen/verminderen van stotter- en/of
angstuitlokkende stimuli/situaties. Je gaat de intensiteit ervan reduceren.
Het kan helend werken om de uitlokkende factoren tijdelijk weg te nemen, het spraak-
taalsysteem kan zich gedurende die tijd versterken of er kan in therapie gewerkt worden op
hoe je met de prikkels moet omgaan. Soms kan je prikkels niet wegnemen, in dat geval
probeer je de intensiteit ervan te verminderen.
Perceptietraining:
Bij perceptietraining wordt geleerd hoe je alle mogelijke stotterverschijnselen kan
herkennen, ze bestuderen en er een onderscheid in leren te zien/horen/voelen. Dit wordt
VLOEIENDHEID: THERAPIE
(HC’S EN OC’S)
M. Meersman & M. Van Dessel
Academiejaar: 2022 – 2023
,HC1 en 2 – behandeldoelen en -technieken van stottertherapie
Behandeldoelen
We onderscheiden behandeldoelen over:
Overt stottergedrag: stottermomenten + secundair stottergedrag
Covert stottergedrag: cognities, emoties en attitudes
Spraak en taal (vb. bij jonge kids -> stotteren + taalachterstand => wat 1 aanpakken? -> Soms kan de taaltherapie
st
stotteruitlokkend zijn door druk op taalsysteem!)
Communicatieve/sociale vaardigheden (sommige personen zijn hun gespreksvaardigheden kwijt - vb. ‘wat
zeg je dan als een persoon zoiets zegt?’)
ICF als leidraad:
Geeft inzicht in de behandeldoelen en kan helpen om te
bepalen op welke aspecten gewerkt moet worden.
Activiteiten: vb. het vermijden, secundaire reacties
Participatie: vb. interactie met anderen
Externe factoren: vb. motivatie van de ouders
Persoonlijke factoren: vb. temperament
Cliëntgericht behandelplan:
Niet elke cliënt heeft dezelfde noden en wensen. Het behandelplan is gepersonaliseerd +
opstellen obv brede inventarisatie en analyse + obv wensen van cliënt.
Probleemsamenhang:
Ook hieruit kan je therapiedoelen afleiden. Het geeft
vermoedelijke relaties weer en helpt therapiestappen ordenen.
Niet elk doel geldt voor elke cliënt. Je kan ingrijpen door
stotteruitlokkende factoren weg te nemen (vb. met juf bespreken om
tijdsdruk te vermijden). Dit is een van de belangrijkste stappen in
stottertherapie. Als je ze niet kan wegnemen -> weerbaar
maken.
Covert stottergedrag
Cognitief:
Je streeft naar neutrale cognities voor/tijdens/na: stottermomenten (vb. ‘ze gaan lachen’),
spreeksituaties, stotteruitlokkende factoren (vb. spreken voor groep, tijdsdruk, telefoneren) … We
streven naar cognities die probleemoplossend zijn, positief en relativerend.
Emotioneel:
Je streeft naar geen/minimale/hanteerbare angst en spanning voor/tijdens/na
stottermomenten, stotteruitlokkende factoren, spreeksituaties… We streven
naar ontspanning, tolerantie (het kunnen verdragen dat stotters er zijn), durf en
spreekplezier.
Algemene attitude:
, Dit is een houding tegenover het eigen stotteren/spreken met 3 componenten: emotioneel
(hoe voel ik me erbij?), behavioristisch (welk gedrag lokt het bij me uit?) en cognitief (hoe denk ik erover?).
Het ultieme doel is een geëmpowerde communicator:
Iemand met kennis en inzicht in spreken/stotteren en daar desgewenst
spontaan uitleg over kan geven (disclosure = iemand is instaat om zelf te
vermelden dat hij/zij stottert)
Iemand die ontspannen en met vertrouwen spreeksituaties tegemoet
gaat
Iemand die skills heeft om met het stotteren om te gaan bij stotteruitlokkende
situaties en andere stressoren
Iemand die een rolmodel voor andere (niet-)vloeiende spreker kan zijn
Gedragsveranderingstechnieken COVERTE stottertherapie
Gedragsveranderingstechnieken - algemeen:
Om de emoties en cognities van de cliënt te temperen, kan je
gebruik maken van cognitieve technieken en densesitisering.
Desensitisering is het minder gevoelig worden/maken voor
bepaalde prikkels waar ze nu nog wel gevoelig voor zijn.
Enkele technieken hangen vast aan het overt gedrag van de
cliënt, hiervoor heb je vaardigheidstraining nodig.
Het doel is altijd om hinderlijke cognities en emoties te
neutraliseren en positiever te maken, beiden ten
aanzien van stottermomenten en stotteruitlokkende prikkels
Ingrijpen via de stimuli/situaties:
Het doel is om stottergerelateerde stimuli en situaties weer
emotioneel neutraal/positief maken. De stimuli zijn: de
normale onvloeiendheden, stottermomenten en allerlei
deelaspecten ervan (het soort stotteren, hoe lang je stottert, frequentie van
stotteren -> zaken waarbij je de emoties wil temperen) , stotteruitlokkende
stimuli en situaties.
Vermijden:
Dit gaat over het tijdelijk vermijden/weghalen/verminderen van stotter- en/of
angstuitlokkende stimuli/situaties. Je gaat de intensiteit ervan reduceren.
Het kan helend werken om de uitlokkende factoren tijdelijk weg te nemen, het spraak-
taalsysteem kan zich gedurende die tijd versterken of er kan in therapie gewerkt worden op
hoe je met de prikkels moet omgaan. Soms kan je prikkels niet wegnemen, in dat geval
probeer je de intensiteit ervan te verminderen.
Perceptietraining:
Bij perceptietraining wordt geleerd hoe je alle mogelijke stotterverschijnselen kan
herkennen, ze bestuderen en er een onderscheid in leren te zien/horen/voelen. Dit wordt
