SAMENVATTING DUURZAME
ONTWIKKELING
Een overzicht
Situatieschets
“De wereldeconomie heeft de afgelopen halve eeuw beter gepresteerd dan ooit in het verleden. Het mondiale
BBP is verzesvoudigd van 1950 tot 1998 met een gemiddelde groei van 3,9% per jaar, vergeleken met 1,6% van
1820 tot 1950 en 0,3% van 1500 tot 1820”
® de laatste eeuwen is er een enorme economische groei geweest (exponentiële groei)
Enkele cijfers
Evolutie van de bevolking.
Lange tijd was de wereld bevolking zeer klein en nam die niet tot rond de
18e eeuw en vooral in de 20ste eeuw nam die sterk toe!
We zijn nu heel dichtbij 8miljard mensen.
Dit heeft een enorme druk teweeg gebracht op de aarde.
Ze verwachten na het einde van de 21ste eeuw dat er een soort plafond
zal zijn en de stijging tot stilstaan zal lijden.
In de 19e eeuw nam de populatie zeer traag toe, maar vanaf dan sterke
toename
BBP
Ook de productie per hoofd is enorm toegenomen. Vanaf de 19e eeuw en
zeker vanaf de 20 ste eeuw nam deze sterk toe
In West-Europa zijn deze zeer sterk gegroeid in het begin van de 20 ste
eeuw. China is nu zeer sterk aan het groeien maar deze kwamen van
zeer laag.
Indicatoren die beslag leggen op natuurlijk factoren. De uitstoot van co2
kwam op in de 2e helft van 19e eeuw en dit komt door de revolutie van
stoommachines en deze werkten op steenkool. En Na de 2e wereld
oorlog is dit zeer sterk gestegen! Dit door sterkere vooruitgang van
industrialisering. In de pandemie is het een beetje naar beneden gegaan
door het minder gebruik van industrie en voertuigen.
1
,Collapse
• Jared Diamond (2005)
• Collapse: How Societies Choose to Fail or Succeed
• Professor geografie UCLA
® hoe we in het verleden slecht zijn omgegaan met milieu en hoe dit nefaste gevolgen heeft gehad
voor de samenleving
® legt uit wat de redenen zijn wrm een samenleving instort of succesvol is
è Probleem betreffende de omvang va het economisch systeem op het natuurlijk systeem
è Gebaseerd van maatschappijen en samenlevingen over ter wereld die ten onder zijn gegaan van
bepaalde factoren
Rapa Nui (Paaseiland)
Bevolking is ingestort, maar ze hebben een rijk verleden gehad.
Van wat we vandaag zien is een overblijfsel van een rijk verleden en in die maatschappij
ten ondergegaan en die rijkdom is verloren gegaan. En volgens die persoon is het door
onduurzaam gebruik.
à Moai standbeelden
• “Collapsed society”
• Overblijfselen van rijk verleden
• Voorbeeld van onduurzaam gedrag
o Overbejaging
o Ontbossing: bodem en eiland te veel ontbost
Ondergang
• Vijf factoren dragen bij tot ondergang
o Milieuproblemen door menselijke impact
o Klimaatverandering
o Ondergang van handelspartners/vriendelijke buren
o Vijandige buren
o Zich niet kunnen aanpassen aan milieuproblemen
• Belangrijkste elementen
o Overbevolking t.o.v. draagkracht
o Conflicts of interest: korte termijndeken van leiders vs lange termijn gevolgen
Vb: korte termijn: beelden bouwen ↔ lange termijn: eiland uitputten
§ Overbevolking tov draagkracht, als iedereen zo denkt…
o ‘The things that get you in trouble are also the source of your strength’
Tragedy of the commons
The population problem has no technical solution: it requires a fundamental extension in morality (Garret
Hardin)
Onder druk van een toenemende bevolking leidt gemeenschappelijk gebruik van goederen (land, natuur,…)
leidt tot overgebruik.
Oplossing: we zullen ons eigen gedrag moeten beïnvloeden
2
,Er ontstaat een verschil tussen:
Ø Individueel belang
Ø Gemeenschappelijk belang
Voorbeeld: schapen op gemeenschappelijke wei
Ø Extra schaap zorgt voor extra inkomen voor één boer
Ø Extra schaap zorgt voor minder gras dus inkomen is lager voor alle boeren
Ø Als je kijkt naar alpen dorpen gaan ze de koeien laten grazen op hogere weiden omdat deze in de
winter niet te begrazen zijn. Het systeem van gemeenschappelijke gronden bestaat niet alleen in het
verleden maar ook nog op de dag van vandaag.
Ø Als veel bedrijven vuil storten in de natuur heeft dat impact op de anderen en wordt de zuivere lucht
verstoort.
Ø Als je gemeenschappelijk weiden hebt zal je uw schapen zoveel mogelijk op die gemeenschappelijke
weiden plaatsen. Als iedereen dit zou doen heb je overbegrazing.
Ø Op bepaald moment zullen er te veel schapen zijn op de gemeenschappelijke gronden. Het voordeel
die je hebt voor zoveel mogelijk schapen te laten grazen op die gemeenschappelijke gronden is niet
beter dan het nadeel die er samen meegaat.
Hardin: Het probleem kan alleen opgelost worden door onszelf te beperken.
Hou het systeem in balans
• Relatie tussen mens en hun omgeving is er altijd een geweest van geven en nemen (“co-evolution”): het
ecosysteem en de samenleving gaan samen evolueren; beiden zijn verweven
• Noodzaak om het ‘systeem’ in balans te houden
• Regels voor het duurzaam gebruik vh milieu
• Geen eenvoudige opdracht
Een korte geschiedenis
De geschiedenis van ‘duurzame ontwikkeling’ kan worden bekeken vanuit verschillende invalshoeken, zoals:
- Milieubeweging en ecologie
- (ontwikkelings) economie
De jaren ‘60
• Jaren 60: begin van ecologische en milieubeweging
• Rachel Carson, Silent Spring (1962)
o Schreef tegen de stroom in te roeien
• Speciale aandacht voor DDT (ongedierte van gewassen vernietigen) -> kwam in conflict
• Waarschuwt voor ecologische gevolgen van pesticiden. Vernietigt fauna en flora
• Pleidooi: nefaste effecten van pesticiden tegen te gaan om vogelgezang weer te horen
• Paul Ehrlich the population bom: Neo-Malthusiaanse visie:
o die streeft naar geboortebeperking als middel tot het aanpakken van sociale en economische
wantoestanden die volgens de aanhangers van het neomalthusianisme voortspruiten uit
overbevolking
• Oprichting van milieuverenigingen en actiegroepen
o Green peace
• Meer wetgeving over de bescherming van het milieu
3
, De jaren ’70
- Aandacht voor milieuproblematiek op wereldschaal neemt toe
- Club Rome (= wetenschappers die denken aan de toekomst, niet gebonden aan de overheid), grenzen
aan de groei (72)
o Grote weerklank in de pers
o Veel kritiek van wetenschappers
- VN-milieuconferentie (72) (= relatie tussen economische activiteit en de effecten op de omgeving)
o Slotdocument met principes en taken
o Oprichting van UNEP
- Aandacht voor biodiversiteit, bescherming van soorten, grensoverschrijdende verontreiniging,…
Grenzen aan de groei (1972)
• Interacties tussen 5 trends:
o Toenemende industrialisering
o Snelle bevolkingstoename
o Wijdverspreide ondervoeding
o Uitputting van niet-hernieuwbare grondstoffen
o Verslechterend milieu
Als de huidige groeitrends in wereldbevolking, industrialisatie, vervuiling, voedselproductie en uitputting van
hulpbronnen... zullen de grenzen van de groei op deze planeet bereikt worden... ergens in de komende honderd
jaar. Het meest waarschijnlijke resultaat... zal een vrij plotselinge en oncontroleerbare daling van zowel de
bevolking... en industriële capaciteit.
à Zoektoch naar een duurzaam feedbackpatroon door varaitie in de groei van deze variabelen
à Ze wijzen erop dat er een ramp kan uitbreken de komende decennia
Enkele milieurampen:
de slechte omgang van de mensheid en de natuur.
- Oliecrisis enorme olie prijzen
- Ongeval met olietankers en dat komt dan in de zee terecht
- Nucleair ongeval in Three Mile island. Net optijd kunnen vermijden dat de reactor gesmolten zou zijn.
- In belgie in jaren 80 werd DOEL 5 gesloten en sinds dien meer geen nucleaire centrales geopend.
Eind jaren ’70, begin ’80 komt er een einde aan de eerste milieugolf;
Andere prioriteiten:
Ø Economische crisis in het Noorden
Ø Schuldencrisis n het Zuiden (mensen konden leningen niet meer afbetalen)
1980: publicatie van World Conservation Strategy – Living Resource Conservation for Sustainable Development
door International Union for Conservation of Nature and Natural Resources (IUCN), in overleg met UNEP, WWF,
FAO en Unesco
Aim of the Worl Conservation Strategy: Drie hoofddoelstellingen van de instandhouding van de levende
rijkdommen:
Ø behoud van essentiële ecologische processen en levensondersteunende systemen
Ø behoud van genetische diversiteit
Ø waarborgen van duurzaam gebruik van soorten en ecosystemen
gevolgen: bevolking neemt toe en de natuur niet
4
ONTWIKKELING
Een overzicht
Situatieschets
“De wereldeconomie heeft de afgelopen halve eeuw beter gepresteerd dan ooit in het verleden. Het mondiale
BBP is verzesvoudigd van 1950 tot 1998 met een gemiddelde groei van 3,9% per jaar, vergeleken met 1,6% van
1820 tot 1950 en 0,3% van 1500 tot 1820”
® de laatste eeuwen is er een enorme economische groei geweest (exponentiële groei)
Enkele cijfers
Evolutie van de bevolking.
Lange tijd was de wereld bevolking zeer klein en nam die niet tot rond de
18e eeuw en vooral in de 20ste eeuw nam die sterk toe!
We zijn nu heel dichtbij 8miljard mensen.
Dit heeft een enorme druk teweeg gebracht op de aarde.
Ze verwachten na het einde van de 21ste eeuw dat er een soort plafond
zal zijn en de stijging tot stilstaan zal lijden.
In de 19e eeuw nam de populatie zeer traag toe, maar vanaf dan sterke
toename
BBP
Ook de productie per hoofd is enorm toegenomen. Vanaf de 19e eeuw en
zeker vanaf de 20 ste eeuw nam deze sterk toe
In West-Europa zijn deze zeer sterk gegroeid in het begin van de 20 ste
eeuw. China is nu zeer sterk aan het groeien maar deze kwamen van
zeer laag.
Indicatoren die beslag leggen op natuurlijk factoren. De uitstoot van co2
kwam op in de 2e helft van 19e eeuw en dit komt door de revolutie van
stoommachines en deze werkten op steenkool. En Na de 2e wereld
oorlog is dit zeer sterk gestegen! Dit door sterkere vooruitgang van
industrialisering. In de pandemie is het een beetje naar beneden gegaan
door het minder gebruik van industrie en voertuigen.
1
,Collapse
• Jared Diamond (2005)
• Collapse: How Societies Choose to Fail or Succeed
• Professor geografie UCLA
® hoe we in het verleden slecht zijn omgegaan met milieu en hoe dit nefaste gevolgen heeft gehad
voor de samenleving
® legt uit wat de redenen zijn wrm een samenleving instort of succesvol is
è Probleem betreffende de omvang va het economisch systeem op het natuurlijk systeem
è Gebaseerd van maatschappijen en samenlevingen over ter wereld die ten onder zijn gegaan van
bepaalde factoren
Rapa Nui (Paaseiland)
Bevolking is ingestort, maar ze hebben een rijk verleden gehad.
Van wat we vandaag zien is een overblijfsel van een rijk verleden en in die maatschappij
ten ondergegaan en die rijkdom is verloren gegaan. En volgens die persoon is het door
onduurzaam gebruik.
à Moai standbeelden
• “Collapsed society”
• Overblijfselen van rijk verleden
• Voorbeeld van onduurzaam gedrag
o Overbejaging
o Ontbossing: bodem en eiland te veel ontbost
Ondergang
• Vijf factoren dragen bij tot ondergang
o Milieuproblemen door menselijke impact
o Klimaatverandering
o Ondergang van handelspartners/vriendelijke buren
o Vijandige buren
o Zich niet kunnen aanpassen aan milieuproblemen
• Belangrijkste elementen
o Overbevolking t.o.v. draagkracht
o Conflicts of interest: korte termijndeken van leiders vs lange termijn gevolgen
Vb: korte termijn: beelden bouwen ↔ lange termijn: eiland uitputten
§ Overbevolking tov draagkracht, als iedereen zo denkt…
o ‘The things that get you in trouble are also the source of your strength’
Tragedy of the commons
The population problem has no technical solution: it requires a fundamental extension in morality (Garret
Hardin)
Onder druk van een toenemende bevolking leidt gemeenschappelijk gebruik van goederen (land, natuur,…)
leidt tot overgebruik.
Oplossing: we zullen ons eigen gedrag moeten beïnvloeden
2
,Er ontstaat een verschil tussen:
Ø Individueel belang
Ø Gemeenschappelijk belang
Voorbeeld: schapen op gemeenschappelijke wei
Ø Extra schaap zorgt voor extra inkomen voor één boer
Ø Extra schaap zorgt voor minder gras dus inkomen is lager voor alle boeren
Ø Als je kijkt naar alpen dorpen gaan ze de koeien laten grazen op hogere weiden omdat deze in de
winter niet te begrazen zijn. Het systeem van gemeenschappelijke gronden bestaat niet alleen in het
verleden maar ook nog op de dag van vandaag.
Ø Als veel bedrijven vuil storten in de natuur heeft dat impact op de anderen en wordt de zuivere lucht
verstoort.
Ø Als je gemeenschappelijk weiden hebt zal je uw schapen zoveel mogelijk op die gemeenschappelijke
weiden plaatsen. Als iedereen dit zou doen heb je overbegrazing.
Ø Op bepaald moment zullen er te veel schapen zijn op de gemeenschappelijke gronden. Het voordeel
die je hebt voor zoveel mogelijk schapen te laten grazen op die gemeenschappelijke gronden is niet
beter dan het nadeel die er samen meegaat.
Hardin: Het probleem kan alleen opgelost worden door onszelf te beperken.
Hou het systeem in balans
• Relatie tussen mens en hun omgeving is er altijd een geweest van geven en nemen (“co-evolution”): het
ecosysteem en de samenleving gaan samen evolueren; beiden zijn verweven
• Noodzaak om het ‘systeem’ in balans te houden
• Regels voor het duurzaam gebruik vh milieu
• Geen eenvoudige opdracht
Een korte geschiedenis
De geschiedenis van ‘duurzame ontwikkeling’ kan worden bekeken vanuit verschillende invalshoeken, zoals:
- Milieubeweging en ecologie
- (ontwikkelings) economie
De jaren ‘60
• Jaren 60: begin van ecologische en milieubeweging
• Rachel Carson, Silent Spring (1962)
o Schreef tegen de stroom in te roeien
• Speciale aandacht voor DDT (ongedierte van gewassen vernietigen) -> kwam in conflict
• Waarschuwt voor ecologische gevolgen van pesticiden. Vernietigt fauna en flora
• Pleidooi: nefaste effecten van pesticiden tegen te gaan om vogelgezang weer te horen
• Paul Ehrlich the population bom: Neo-Malthusiaanse visie:
o die streeft naar geboortebeperking als middel tot het aanpakken van sociale en economische
wantoestanden die volgens de aanhangers van het neomalthusianisme voortspruiten uit
overbevolking
• Oprichting van milieuverenigingen en actiegroepen
o Green peace
• Meer wetgeving over de bescherming van het milieu
3
, De jaren ’70
- Aandacht voor milieuproblematiek op wereldschaal neemt toe
- Club Rome (= wetenschappers die denken aan de toekomst, niet gebonden aan de overheid), grenzen
aan de groei (72)
o Grote weerklank in de pers
o Veel kritiek van wetenschappers
- VN-milieuconferentie (72) (= relatie tussen economische activiteit en de effecten op de omgeving)
o Slotdocument met principes en taken
o Oprichting van UNEP
- Aandacht voor biodiversiteit, bescherming van soorten, grensoverschrijdende verontreiniging,…
Grenzen aan de groei (1972)
• Interacties tussen 5 trends:
o Toenemende industrialisering
o Snelle bevolkingstoename
o Wijdverspreide ondervoeding
o Uitputting van niet-hernieuwbare grondstoffen
o Verslechterend milieu
Als de huidige groeitrends in wereldbevolking, industrialisatie, vervuiling, voedselproductie en uitputting van
hulpbronnen... zullen de grenzen van de groei op deze planeet bereikt worden... ergens in de komende honderd
jaar. Het meest waarschijnlijke resultaat... zal een vrij plotselinge en oncontroleerbare daling van zowel de
bevolking... en industriële capaciteit.
à Zoektoch naar een duurzaam feedbackpatroon door varaitie in de groei van deze variabelen
à Ze wijzen erop dat er een ramp kan uitbreken de komende decennia
Enkele milieurampen:
de slechte omgang van de mensheid en de natuur.
- Oliecrisis enorme olie prijzen
- Ongeval met olietankers en dat komt dan in de zee terecht
- Nucleair ongeval in Three Mile island. Net optijd kunnen vermijden dat de reactor gesmolten zou zijn.
- In belgie in jaren 80 werd DOEL 5 gesloten en sinds dien meer geen nucleaire centrales geopend.
Eind jaren ’70, begin ’80 komt er een einde aan de eerste milieugolf;
Andere prioriteiten:
Ø Economische crisis in het Noorden
Ø Schuldencrisis n het Zuiden (mensen konden leningen niet meer afbetalen)
1980: publicatie van World Conservation Strategy – Living Resource Conservation for Sustainable Development
door International Union for Conservation of Nature and Natural Resources (IUCN), in overleg met UNEP, WWF,
FAO en Unesco
Aim of the Worl Conservation Strategy: Drie hoofddoelstellingen van de instandhouding van de levende
rijkdommen:
Ø behoud van essentiële ecologische processen en levensondersteunende systemen
Ø behoud van genetische diversiteit
Ø waarborgen van duurzaam gebruik van soorten en ecosystemen
gevolgen: bevolking neemt toe en de natuur niet
4
