Gezonde neonaat
Anatomie en fysiologie
Embryonale leeftijd en zwangerschapsduur
Embryonale leeftijd = gerekend vanaf bevruchting
Zwangerschapsduur = gerekend vanaf 1sre dag van de laatste
menstruatie (± 14 dagen langer)
Vrouw die 6 weken zwanger is draagt een embryo van 4 weken oud
De bevruchting en innesteling
Bevruchting:
Na coïtus (geslachtsgemeenschap) klimmen spermatozoa op via
baarmoederhals of cervix naar baarmoeder (uterus) en eileider (tuba)
Spermatozoa kunnen 24-48u overleven
in deze periode: eicel in eileider bevruchting kan plaatsvinden
Bevruchting = samensmelten van spermatozoön (zaadcel) met een eicel
Kop van spermatozoön = celkern met chromosomen en acrosoom waarin
zich enzymen bevinden zorgen voor penetratie van de om de eicel
omgeven corona radiata en zona pellucida
1 spermatozoön gehecht aan eicel veranderingen in eicelwand
waardoor andere spermatozoön niet kunnen binnendringen
Bevruchting plaatsgevonden + celkernen zijn samengesmolten = zygote
Na bevruchting:
Tussen 24 – 60 uur na bevruchting begint embryonale ontwikkeling
doordat zygote begint te delen + verplaatsen van eileider naar uterus
Tijdens verplaatsen maakt het endometrium zich klaar voor innesteling
(binnenste bekleding baarmoeder)
1
,Celdeling
3e tot 4e dag = morula
5e tot 6e dag = blastocyste (holte in morula) + embryoblast
(ophoping cellen aan 1 zijde)
6e tot 8e dag = ontstaan trofoblast (cellen die samen met
uterusweefsel de placenta vormen) aan blastocyste
Innesteling van trofoblast gebeurt meestal in middelste deel van uterus
aan voor- of achterzijde
Bekledende epitheel van uteruswand wordt verbroken blastocyste
dringt door in omliggend weefsel geheel bedekt met uterusepitheel
(embryo ontwikkelt dus in uteruswand en niet in de holte van uterus)
Innesteling in uteruswand = ± 9e dag
Na innesteling:
Na 8e – 10e dag gastrulafase waarbij embryonale schijf in 3 kiemlagen
ontwikkelt
Vanuit deze kiemlagen ontwikkelen zich later verschillende weefsels
Ectoderm (buitenste kiemlaag)
o Van hieruit ontwikkelen zich:
Amnion en later de huid
Centraal zenuwstelsel
Mesoderm (middelste kiemlaag)
o Van hieruit ontwikkelen zich:
Skelet
Spieren
Hart
Vaatstelsel
Nieren
Endoderm (binnenste kiemlaag)
o Van hieruit ontwikkelen zich:
Dooierzak en later maagdarmstelsel
Urineblaas
Longen
Gastrulafase is voltooid als 3 kiemlagen zijn ontwikkelt
2
,Wanneer vrucht in endometrium is ingekapseld = spreekt men van
chorion en niet van trofoblast
Placenta
Na innesteling in endometrium vorming decidua als binnenste kleding
uterus
Decidua basalis
o Gedeelte ‘onder’ embryo
o Groeit uit tot moederlijk deel
placenta
Decidua capsularis
o Gedeelde dat embryo, amnion en
chorion omgeeft
Decidua pariëtalis
o Bekleedt de rest van uterusholte
Chorion vormt chorionvlokken of chorionvilli rondom zijde van
chorionholte waar placenta en navelstreng zich zal vormen (chorion
frondosum)
Chorion frondosum = deel dat bekleedt is met chorionvilli en samen met
decidua basalis de placenta vormt
Villi groeien verder uit en dringen door in decidua basalis (vormen
uiteindelijk placenta):
ontstaan tussenschotten septa
o verdelen placenta in 15 – 30 cotyledonen (lobben)
Foetale bloed circuleert binnen villus, moederlijke bloed buiten villus in de
intervilleuze ruimte via spiraalarteriën
In intervilleuze ruimte (ruimte tussen villus) gebeurt uitwisseling
van gassen en niet van bloed
Placentabarrière waardoor circulatie foetaal en moederlijk bloed
van elkaar
gescheiden is
3
, Voldragen placenta:
Ronde schijf: 20cm diameter, 2-3 cm dik, ± 500g
Foetale zijde:
o Chorionplaat met insertie van navelstreng (aanvoer foetaal
bloed in villi)
o Inwendig: vlokkenstammen (villi) die zich vertakken in
intervilleuze ruimte
Maternale zijde:
o 15 tot 30 cotyledonen (lobben): elk voorzien van intervilleuze
ruimte rondom chorionvilli
o Inwendig: Spiraalarteriën die intervilleuze ruimte voorzien van
maternaal bloed
Maternale zijde = bloederig
Foetale zijde = blauw door vlies
Placenta heeft 2 belangrijke functies:
Transportfunctie
o In intervilleuze ruimte (wand villi) gebeurt uitwisseling van
gassen (aanvoer O2 en afvoer CO2) en andere nodige
voedingsstoffen (glucose, vetten, aminozuren) tussen foetale
en maternele circulatie
o Placenta neemt functie long over omdat foetus niet ademt
(oxygenatie van bloed en afvoer koolzuur)
o Barrière: klein-moleculaire stoffen kunnen placentabarrière
passeren zoals bv vitaminen, immunoglobines,… maar grote
moleculen zoals insuline kunnen de placenta niet passeren
4
Anatomie en fysiologie
Embryonale leeftijd en zwangerschapsduur
Embryonale leeftijd = gerekend vanaf bevruchting
Zwangerschapsduur = gerekend vanaf 1sre dag van de laatste
menstruatie (± 14 dagen langer)
Vrouw die 6 weken zwanger is draagt een embryo van 4 weken oud
De bevruchting en innesteling
Bevruchting:
Na coïtus (geslachtsgemeenschap) klimmen spermatozoa op via
baarmoederhals of cervix naar baarmoeder (uterus) en eileider (tuba)
Spermatozoa kunnen 24-48u overleven
in deze periode: eicel in eileider bevruchting kan plaatsvinden
Bevruchting = samensmelten van spermatozoön (zaadcel) met een eicel
Kop van spermatozoön = celkern met chromosomen en acrosoom waarin
zich enzymen bevinden zorgen voor penetratie van de om de eicel
omgeven corona radiata en zona pellucida
1 spermatozoön gehecht aan eicel veranderingen in eicelwand
waardoor andere spermatozoön niet kunnen binnendringen
Bevruchting plaatsgevonden + celkernen zijn samengesmolten = zygote
Na bevruchting:
Tussen 24 – 60 uur na bevruchting begint embryonale ontwikkeling
doordat zygote begint te delen + verplaatsen van eileider naar uterus
Tijdens verplaatsen maakt het endometrium zich klaar voor innesteling
(binnenste bekleding baarmoeder)
1
,Celdeling
3e tot 4e dag = morula
5e tot 6e dag = blastocyste (holte in morula) + embryoblast
(ophoping cellen aan 1 zijde)
6e tot 8e dag = ontstaan trofoblast (cellen die samen met
uterusweefsel de placenta vormen) aan blastocyste
Innesteling van trofoblast gebeurt meestal in middelste deel van uterus
aan voor- of achterzijde
Bekledende epitheel van uteruswand wordt verbroken blastocyste
dringt door in omliggend weefsel geheel bedekt met uterusepitheel
(embryo ontwikkelt dus in uteruswand en niet in de holte van uterus)
Innesteling in uteruswand = ± 9e dag
Na innesteling:
Na 8e – 10e dag gastrulafase waarbij embryonale schijf in 3 kiemlagen
ontwikkelt
Vanuit deze kiemlagen ontwikkelen zich later verschillende weefsels
Ectoderm (buitenste kiemlaag)
o Van hieruit ontwikkelen zich:
Amnion en later de huid
Centraal zenuwstelsel
Mesoderm (middelste kiemlaag)
o Van hieruit ontwikkelen zich:
Skelet
Spieren
Hart
Vaatstelsel
Nieren
Endoderm (binnenste kiemlaag)
o Van hieruit ontwikkelen zich:
Dooierzak en later maagdarmstelsel
Urineblaas
Longen
Gastrulafase is voltooid als 3 kiemlagen zijn ontwikkelt
2
,Wanneer vrucht in endometrium is ingekapseld = spreekt men van
chorion en niet van trofoblast
Placenta
Na innesteling in endometrium vorming decidua als binnenste kleding
uterus
Decidua basalis
o Gedeelte ‘onder’ embryo
o Groeit uit tot moederlijk deel
placenta
Decidua capsularis
o Gedeelde dat embryo, amnion en
chorion omgeeft
Decidua pariëtalis
o Bekleedt de rest van uterusholte
Chorion vormt chorionvlokken of chorionvilli rondom zijde van
chorionholte waar placenta en navelstreng zich zal vormen (chorion
frondosum)
Chorion frondosum = deel dat bekleedt is met chorionvilli en samen met
decidua basalis de placenta vormt
Villi groeien verder uit en dringen door in decidua basalis (vormen
uiteindelijk placenta):
ontstaan tussenschotten septa
o verdelen placenta in 15 – 30 cotyledonen (lobben)
Foetale bloed circuleert binnen villus, moederlijke bloed buiten villus in de
intervilleuze ruimte via spiraalarteriën
In intervilleuze ruimte (ruimte tussen villus) gebeurt uitwisseling
van gassen en niet van bloed
Placentabarrière waardoor circulatie foetaal en moederlijk bloed
van elkaar
gescheiden is
3
, Voldragen placenta:
Ronde schijf: 20cm diameter, 2-3 cm dik, ± 500g
Foetale zijde:
o Chorionplaat met insertie van navelstreng (aanvoer foetaal
bloed in villi)
o Inwendig: vlokkenstammen (villi) die zich vertakken in
intervilleuze ruimte
Maternale zijde:
o 15 tot 30 cotyledonen (lobben): elk voorzien van intervilleuze
ruimte rondom chorionvilli
o Inwendig: Spiraalarteriën die intervilleuze ruimte voorzien van
maternaal bloed
Maternale zijde = bloederig
Foetale zijde = blauw door vlies
Placenta heeft 2 belangrijke functies:
Transportfunctie
o In intervilleuze ruimte (wand villi) gebeurt uitwisseling van
gassen (aanvoer O2 en afvoer CO2) en andere nodige
voedingsstoffen (glucose, vetten, aminozuren) tussen foetale
en maternele circulatie
o Placenta neemt functie long over omdat foetus niet ademt
(oxygenatie van bloed en afvoer koolzuur)
o Barrière: klein-moleculaire stoffen kunnen placentabarrière
passeren zoals bv vitaminen, immunoglobines,… maar grote
moleculen zoals insuline kunnen de placenta niet passeren
4
