PERSONEN- FAMILIE- EN RELATIEVERMOGENSRECHT
AFSTAMMING
Verschillende betekenissen v/h begrip
algemeen bloedverwantschap (oogpunt familiebanden)
bijzonder ouderschap (individuele invalshoek)
Biologische versus juridische afstamming
p. 5
Verschillende grondslagen voor juridische afstamming
- Bloedband
- Sociaal gedrag
- Wil of intentie om ouder te worden
- Belang van het kind
Diverse gevolgen
gekoppeld aan een juridisch vastgestelde afstammingsband:
- familienaam
- erfrecht
- alimentatie
- ouderlijk gezag
-…
Adoptie niet in essentie gebaseerd op biologische werkelijkheid die blijkt
uit een bloedband
Ø Oorsprong in genegenheidsbanden
= louter juridische of zuiver wettelijke afstamming
Ø Adoptieve afstammingsband = constitutief van aard -> sorteert
enkel gevolgen voor toekomst (ex nunc)
Oorspronkelijke afstamming; declaratief
> Werkt terug tot aan geboorte en zelfs tot verwekking kind indien dit in
zijn belang (ex tunc)
Afstammingsrecht raakt integraal de openbare orde (overtstijgt louter
particuliere belangen - cruciaal belang voor ordening maatschappij)
> Stelt de staat van het individu in de familie vast
,men kan er niet van afwijken bij overeenkomst
(bv. draagmoederschapscontract in strijd met de inhoud v/d artikelen 312-
333 oud BW = nietig)
Bloedverwantschap verbindt personen op vlak van afstamming
= band tussen personen die van elkaar afstammen of een
gemeenschappelijke stamouder hebben
BLOEDVERWANTEN
2 soorten:
IN RECHTE LIJN: stammen van elkaar af
(bv. uw vader, grootvader, overgrootvader…)
Recht opgaande lijn; ascendenten
Recht neerdalende lijn; descendenten
IN DE ZIJLIJN: hebben een gemeenschappelijke stamouder
(bv. uw broer of zus, oom, tante, neef of nicht)
AANVERWANTEN
- bloedverwanten van de echtgenoot
(bv. uw schoonbroer, schoonmoeder…)
- echtgenoten van de bloedverwanten
(bv. uw schoonzoon, schoonbroer…)
SAMENGEVAT
- bloedverwantschap: op basis van afstamming
* in rechte lijn: ascendenten en descendenten
* in de zijlijn: collateralen
- aanverwantschap: op basis van huwelijk
,Halfboer of halfzus; persoon geboren uit dezelfde vader en
verschillende moeder of omgekeerd = bloedverwanten – één
gemeenschappelijke ouder
Stiefbroer of stiefzus; geboren uit een ander huwelijk van de
echtgenoot van één van de ouders
Ø Geen gemeenschappelijke ouder – geen bloedverwanten
Ø Betekenisvervaging van de begrippen ‘stiefouder’ en ‘stiefkind’
SYSTEEM VAN DE GRADEN
- bloedverwanten: elke generatie is een graad in rechte lijn, niet in
de zijlijn
- aanverwantschap: zelfde systeem, maar geen graad voor het
huwelijk dat de aanverwantschap deed ontstaan -> verbindt een
persoon met de bloedverwanten van zijn echtgenoot en met de
echtgenoten van zijn bloedverwanten
Aanverwantschap volgt traditioneel alleen uit het huwelijk
Ø Niet uit wettelijke of feitelijke samenwoning
Ø Man en kind van de vrouw met wie hij ongehuwd samenleeft zijn
geen aanverwanten
Ø Geen aanverwantschap tussen respectieve bloedverwanten van 2
echtgenoten of respectieve echtgenoten van 2 bloedverwanten
Geen extra graad voor huwelijk waardoor aanverwantschap ontstond
, ‘schoonvader & schoondochter” = aanverwant in 1ste graad
‘schoonbroer & schoonzuster” = aanverwant in 2e graad
Band van aanverwantschap tussen personen verdwijnt na vernietiging van
het huwelijk dat de aanverwantschap deed ontstaan (maar niet na
ontbinding van dit huwelijk)
Afstammings- en erfrecht en EVRM
Art. 8 juncto art. 14 EVRM
- Arrest Marckx van 13 juni 1979
(oud afstammings- en erfrecht)
- Arrest Vermeire van 29 november 1991
(enkel oud erfrecht) – zie pagina 16
Een uitsluiting uit een nalatenschap o.g.v. het buitenechtelijk karakter v/d
afstamming schendt artikel 14 EVRM in samenhang met artikel 8 EVRM
Hof Mensenrechten, arrest Vermeire / België van 29 november 1991:
- het verlies aan erfrecht voor een buitenhuwelijks kind in de nalatenschap
van zijn in 1980 overleden grootvader moet worden vergoed;
- het verlies aan erfrecht voor een buitenhuwelijks kind in de nalatenschap
van zijn in 1975 overleden grootmoeder moet niet worden vergoed.
Uitleg arrest zie p. 15-16
Directe werking van art. 8 EVRM?
rechtspraak Hof van Cassatie
- Pos. Verplichtingen inzakevaststelling van de afstamming: neen
- Erfrecht (gevolg van de afstamming): ja
- Een bepaling van een internationaal verdrag, die directe werking
heeft, geniet voorrang op een bepaling uit de interne wetgeving
Onvoldoende nauwkeurig & volledig om directe werking te hebben want
staat beschikt over verschillende mogelijkheden om zijn doelstellingen te
verwezenlijken
AFSTAMMING
Verschillende betekenissen v/h begrip
algemeen bloedverwantschap (oogpunt familiebanden)
bijzonder ouderschap (individuele invalshoek)
Biologische versus juridische afstamming
p. 5
Verschillende grondslagen voor juridische afstamming
- Bloedband
- Sociaal gedrag
- Wil of intentie om ouder te worden
- Belang van het kind
Diverse gevolgen
gekoppeld aan een juridisch vastgestelde afstammingsband:
- familienaam
- erfrecht
- alimentatie
- ouderlijk gezag
-…
Adoptie niet in essentie gebaseerd op biologische werkelijkheid die blijkt
uit een bloedband
Ø Oorsprong in genegenheidsbanden
= louter juridische of zuiver wettelijke afstamming
Ø Adoptieve afstammingsband = constitutief van aard -> sorteert
enkel gevolgen voor toekomst (ex nunc)
Oorspronkelijke afstamming; declaratief
> Werkt terug tot aan geboorte en zelfs tot verwekking kind indien dit in
zijn belang (ex tunc)
Afstammingsrecht raakt integraal de openbare orde (overtstijgt louter
particuliere belangen - cruciaal belang voor ordening maatschappij)
> Stelt de staat van het individu in de familie vast
,men kan er niet van afwijken bij overeenkomst
(bv. draagmoederschapscontract in strijd met de inhoud v/d artikelen 312-
333 oud BW = nietig)
Bloedverwantschap verbindt personen op vlak van afstamming
= band tussen personen die van elkaar afstammen of een
gemeenschappelijke stamouder hebben
BLOEDVERWANTEN
2 soorten:
IN RECHTE LIJN: stammen van elkaar af
(bv. uw vader, grootvader, overgrootvader…)
Recht opgaande lijn; ascendenten
Recht neerdalende lijn; descendenten
IN DE ZIJLIJN: hebben een gemeenschappelijke stamouder
(bv. uw broer of zus, oom, tante, neef of nicht)
AANVERWANTEN
- bloedverwanten van de echtgenoot
(bv. uw schoonbroer, schoonmoeder…)
- echtgenoten van de bloedverwanten
(bv. uw schoonzoon, schoonbroer…)
SAMENGEVAT
- bloedverwantschap: op basis van afstamming
* in rechte lijn: ascendenten en descendenten
* in de zijlijn: collateralen
- aanverwantschap: op basis van huwelijk
,Halfboer of halfzus; persoon geboren uit dezelfde vader en
verschillende moeder of omgekeerd = bloedverwanten – één
gemeenschappelijke ouder
Stiefbroer of stiefzus; geboren uit een ander huwelijk van de
echtgenoot van één van de ouders
Ø Geen gemeenschappelijke ouder – geen bloedverwanten
Ø Betekenisvervaging van de begrippen ‘stiefouder’ en ‘stiefkind’
SYSTEEM VAN DE GRADEN
- bloedverwanten: elke generatie is een graad in rechte lijn, niet in
de zijlijn
- aanverwantschap: zelfde systeem, maar geen graad voor het
huwelijk dat de aanverwantschap deed ontstaan -> verbindt een
persoon met de bloedverwanten van zijn echtgenoot en met de
echtgenoten van zijn bloedverwanten
Aanverwantschap volgt traditioneel alleen uit het huwelijk
Ø Niet uit wettelijke of feitelijke samenwoning
Ø Man en kind van de vrouw met wie hij ongehuwd samenleeft zijn
geen aanverwanten
Ø Geen aanverwantschap tussen respectieve bloedverwanten van 2
echtgenoten of respectieve echtgenoten van 2 bloedverwanten
Geen extra graad voor huwelijk waardoor aanverwantschap ontstond
, ‘schoonvader & schoondochter” = aanverwant in 1ste graad
‘schoonbroer & schoonzuster” = aanverwant in 2e graad
Band van aanverwantschap tussen personen verdwijnt na vernietiging van
het huwelijk dat de aanverwantschap deed ontstaan (maar niet na
ontbinding van dit huwelijk)
Afstammings- en erfrecht en EVRM
Art. 8 juncto art. 14 EVRM
- Arrest Marckx van 13 juni 1979
(oud afstammings- en erfrecht)
- Arrest Vermeire van 29 november 1991
(enkel oud erfrecht) – zie pagina 16
Een uitsluiting uit een nalatenschap o.g.v. het buitenechtelijk karakter v/d
afstamming schendt artikel 14 EVRM in samenhang met artikel 8 EVRM
Hof Mensenrechten, arrest Vermeire / België van 29 november 1991:
- het verlies aan erfrecht voor een buitenhuwelijks kind in de nalatenschap
van zijn in 1980 overleden grootvader moet worden vergoed;
- het verlies aan erfrecht voor een buitenhuwelijks kind in de nalatenschap
van zijn in 1975 overleden grootmoeder moet niet worden vergoed.
Uitleg arrest zie p. 15-16
Directe werking van art. 8 EVRM?
rechtspraak Hof van Cassatie
- Pos. Verplichtingen inzakevaststelling van de afstamming: neen
- Erfrecht (gevolg van de afstamming): ja
- Een bepaling van een internationaal verdrag, die directe werking
heeft, geniet voorrang op een bepaling uit de interne wetgeving
Onvoldoende nauwkeurig & volledig om directe werking te hebben want
staat beschikt over verschillende mogelijkheden om zijn doelstellingen te
verwezenlijken
