Basiskinesitherapie: vaardigheden
Basisonderzoek: basisfunctieonderzoek
BO: op verwijzing van arts
1. Screeningsproces
- aanmelding
- inventarisatie hulpvraag
- screening pluis - niet pluis
- informeren en adviseren
2. diagnostisch proces
- anamnese
1. hulpvraag
2. functioneringsproblemen
3. beloop
4. beïnvloedende factoren
- onderzoek
- basisonderzoek
1. inspectie en korte palpatie
2. basisfunctieonderzoek
- toegevoegd onderzoek
3. Analyse: kinesitherapeutische diagnose volgens ICF
basisonderzoek heeft als doel om de kinesitherapeutische diagnose volgens de ICF te
vervolledigen. Deze onderzoeksdoelen worden door middel van een inspectie, een korte
palpatie en basisfunctieonderzoek nagegaan (onderzoeksplan) en kunnen als volgt
geformuleerd worden:
,Inspectie:
⇒ zichtbare veranderingen vaststellen en registreren
Algemene inspectie:
Bij de inspectie wordt in het algemeen aandacht besteed aan:
- activiteiten uit het dagelijks leven (ADL)
- lichaamsbouwtype
- algemene presentatie
- statiek
- vormafwijkingen
- defecten aan huid en nagels, afwijkingen in beharing
- gebruik van kunst- en hulpmiddelen
Voorwaarden voor een goede inspectie zijn:
- cliënt in ontspannen uitgangshouding, zoveel mogelijk ontkleed
- therapeut op goede afstand
- symmetrische lichtinval
Inspectie van ventraal Mediaanlijn:
- midden voorhoofd
- midden neus
- kin
- incisura jugularis
- processus xyphoideus sterni
- navel
- symphysis pubis
- tussen beide mediale femurcondyli (= binnenkant van de knieën boven de
knieschijf)
- tussen beide mediale malleoli (= binnenkant van de enkels)
- symmetrie vergelijken in lichaam (vb: kleur, musculatuur, contouren, stand
botsegmenten..)
Inspectie van dorsaal Mediaanlijn:
- midden hoofd
- bilnaad
- tussen beide mediale femurcondyli (= binnenkant knieën boven knieschijf)
- tussen beide mediale malleoli (= binnenkant van de enkels)
- symmetrie vergelijken in lichaam
- kleur, musculatuur, contouren
Inspectie van lateraal Loodlijn:
- processus mastoideus
- acromion
- epicondylus lateralis humeri
- trochantor major
- caput fibulae
- os cuboideum
- standen botsegmenten vergelijken en buigingen wervelkolom beoordelen
- kleur, musculatuur, contouren
,Lokale inspectie:
Inspectie elleboog/voorarm:
- Hoe komt de cliënt binnen?
- Vergelijk de stand van de elleboog en de contouren met de gezonde zijde
- Is er een valgusstand of hyperextensie van het gewricht?
- Vergelijk de conditie van de huid (kleur, littekens, zwelling, letsel)
- Atrofie of hypertrofie?
Inspectie schouder
- Hoe komt de cliënt binnen?
Inspectie van ventraal:
- De contouren van de schoudergordel: gevormd door de skeletdelen van de
scapula, het acromion en de clavicula en door de musculatuur van de
schoudergordel. Let op atrofie
- De nek- schouderlijn: even hoog?
- Is er een (sub)luxatiestand van het acromioclaviculair gewricht?
- Het okselcontact: symmetrisch?
Inspectie van lateraal:
- Stand van de schouders
- naar achter geeft over het algemeen een fiere indruk
- Naar voor geeft over het algemeen een slappe indruk
- In veel gevallen van klachten in het nek/schoudergebied blijkt de
houding mede verantwoordelijk te zijn voor de klachte.
Houdingscorrectie maakt dan ook een belangrijk onderdeel van de
therapie uit.
Inspectie van dorsaal:
- Scapula: even hoog? Steken ze opvallend naar dorsaal uit (zoals het geval bij
verlamming van m. serratus anterior)?
Inspectie pols/hand
- Hoe komt de cliënt binnen? Stand van de pols en de gewrichtjes van de hand
- Zwelling? Van de hele hand of lokale zwelling?
- Atrofie?
- Kleurveranderingen?
- Veranderingen van huid: glimmen, pigmentatie, schilferen, vlekken?
Korte palpatie
voor BFO → aangedane regio gepalpeerd op warmte en zwelling
→ herhaald na het volledige functie-onderzoek met als doel de regio te beoordelen op het
ontstaan van warmte en zwelling tgv het functie-onderzoek.
= kan beeld geven over de actualiteit van de klacht en de invloed van bewegen op de
aandoening.
⇒ uitgevoerd vòòr het BO + na TO, om te oordelen of de klachten (warmte en zwelling) zijn
toegenomen door de uitgevoerde testen.
,Basisfunctieonderzoek: (altijd juiste positionering!)
1. actief functieonderzoek ( lokaal-anatomisch, functioneel)
→ alle bewegingen vanuit nulpositie!
→ Li/Re vergelijken indien gelijktijdig niet mogelijk is
→ beoordelingscriteria
- pijn
- aROM (of kracht)
- bereidwilligheid
- coördinatie
- geluiden
→ regio van patiënt zichtbaar
→ geen compensaties
→ communicatie! vragen naar volledige ROM en/of max. kracht
2. passief functieonderzoek
→ juiste handvatting (niet gewrichtsoverschrijdend)
→ neemt volledige ROM op
→ test eindgevoel
→ alle bewegingen vanuit nulpositie!
→ Li/Re vergelijken
→ beoordelingscriteria
- pijn
- pROM
- eindgevoel
- trajectweerstand
- geluiden
→ regio van patiënt zichtbaar
→ geen compensaties
→ communicatie! patiënt moet ontspannen
3. weerstandsonderzoek
→ juiste handvatting (niet gewrichtsoverschrijdend)
→ 3x, 6-8sec = max. isometrische kracht
→ alle bewegingen vanuit ruststand
→ Li/Re vergelijken
→ beoordelingscriteria:
- pijn
- kracht
- bereidwilligheid
- coördinatie = vlotheid van de beweging
→ regio van patiënt zichtbaar
→ geen compensaties
→ communicatie! aanmoediging maximale kracht
, Oefeningen BFO: Elleboog/voorarm
Actief lokaal-anatomisch:
Deze testen kunnen bilateraal uitgevoerd worden
1. flexie
uitgangshouding = elleboog tegen romp, anders beweegt schouder mee
2. extensie
3. pronatie ( vertrekkend vanuit middenpositie = flexie 90° en duimen omhoog)
4. supinatie ( vertrekkend vanuit middenpositie = flexie 90° en duimen omhoog)
Passief:
patiënt in ontspannen positie, gewricht in de anatomische positie, omliggende gewrichten in
MLPP ( = ligamenten en kapsel hebben een maximale vrijheid om te bewegen
bewegingsuitslag + eindgevoel:
1. flexie = 150° + zacht
2. extensie = 0° - 25°+ hard
3. pronatie = 80° + stevig tot hard
( vertrekkend vanuit middenpositie = flexie 90° en duimen omhoog)
4. supinatie = 85° + stevig
( vertrekkend vanuit middenpositie = flexie 90° en duimen omhoog)
5. abductie = 10° + stevig
→ valgusstand opzoeken
6. adductie = 5° + stevig
→ varusstand opzoeken
Weerstandsonderzoek (7sec aanhouden van isometrische kracht)
bewegingen:
1. flexie elleboog
→ uitgangshouding: 90° flexie en supinatie
2. extensie elleboog
→ uitgangshouding: 90° flexie en supinatie
3. supinatie elleboog
→ uitgangshouding: vertrekkend vanuit middenpositie = flexie 90° en duimen
omhoog
4. pronatie elleboog
→ uitgangshouding: vertrekkend vanuit middenpositie = flexie 90° en duimen
omhoog
5. dorsiflexie pols
→ uitgangshouding: elleboog in extensie en voorarm in pronatie + pols in
anatomische positie
6. palmairflexie pols
→ uitgangshouding: elleboog in extensie en voorarm in pronatie + pols in
anatomische positie
7. ulnairabductie
8. radiaalabductie
Maximally loose-packed position = ruststand
- 70° flexie
- 10° supinatie
Basisonderzoek: basisfunctieonderzoek
BO: op verwijzing van arts
1. Screeningsproces
- aanmelding
- inventarisatie hulpvraag
- screening pluis - niet pluis
- informeren en adviseren
2. diagnostisch proces
- anamnese
1. hulpvraag
2. functioneringsproblemen
3. beloop
4. beïnvloedende factoren
- onderzoek
- basisonderzoek
1. inspectie en korte palpatie
2. basisfunctieonderzoek
- toegevoegd onderzoek
3. Analyse: kinesitherapeutische diagnose volgens ICF
basisonderzoek heeft als doel om de kinesitherapeutische diagnose volgens de ICF te
vervolledigen. Deze onderzoeksdoelen worden door middel van een inspectie, een korte
palpatie en basisfunctieonderzoek nagegaan (onderzoeksplan) en kunnen als volgt
geformuleerd worden:
,Inspectie:
⇒ zichtbare veranderingen vaststellen en registreren
Algemene inspectie:
Bij de inspectie wordt in het algemeen aandacht besteed aan:
- activiteiten uit het dagelijks leven (ADL)
- lichaamsbouwtype
- algemene presentatie
- statiek
- vormafwijkingen
- defecten aan huid en nagels, afwijkingen in beharing
- gebruik van kunst- en hulpmiddelen
Voorwaarden voor een goede inspectie zijn:
- cliënt in ontspannen uitgangshouding, zoveel mogelijk ontkleed
- therapeut op goede afstand
- symmetrische lichtinval
Inspectie van ventraal Mediaanlijn:
- midden voorhoofd
- midden neus
- kin
- incisura jugularis
- processus xyphoideus sterni
- navel
- symphysis pubis
- tussen beide mediale femurcondyli (= binnenkant van de knieën boven de
knieschijf)
- tussen beide mediale malleoli (= binnenkant van de enkels)
- symmetrie vergelijken in lichaam (vb: kleur, musculatuur, contouren, stand
botsegmenten..)
Inspectie van dorsaal Mediaanlijn:
- midden hoofd
- bilnaad
- tussen beide mediale femurcondyli (= binnenkant knieën boven knieschijf)
- tussen beide mediale malleoli (= binnenkant van de enkels)
- symmetrie vergelijken in lichaam
- kleur, musculatuur, contouren
Inspectie van lateraal Loodlijn:
- processus mastoideus
- acromion
- epicondylus lateralis humeri
- trochantor major
- caput fibulae
- os cuboideum
- standen botsegmenten vergelijken en buigingen wervelkolom beoordelen
- kleur, musculatuur, contouren
,Lokale inspectie:
Inspectie elleboog/voorarm:
- Hoe komt de cliënt binnen?
- Vergelijk de stand van de elleboog en de contouren met de gezonde zijde
- Is er een valgusstand of hyperextensie van het gewricht?
- Vergelijk de conditie van de huid (kleur, littekens, zwelling, letsel)
- Atrofie of hypertrofie?
Inspectie schouder
- Hoe komt de cliënt binnen?
Inspectie van ventraal:
- De contouren van de schoudergordel: gevormd door de skeletdelen van de
scapula, het acromion en de clavicula en door de musculatuur van de
schoudergordel. Let op atrofie
- De nek- schouderlijn: even hoog?
- Is er een (sub)luxatiestand van het acromioclaviculair gewricht?
- Het okselcontact: symmetrisch?
Inspectie van lateraal:
- Stand van de schouders
- naar achter geeft over het algemeen een fiere indruk
- Naar voor geeft over het algemeen een slappe indruk
- In veel gevallen van klachten in het nek/schoudergebied blijkt de
houding mede verantwoordelijk te zijn voor de klachte.
Houdingscorrectie maakt dan ook een belangrijk onderdeel van de
therapie uit.
Inspectie van dorsaal:
- Scapula: even hoog? Steken ze opvallend naar dorsaal uit (zoals het geval bij
verlamming van m. serratus anterior)?
Inspectie pols/hand
- Hoe komt de cliënt binnen? Stand van de pols en de gewrichtjes van de hand
- Zwelling? Van de hele hand of lokale zwelling?
- Atrofie?
- Kleurveranderingen?
- Veranderingen van huid: glimmen, pigmentatie, schilferen, vlekken?
Korte palpatie
voor BFO → aangedane regio gepalpeerd op warmte en zwelling
→ herhaald na het volledige functie-onderzoek met als doel de regio te beoordelen op het
ontstaan van warmte en zwelling tgv het functie-onderzoek.
= kan beeld geven over de actualiteit van de klacht en de invloed van bewegen op de
aandoening.
⇒ uitgevoerd vòòr het BO + na TO, om te oordelen of de klachten (warmte en zwelling) zijn
toegenomen door de uitgevoerde testen.
,Basisfunctieonderzoek: (altijd juiste positionering!)
1. actief functieonderzoek ( lokaal-anatomisch, functioneel)
→ alle bewegingen vanuit nulpositie!
→ Li/Re vergelijken indien gelijktijdig niet mogelijk is
→ beoordelingscriteria
- pijn
- aROM (of kracht)
- bereidwilligheid
- coördinatie
- geluiden
→ regio van patiënt zichtbaar
→ geen compensaties
→ communicatie! vragen naar volledige ROM en/of max. kracht
2. passief functieonderzoek
→ juiste handvatting (niet gewrichtsoverschrijdend)
→ neemt volledige ROM op
→ test eindgevoel
→ alle bewegingen vanuit nulpositie!
→ Li/Re vergelijken
→ beoordelingscriteria
- pijn
- pROM
- eindgevoel
- trajectweerstand
- geluiden
→ regio van patiënt zichtbaar
→ geen compensaties
→ communicatie! patiënt moet ontspannen
3. weerstandsonderzoek
→ juiste handvatting (niet gewrichtsoverschrijdend)
→ 3x, 6-8sec = max. isometrische kracht
→ alle bewegingen vanuit ruststand
→ Li/Re vergelijken
→ beoordelingscriteria:
- pijn
- kracht
- bereidwilligheid
- coördinatie = vlotheid van de beweging
→ regio van patiënt zichtbaar
→ geen compensaties
→ communicatie! aanmoediging maximale kracht
, Oefeningen BFO: Elleboog/voorarm
Actief lokaal-anatomisch:
Deze testen kunnen bilateraal uitgevoerd worden
1. flexie
uitgangshouding = elleboog tegen romp, anders beweegt schouder mee
2. extensie
3. pronatie ( vertrekkend vanuit middenpositie = flexie 90° en duimen omhoog)
4. supinatie ( vertrekkend vanuit middenpositie = flexie 90° en duimen omhoog)
Passief:
patiënt in ontspannen positie, gewricht in de anatomische positie, omliggende gewrichten in
MLPP ( = ligamenten en kapsel hebben een maximale vrijheid om te bewegen
bewegingsuitslag + eindgevoel:
1. flexie = 150° + zacht
2. extensie = 0° - 25°+ hard
3. pronatie = 80° + stevig tot hard
( vertrekkend vanuit middenpositie = flexie 90° en duimen omhoog)
4. supinatie = 85° + stevig
( vertrekkend vanuit middenpositie = flexie 90° en duimen omhoog)
5. abductie = 10° + stevig
→ valgusstand opzoeken
6. adductie = 5° + stevig
→ varusstand opzoeken
Weerstandsonderzoek (7sec aanhouden van isometrische kracht)
bewegingen:
1. flexie elleboog
→ uitgangshouding: 90° flexie en supinatie
2. extensie elleboog
→ uitgangshouding: 90° flexie en supinatie
3. supinatie elleboog
→ uitgangshouding: vertrekkend vanuit middenpositie = flexie 90° en duimen
omhoog
4. pronatie elleboog
→ uitgangshouding: vertrekkend vanuit middenpositie = flexie 90° en duimen
omhoog
5. dorsiflexie pols
→ uitgangshouding: elleboog in extensie en voorarm in pronatie + pols in
anatomische positie
6. palmairflexie pols
→ uitgangshouding: elleboog in extensie en voorarm in pronatie + pols in
anatomische positie
7. ulnairabductie
8. radiaalabductie
Maximally loose-packed position = ruststand
- 70° flexie
- 10° supinatie
